meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Махаббат аралы
Көкпеңбек таулар көшінеЖарқылдап құшақ жайдым мен.Секіріп келдің төсінеҚұшақтастым жасыл айдынмен.— Соқты бір таудан жел кенет —Дедің сен маған — түн..
©  Сырбай Мәуленов
Аңыз сынды ақиқат
Сөгіліп сел боп мұзынан,Көңілге салды үрей қыс.Шонжының қарлы құзынанДүрілдеп жетті дүлей күш.Толқындар ұқсап қасқырға,Жөнелді топтап қойды..
©  Сырбай Мәуленов
Ақын арманы
Айтатын дос, қасының ашып атын,Бір күні отырды да Қасым ақын,Деді маған:— Ұлы ғой Абай дегенАқын біткен алдына бас ұратын.Жөтелді сәл жанында тұнып..
©  Сырбай Мәуленов
Жаңғырық
Шуылдаған бұлақтардыңЖаңғырығы бар менде.Шайған дала қыраттарынЖаңбыр үні бар менде.Жалын шашқан жанартаудыңЖаңғырығы бар менде.Сары алтындай..
©  Сырбай Мәуленов
Тас мешін туралы аңыз
Бір бүйірде жатқан алыс шалғайдаТопалаңдай тиді мешін Торғайға.Жеті ағайын болып кенет жетті жұтЖетеуінен құтылатын жол қайда?!Аштық, апат білек..
©  Сырбай Мәуленов
Шіліктер
Баян бойы шіліктер,Қызыл шілік, қыз шілік.Сол шіліктер тіршілікБір-бір адам бір шыбықБаян бойы шіліктер.Зифа бойлы талдырмаш,Сол шілікпен тау..
©  Сырбай Мәуленов
Диқан
Сорлы түспес бір ғалымнан,Диқан білер дала жайын.Айдың қалай туғанынанБолжар таңғы ауа райын.Оған бақыт жер несібе,Оның келер күні егінде.Көшер..
©  Сырбай Мәуленов
Сентябрь
Сентябрь — сары жапырақ, сары ала күзСары алтындай.Далиып жатыр сұрғылт далада аңызОт шашқан самұрықтың қанатындай.Сентябрь —сан бояулар..
©  Сырбай Мәуленов
Көңілдегі көп іздер
Күндізгі күннің жалыныЖелдің жеңіл адымы,Толқынның демалысы,Дарияның өр ағысы.Көкіректе қалыпты,Былдырлап құстың тіліндей.Жабықтан түскен жарты..
©  Сырбай Мәуленов
Жүрек туралы екі өлең
IБірде ол қатты соғады,Соғады ол бірде әлсіз.Бұрқырап жел бораны,Қалдырды оған жылдар сыз.Соға берді ол тынбай,Көрді талай соққыны.Дауыл ұрған..
©  Сырбай Мәуленов
Той дүбірі
(Мерекелік кантата)IАлтайдың кен таба алмай алқымынан,Арқаның бихабар боп алтынынан.Сағымдай сапырылды қайран халқымЖасынның жан сауғалап..
©  Сырбай Мәуленов
Қазақ қызы
Туған ерте алакөбік толқыннан,Азов желі сүйді сенің бетіңді.Аспан алуан бұлттарменен толқыған,Сенің тартқан орамалың секілді.Жатқан орман түніменен..
©  Сырбай Мәуленов
Садықбек
Бұрқырап жатқан борнылдақ құм ақ шаңы,Қиялдай бұлдыр Қызылорда ақшамы.Садықбек досым, сары қауындай сап-сары,Аралаушы ек-ау сарыала күзде..
©  Сырбай Мәуленов
Псков жерінде
Секілденіп Невскийдің қалқаныКөк ормандар көзді алыстан тартады,Шіркеулерде әлі күнге сақталған,Өліктердің сүйегінің сар табы.Оқтар тескен қарайды..
©  Сырбай Мәуленов
Пабло Неруда
Б I Р I Н Ш I Ж Ы РСентябрьде Чилиде боран тұрды,Адалдыққа арамдық оғы атылды.Сантъяго мұхиттай сапырылып,Шабуылға шақырды өр ақынды.Адамзаттың..
©  Сырбай Мәуленов
Сәулелі көкірек
(Ұлы әжем Хадиша қайтыс болғанда)Көкірегің кешегі сырылдаған,Бүгін қалай мұз болып, жылынбаған.Бес балаңнан дүние ойлап тұрсам,Бес уыс та топырақ..
©  Сырбай Мәуленов
Қызыл тулы май
Жаңбыр жауып өткен жаңа үстінен,Жер керілген секілді бір тұс кілем.Көк сауыты дал-дұл болып қашты қыс,Айқасты да Көктем деген күштімен.Бөгет бар ма..
©  Сырбай Мәуленов
Берді ағаның сөзі
Отырдық таста тілсіз ұғынысып,Жүректен жатты өлең бұл-бұл ұшып.Көктемгі Копетдагтың көлеңкесі,Көңілге ақ шуақ боп тұрды түсіп.Деді ол:— Туған елім..
©  Сырбай Мәуленов
Жаңбырлы көзі жасаурап...
Қап-қара бұлттар егіліп,Көздерден тамшы төгіліп,Жай түскен қара емендейҚабырғам кетті сөгіліп.Көкірегіме орнаған,Жоғалды қайда жарық күн.Қап-қара..
©  Сырбай Мәуленов
Табалдырық
Оның-дағы өзінше тілегі бар,Оның да бар қуаныш-сүйініші.Оның-дағы өзінше жүрегі бар,Оның да бар сағыныш, күйініші,Амандасып ол-дағы қол..
©  Сырбай Мәуленов
Аманат
Көк теңіздің от төсі,Барады қызыл күн батып,Сөйлейді ауру көкесіБаласына тіл қатып.— Көздерін байлап өзгенің,Қазына-мүлік жимадым.Көжесіз болды..
©  Сырбай Мәуленов
Калинин колхозы
Өзгеріс көп түрінде,Мұртта — көк мұз, баста — қарҚара еменнің түбіндеОтыр қыстай ақсақал.Күнді кешкен не түрліЖасы таяу ғасырға.Отыр көктем..
©  Сырбай Мәуленов
Жақша ішіндегі өлең
— Ұйқымызды кім бұзған?Кім ертемен тұрғызған?(Жолға шыққан серуендеп)Жауап берді жел:— Мен,— деп.Көтеріп ап қолтықтан,Кім ертемен толқытқан?(Көк..
©  Сырбай Мәуленов
Көгершін
Сөгіп қара түн өлкесін,Күн шұғыласын шашқанда.Хабар тасып көк көгершін,Көтерілді аспанға.Сол хабарда жатыр еді,Картасы қыр-сайлардың.Сол хабарда..
©  Сырбай Мәуленов
Екеу туралы баллада
Көкірегіне кек түйген,Тарс жабылған қабағы.Қол-аяқтан оқ тигенЕкеуі де жаралы.Бетін оқтан жасыра,Бір-біріне қарады.— Тыңда,— деді досына,Жолдасы ауыр..
©  Сырбай Мәуленов