meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жел жамылып, түн қатқан
Жел жамылып, түн қатқанЖылқышымын жау жүрек.Алдаспаным — ақ сойыл,Астымда — атым қара көк.Ат үстінде ас ішіп,Күндіз ұйықтап, түн кешкен.Менің досым —..
©  Қалижан Бекхожин
Теңіз жыры
Ертісте тудым мен өзім,Туған күні мені анам —Шомылдырған өзеннің,Толқынына тулаған.Содан бері толқынныңҚуаты енген жанымаЖелді күні жармасқамКөкала..
©  Қалижан Бекхожин
Келемін мен ауылға
Келемін мен ауылғаҚайтқан құстай сонырқап,Келемін жас бауырғаӘуелетіп, ән шырқап.Жатыр шалқып Ертісім,Көк толқынын алқалап,Сапырып су күмісін,Жүздім..
©  Қалижан Бекхожин
Жас алғысы
Ерке өскен еркін елде мен бір жаспын,Туғаннан тың ғасырмен мен сырласпын.Ер жеттім толқынды өмір арасында —Сондықтан менің жырым — өрен..
©  Қалижан Бекхожин
Өзіңе сен, жас ойшыл
(Лермонтовқа еліктеп)Өзіңе сен, жас ойшыл,Тіл өнерің отпен тең.Жаз күніндей жастық жырЖалын атсын жүректен.Қанат қағып тез ұмтыл,Шарықтайтын туды..
©  Қалижан Бекхожин
Тұрлаулы тағдыр
(1955-1970)АРНАУ(Зейін Шашкинге)Білемін, өкпелісің өлеңіме,Түскенде уақыттың сен елегіне,Шадыман жырмен ғана шалқыдым мен,Тағдырын тұстасымның еледім..
©  Қалижан Бекхожин
Еділ сәулесі
Асыққан алдымдағыАғып жатқан өмірге,Ойымды алып толқындары—Қарап келем Еділге.Жатыр екен тасып өзен—Қиялындaй халықтың.Ағысында аққан өлең,Тыңдай..
©  Қалижан Бекхожин
Менің қалам
Керекуім, сенің ақын ұлыңмын,Бесігісің, сен балалық жырымның.Жат қаланың жалтыр гауһар тасынан,Артық көрем қиыршығын құмыңның.Шет елдегі зор қаланың..
©  Қалижан Бекхожин
Черчилль мырзаға
(Совет азаматы Қалижанның қарсылығы)Черчилль мырза,Дәм соққыр,Кәрі дәукес!Жасамақпын сізбененСырттан егес.Тағы негеЖелдетіп тозаң сөзді,НесінеБолып..
©  Қалижан Бекхожин
Эшелондар
Қуанышпен тұрмын қарапВагондарға тізілген,—Қалың көштей жатыр тарапЭшелондар дизельмен.Поезд біткен зыр жүгіре,Жүйткіп озған дауылдан.Үстеріне зіл..
©  Қалижан Бекхожин
Орыс әні
Шаршап ұзақ жорықтанШаң-шаң болып отырдық,Жан-жақ бізге болып таң,Жаңғақ жағып отын ғып.Сусыз дала, иен жерЖауынгері бұл жүрген.Мұнда ғалым..
©  Қалижан Бекхожин
Теңіз және халық
Көк телегей кең айдында,Көк бұлтындай шұбай өрген,Тасып толқын, тынбай мұндаӨз бетінше шу.көтерген.Сонда құмнан алыс шеткі,Телміріп тек тұйық..
©  Қалижан Бекхожин
Украин жігіті
Ол асығып келді майданнан туған жерге,Көрейін деп өз үйін, өз қақпасын.Бес жыл болды елінен кеткеніне,Оның қайтып жүрегі құмартпасын.Ол құмар еді..
©  Қалижан Бекхожин
Жел
Сен кезбе жел, еркесін,Неткен бұндай?Кездің қазақ өлкесін —Ерке ұлыңдай.Шымшып өтіп бұралған.Өзендерін,Сүйдің гүлін нұр тамған,Бізден бұрын,Серуендеп..
©  Қалижан Бекхожин
Ұлытау
IДаланың тәкаппары құмнан туған,Асқақтап көрінеді алыс қырдан.Жалғыз тау жазықтағы сақшыдай бір,Қырына қарауылдап қарап тұрған.Ұлытау таңданамын..
©  Қалижан Бекхожин
Жезқазған жырлары
1. Ысқақ ИванычСен ойлама, жердің қат-қат астындаЖоқ екен деп, қызық еңбек, қуанышЕгер тұрса естіп мұны қасыңда,Ашуланар біздің Ысқақ Иваныч...Ол..
©  Қалижан Бекхожин
Сырдария көкпары
(Қазіргі аңыз)Көктен атқан жасындай,Аптығы бір басылмай,Арқыраған дария,Құм даланы қыдырып,Желден озған жүгіріп,Асыққандай жарына,Үрке қашқан..
©  Қалижан Бекхожин
Келтемасат
IСонау алыс шет өлкеден,Сақтап келем бір сағыныш.Жүрек оты озып мененСағынышты тез алып үш!Көрші барып тауды туған,Сүйші барып тасын таныс!Құр..
©  Қалижан Бекхожин
Жусан
(Аңыз)Кімдер сүйсе гүлдерін,Өзі сүйген өлкенің —Соларға айтқан бұл меніңӨсиетім, ертегім.IЕртеден де ерте кез,Заманында қыпшақтың,Туған кезде..
©  Қалижан Бекхожин
Негр Джемс
(Баллада)1Бітті майдан...Болған ойран,Ішінде қаланың,Қалып қайран,Қарап жан-жаққаКелдім деп қайдан?Туғанда жеңіс,Тұр аңырып,Негр Джемс.2Ойран да..
©  Қалижан Бекхожин
Шың түлегі
Тау басында ақ шыңнанҚараңдайды көк шынар.Бұндай, сірә, қақшиғанТәкаппар тал жоқ шығар.Көзге түскен ол жалғызТөбесінен таулардың,Оны өсірген дүлей..
©  Қалижан Бекхожин
Жігіт
Көремін кең далада нұр толқытқан —Гүлдерді жан көрмеген жаңа шыққан.Жас жүздер көзді тартқан гүлден нұрлы,Өмірде өрге шапқан, күнге ынтыққан.Гүлден..
©  Қалижан Бекхожин
Менің Алматым
Алматыда алшақ басып келемін,Өзімменен бірге шықты өлеңім.Өлең - сынды ормандардан гуледі,Алма біткен мәуе ағаштың гүлдері.Зәулім биік қат-қат үйлер..
©  Қалижан Бекхожин
Мен сенбеймін
Мен сенбеймін сөнер деп жүрек отым,Шаттық тұрса, жүрегімді жандырып.Мен сенбеймін сөнер деп кектегі күн,Дүниенің шамшырағы мәңгілік.Мен сенбеймін..
©  Қалижан Бекхожин
Қой қорада
Көрінеді көзіме қойлар ыстық,Даладағы бір ескен туысымдай.Жатыр толып, тобымен тым ұйысып,Колхоздың толықсыған ырысыңдай!Қара бұйра сең - сеңін сілке..
©  Қалижан Бекхожин