Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
СӨЗСІЗ
«О, если б без словаСказаться душой было можно!..»© А.Фет Жүректе—жамау-қайғы,жанарда—мұң,Жазам деп өлмес өлең тағы алдадым.Жарқ еткен жан сәулемнің..
© Дәурен Тілеухан
ҚҰЛЫН-ШАҚ
Қайтесің, қу түлкідей құбылса күн?..Бәрібір бақ-баянсыз, ғұмыр-сағым…Айласын асыра алмас жалған өмір,Қайдасың, құмға аунаған..
© Дәурен Тілеухан
АНТИНОМИЯ
Жазғыра алмас жүрегім кеткен "досты"Тек аяймын—жанарың төккен жасты.Бұл қалада бәрі бар—Тек сен жоқсың...Тек сен жоқсың...Құдай-ау, неткен..
© Дәурен Тілеухан
СЫБЫР
“Құрып кеткір өлеңді жазам бекер…”Мейірхан Ақдәулетұлы Көп айыбым көшер қандай амалға?..Санай-санай сарғаяды санам да...Абайламай ағат кетіп, от..
© Дәурен Тілеухан
ЖҰМБАҚ
Бәрі жұмбақ—сенбесім, сене аларым...(Осы күзде, білмеймін, не боларын?..)Түнегінде қалдырған махаббаттың—жүрегіңе,жаным-ау, келе ме әлің?!Сағынышым..
© Дәурен Тілеухан
Бәрін соның....
Бәрін соның түске балап, бәлкім мен—жолда жүрмін арты—азап та,алды—Мұң.Енді міне, біз өртенген әр Түннен–теріп келем Қуаныштың қалдығын.Шоққа айналды..
© Дәурен Тілеухан
АУЫЛДЫ АҢСАУ–2
Қаңғырып қайбір маңда тағдыр айдап,Мәңгіріп малынғанда мен бір ойға —Алыстап ата жұрттан қалғандаймын,Көшімді бұрады екем енді қайда?! Тобасы..
© Дәурен Тілеухан
...Ерке күннің елесіндей естегі....
...Ерке күннің елесіндей естегі–Көркем бейнең көз алдымнан өшпеді...Жүрегімді Жалғыздықта жоғалттымАяулым-ай, кеш мені!Кірпігіңнен кірбің көріп..
© Дәурен Тілеухан
АЛҒАШҚЫ ҚАР. АҚЫРҒЫ КЕЗДЕСУ
Иә, солай…«Ең бақытты жанмын»—деп ең.Ақыры, жан жуылмай жаңбырменен—Бәрібір арылмадың сағыныштан,Бәрібір бағынбайды Тағдыр деген…Ішінен мың сұлудың..
© Дәурен Тілеухан
Жүрегімді жаулаған бір қыз бар-тын
(Жүрегімді жаулаған бір қыз бар-тын)Жатақхана…Жарықшам…Мұңлы ызғар…Түн…Байызы жоқ бозамық бұлттарымның,Жабығынан сығалап жұлдыздар тұр. Жұлдыздар..
© Дәурен Тілеухан
ТАҒДЫР
Мен болсам кеттім ақын боп,Азырақ бақытсыздау боп...Төлеген АЙБЕРГЕНОВ Ұғам сосын...Ақын болу дегеніңБал татыған бақытсыздық екен..
© Дәурен Тілеухан
* * *
Сенсіз қала қаңырап тұр.Бос бәрі:Ай көмескі,Күн күңгірт.Сұйқылт нұрын сыздықтатып қосты әнекөше шамын.Мұң сырғыпқағазыма қаламымның ұшынан.Кететіндей..
© Ділдә УӘЛИБЕК
* * *
Мен оны шаршадым күтуден,Күтуден содан соң көктемді.Көктем тек бір құшты көк белді.Ол болса бір xатпен шектелді....Сағаттың сыртылы тым суыт,Тыныштық..
© Ділдә УӘЛИБЕК
КҮЗГІ XАОС
Күп-күрең аспанның жиегі,Жаз-ару қарасын кетті үзіп.Бетіме тамшылар тиеді,Бойымды әлсін дір еткізіп. Сұр көше, сұр аспан түнерген,Елемей келемін..
© Ділдә УӘЛИБЕК
* * *
Сезіне алмай сезімді кеудемдегі,Түсіне алмай...Күтемін елден нені?Белгісізден бет алып баянсызғакелгендегіСапарымның бар мәнін білетіндейЖымыңдайды..
© Ділдә УӘЛИБЕК
* * *
Бұл –Көңілсіз құстардың,Өмірсіз гүлдердің маусымы.СұрБұлттардың жөңкіген,Шілденің шіліңгір өртінен ада қап,Құлазып,Қаңырап,Қалғыған жағабақ,Сағыныш..
© Ділдә УӘЛИБЕК
* * *
Біз жақта бір аспан болатын,Тек қана шексіздік – өлшемі,Өлердей сағындым мен соны,Сағындым, таусылды тағатым. Кірпікпен тарап нұр, шуақты,Көкке көз..
© Ділдә УӘЛИБЕК
Мойындағым....
Мойындағым келмей қашқан шындықпенен беттестім.Өткен шақтың бар қатесін арта салып өмірге,Сағынуды, жабығуды, күтуді,Өкінішті тырналаған ішімді..
© Ділдә УӘЛИБЕК
Үміт
Көктегі жұлдыздардың мысынжердегі жұлдыздар басып тастаған қалада,Жанталас, күйбең тірлігің үшінармандарыңнан адасу - оп-оңай.Құбылған дүние,Шұбырған..
© Ділдә УӘЛИБЕК
ЭЛЕГИЯ
Жаным Балқаш, жағаңа жетсем қазір,(Жаман ұлың жатырқап кетсең де әзір)Ертегіде айтылған алтын балық,Ол да сенің суыңда - тек сонда жүр. Естіледі..
© Айдын БАЙЫС
БЕЙІТ БАСЫНДА
Қалың қорым ішінде,(Кім жатқанын кім білсін?)Пәк періште пішінде,Ойнап жүрді бүлдіршін. Көк жусанның түбіне,Көздің жасы тамады, ә...Ағайынның бірі..
© Айдын БАЙЫС
ҚАМЫСБАЙ
(Баллада)Шіліңгірде күн танытып қиқарлық,Көл жағалай қонған ауыл жиған құт.Үйге сыймай қара сирақ кілең ұл,Бір-бір қоға тұтатамыз сигар..
© Айдын БАЙЫС
АҚПАН ЖЫРЫ
Февраль. Достать чернил и плакать! Б.Пастернак Ырғағына елтіп жұмбақ тәтті әннің, Еңкіштетпек зәу еңсемді батпан мұң. Әйнегіне ентелеткен..
© Айдын БАЙЫС
Жаңбырлы күнгі ауыл
Мүжіп тұрған түк сезбей тай ағашты, Тас қораны үркіп кеп саяласты. «Жынды Сәрсен» секілді жынды бұлт, Көк шатырды сабады-ай аяқ асты! Аңғал көрші..
© Айдын БАЙЫС
КІТАПХАНАДА ҚАУЫШҚАН ҚЫЗ
Көк қаршыға көңіл ұшып, О, қайда?! Жүрегіңнің қалауына жоқ айла! Көп кітаптың ортасында тұрдың сен, Қойбүлдірген іздегендей тоғайда.-Не іздедің?..
© Айдын БАЙЫС