Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Шинель
Бірге өткізіп майданның ауырлығын,Жүрдің үсте көл-нөсер жауынды күн.Әрі жастық, әрі сен болдың төсек,Қарасуық, ызғарлы дауылды түн.Көктен түскен..
© Сырбай Мәуленов
Еділ жағасында
Ерке өзенін шолып түнде елімнің,Тұрмын жалғыз жағасында Еділдің.Сылдыр қағып ағып жатыр ағын суТолқынындай лепірген жас көңілдің.Кей кездерде көкке..
© Сырбай Мәуленов
Санитарка
Менімен бір кірпік қақпай,Түндер бойы көз ілмедің.Кіп-кішкентай болсаң да өзің,Шіркін қандай төзімді едің.Өрт ішінен алып шықтың,Қансырап мен жатыр..
© Сырбай Мәуленов
Аттары мәлімсіз достар
Самолеттермен гурілдеп,Алдымнан тағы шықты ұрыс.Жөнелді жанып дүрілдеп,Жататын орман тып-тыныш.Дұшпан тұр өлім себелеп,Жаралы жанмын қарусыз,Өзімдей..
© Сырбай Мәуленов
Сағындырдың, Сарыарқа
Жалпақ жер — жалғыз ауыл боп,Күнімді туған тойлап ең.Сақ-сақ күліп дауыл боп,Сахараңда ойнап ем.Самалды өлке, сайран көл,Аңсаймын енді жарымдай,Алыс..
© Сырбай Мәуленов
Бұлт
Тұрады бұлттар тұлданып,Бір туғандай соғыспен,Сол бұлттай түсі сұрланып,Зулайды тынбай оқ үстен.Жинаған жұртты намазғаҚаралы сол бір қағазға?Түсе ме..
© Сырбай Мәуленов
Жұлдыз
Аясынан аспанныңНеге, жұлдыз, ағасың?Жүрегі ме ең жас жанның,Қайда кетіп барасың?Зурә сұлу сен болсаң,Жымыңдамай жерге түс.Күміс қанат құс..
© Сырбай Мәуленов
Балтық
Отпен бетті қаратпай,Оқпен ұрып маңдайдан.Күнбатыста күндіз-түн,Күркіреп тұрды қан майдан.Шарқ ұрып жатқан толқынмен,Жаралған екен егіз жер.Жазбады..
© Сырбай Мәуленов
Ана кегі
Шіркін, жеңіс жетті бір шақ,Көптен күткен жыл құсындай.Төктік жауға отты бұршақ,Жүрекке кек тұрды сыймай.Алдымызда жатыр село,Сиқы кеткен күлге..
© Сырбай Мәуленов
Көгімде жалғыз сен тұрсаң...
Көрінген жаңа күн көзіТүтінге батпай тұра тұр.Өртемес сені өрт топанЖұта алмас соққан сұрапыл.Дұшпанды жерден құртқаншаКегімде менің жоқ арзу.Көгімде..
© Сырбай Мәуленов
Түтік
Өртейді жарақатты жанды күйік,Өмірдің тартқандай бір алды тұйық,Шілдеде семген гүлге су сепкендейЖалма-жан жатты дәрігер қанды құйып.Денеме бауырлас..
© Сырбай Мәуленов
Нажағай
Қып-қызыл боп тұтылып,Бұлтқа кірді азалы ай.Қара аспанда қанжардайЖарқылдады нажағай.Жауынгерлер аттандыТүнде алуға көпірді.Жалын шашты зеңбірекСол..
© Сырбай Мәуленов
Юг аялдамасы
Сұрап жұрттан көрінгенҰзын сонар номерді,Іздеп жүрмін ПермьненМен әскери бөлімді.Құлазыған көңіл тұр,Ұқсап көктің бұлтына.Жасырынып бөлім..
© Сырбай Мәуленов
Орал, 1942 жыл
Тоқталатын кезі жетті жаңбырдың,Ашық күнді енді саған қалдырдым.Эшелондар, эшелондар зулайды,Күйін шертіп тартыстағы тағдырдың.Желмен ұшып..
© Сырбай Мәуленов
Қоңырау қағылды
Қоңырау қағылып,Жылжыды эшелон.Сағымды жамылып,Қалды артта неше жон.Қалды артта туған үй,Қара түн жасырып.Дауыл боп тула, күй,Жарқыра, жас үміт,Мен..
© Сырбай Мәуленов
Жалғас жүрек
Жар едің жұмбақ жанды ашып,Ант беріп қол ұстасқан.Жүрегіміз жалғасып,Тілегіміз ұштасқан.Сол ұштасқан тілегіңБермес мені өлімге.Жалғасқан жас..
© Сырбай Мәуленов
Ақырын күт, асықпа
Ойға батып, сарылып,Жігеріңді жасытпа.Ауыр мұңнан арылып,Ақырын күт, асықпа.Қайғы-мұңнан тазарғанСергіп көңіл серпілер.Ақ ниетің ажалданСақтап оны..
© Сырбай Мәуленов
Ұйқысыз өткен түнде
Құшағына ап дауыл.Тебіренді ой шіркін.Ертең ерте шабуылҮйықтамадық сол бір түн.Терістіктен жел тұрды,Таң сарғайып берді сыз.Жан жадырап..
© Сырбай Мәуленов
Майдан түні
Аспаны күн батыстың қызыл шатыр,Аңғарып от ұялап алып жатыр.Жан-жақтан ракета жарқылдайды,Дегендей окобыңда қалма қапыл.Күрілдеп көкірегі оққа..
© Сырбай Мәуленов
Сағыныш
Адамдық ізгі жүрек ары үшін,Қорғасам қан майданда ел намысын.Сарғайып атқан таңдай сәуле беріп,Сақтаған сары алтындай сағынышың.Сөнер өрт, түсер әлем..
© Сырбай Мәуленов
Ормандағы мола
Орман үшін ұрыста,Жауған оққа ұшты ер.Айбарлы ұлын айналып,Қойнына алып құшты жер.Орман қоршап айнала,Орап нуға құндақтап.Жауыннан да дауылдан,Сол..
© Сырбай Мәуленов
Нева жақтан жел еседі
Отырғанда мен орманда оңаша,Нева жақтан жел еседі тамаша.Жұмсақ леппен маңдайымнан сипайды,Жас жанымды аялаған анаша.Ол айтады: аярым жоқ сенен,—..
© Сырбай Мәуленов
Қайтармыз Қазақстанға
Қайратты күш шыдатпас,Шығар жаудың талқаны.Қайтармыз Қазақстанға,Аралармыз Арқаны.Құдіретті күшімен,Құрар жеңіс салтанат.Қалған бірге жабырқапКүлер..
© Сырбай Мәуленов
Көк аспанға көз тігіп
Қөк аспанға көз тігіп,Ай нұрына малынып.Жапырағын қайыңныңЖатырмын мен жамылып.Жарқырайды жұлдыздар,Жамырайды жас орман.Күрсінеді көк өзенЖанарынан..
© Сырбай Мәуленов
Волхов
Долы ағын иіріліп, шұбатылып,Толқыны тоқсан тоғыз бұратылып.Шашылған зеңбіректің оттарындай,Ақ көбік айдынында тұр атылып.Орыстың қарт өзені көпті..
© Сырбай Мәуленов