meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ана мейірімі
Күніне жүз жырласам мен тоям ба,Жас өрендер, сенің балғын шағыңды.Өссе өнер, білім, талап талғамың.Жер менен көк тілегіңе табынды.Барлап көрсең бар..
©  Мәриям Хакімжанова
Мен жүрмін Қаскелеңде картоп қазып
Мен жүрмін Қаскелеңде картоп қазып,Балаларға табам ба деп қысқы азық.Жарылып екі қолым күс болып кетті,Неден ғана қарғалдым, неден жазық?Түнде жатам..
©  Мәриям Хакімжанова
Жол әсері
Кең құшақ, жазық дүние жайнап жатқан,Күлімдеп күміс көлдер кайнап жатқан.Жайқалып қарағай, қайың қарай қалса,Сылқылдап тас бұлақтар таңдай..
©  Мәриям Хакімжанова
Кім білген
Қиындық көрмей өмірден,Өмірдің құнын кім білген?Махаббат таппай көңілден,Көңілдің құнын кім білген?Тегеурін таппай тeмiрден,Темірдің құнын кім..
©  Мәриям Хакімжанова
Депутат
Біз сайлаған депутат,Өжет жанды, өрт қайрат.Қызметкері халықтың,Болжайтұғын алдын ойлап.Біз сайлаған депутат,Кетсе-дағы тау құлап.Тартынбайды..
©  Мәриям Хакімжанова
Бүгін
Бүгін неге,Әлде неге,Жүрек соғып,Тулайды?Бүгін негеӘлем жүзі,Шаттанады,Шулайды?Бүгін неге, -Куанғандай,Күлімдейді,Алатау?Бүгін неге..
©  Мәриям Хакімжанова
Ана сыры
(Дина Нұрпейісоваға арнаймын)Дүние ұзақ сапар, бір кең сарай,Адамзат алуан-алуан келген талай.Біреулер сайрандаса тамашалап,Біреулер азап шегіп өткен..
©  Мәриям Хакімжанова
Жиырма тоғыз
Августің жиырма тоғызы естен кетпес,Сол күні төккен жасым мәңгі кетпес.Бұлбұлым бақшадағы түсті торға,Көзімнен ғайып болды қолым жетпес.Өмірдің..
©  Мәриям Хакімжанова
Егістегі екпінді маржан
Біздің Маржан тұяғы болат,Тұлпар мінді ойнатып.Белді буып шықты егіске,Еңбек күшін қайнатып.Күші кайнап, егісті айдап,Маржан түсті майданға.Майдан..
©  Мәриям Хакімжанова
Роза Мұхаметжан қызының өліміне
Роза десе роза гүлдей балғыным,Көзді жұмып мәңгі ұйқыға қалғыдың.Ушықтырып жүрегімнің жарасын,Бір көруге дидарынды зар қылдың.Роза десе роза гүлдей..
©  Мәриям Хакімжанова
Жайма құшақ, қара жер
Жайма құшақ, қара жер,Мен кірмеймін қойныңа.Еркіммен барар ойым жоқ,Салмасаң арқан мойныма!..Жұтсаң да мыңды тойым жоқ,Жүрегің қайтып, қойдың..
©  Мәриям Хакімжанова
Отаным
Отаным менің СССР,Алуан ұлттан құралған.Төрт бұрышынан дүниенің,Леппен тартып сыр алған.Қараңғы калған халықты,Ақ алмастай суарған.Бәйтеректер гүл..
©  Мәриям Хакімжанова
Өксумен өкініште өтті-ау өмір
Өксумен өкініште өтті-ау өмір,Қайғымен қарауытып шіркін көңіл.Кешегі лапылдаған ыстық жүрекСуыды, суықтығы бейне темір.Жас жетпей қырау басты самай..
©  Мәриям Хакімжанова
Тойжан, қалқам, басылды ма ашуың?
Тойжан, қалқам, басылды ма ашуың?Ерсі болар өз анаңнан асуың.Сырттан естіп дауысыңды, кірмедім,Орынды ғой ашуыңды басуың.Ашу - деген пайда бермес..
©  Мәриям Хакімжанова
Өлгім тіпті келмейді
Өлгім тіпті келмейді,Қанша қорлық көрсем де.Өжет жаным өлмейді,Өлді деп мені көмсең де.Сайраған тілім сайрайды,Жабысса да таңдайға.Өрлеген жаным..
©  Мәриям Хакімжанова
Жеңешем
Жеңешем елден тұңгыш келген,Тұңғыш топтың әскері.Топты жарған, ұлы майдан,Ұлы өндіріс іскері.Көзде ұшқын, қолда мандат,Жеңешеме қарашы.Тасты жарған..
©  Мәриям Хакімжанова
Қош, Полина!
Отанымның тұңғыш қызы қанаттым,Айдарыңды жібек желге тараттың.Биікке самғап, шығысқа ұшып, шарықтап,Қанатыңды алтын күнге жалаттың.Қыздан шыққан..
©  Мәриям Хакімжанова
Қапияда қақ төбемнен түсті жай
Қапияда қақ төбемнен түсті жай,Жарқ етті де қалды сөніп күн мен ай.Өзегімді өртеп өтті, өксітті,Бізді неге аямадың ә, құдай!?Махаббаттың періштесі ем..
©  Мәриям Хакімжанова
Тула жүрек
(8-ші март күніне арналған)Тула-тула,Тула бүгін,Тула бүгін!Жүрегім!Тула, жарыл,Өмір бойы,Осы емес пе ед -Тілегің?!Күні кеше,Күңдік пенен -Кайғы..
©  Мәриям Хакімжанова
Ұршық
Зырылда, ұршық, зырылда,Тезірек толсын алқымың.Қосайын әуен зырылға,Калауынша халқымның.Анамнан қалған мұрасың,Айнала берші ақұршық.Сақтаймын сені..
©  Мәриям Хакімжанова
Сайра, Күләш!
Сайра, Күләш, сандуғаш,Сайра "Гәкку" әніңе."Тыңдаймын да болам мас,Тәтті үніңнің нәріне.Сайра-сайра, тағы да,Бал тамызған таңдайың.Тудың анаң..
©  Мәриям Хакімжанова
Майға
Майдың күні, -Майдан күні,Майдан күшін сынайтын.Майдың үні,Майдан үні,Майданда жау жылайтын.Майдың ері, -Майдан ері,Мәңгі бойы талмайтын.Күшіне ..
©  Мәриям Хакімжанова
Езілме жүрек, езілме
Езілме жүрек, езілме,Шаршап жүрген кезімде.Шыдамасаң өле қалшы,Мазамды алмай езіл де!Қысылма жүрек, қысылма,Ауыр күннің тұсында!Кайғыдан өлген қандай..
©  Мәриям Хакімжанова
Қырым туралы жыр
Әлемге атың шыққан көрік Қырым,Бұлт кұшқан мұнарларды биік шыңың.Тау мен тас түйіп кабақ тұнжырайды,Дегендей "кімге мәлім менің сырым".Шыңында бүркіт..
©  Мәриям Хакімжанова
Жаз жайлау
Жаз жайлау неткен кең еді.Жұпарын желмен төгеді.Балдырған тілді бұлақтарҚұлдилап шауып келеді.Ұшқан құсқа сорғалап,Жаяды төсін шартарап.Құлын, тай..
©  Бақыткерей Ысқақ