Бөлім: «Туындылар»
БАЛАЛАРДЫ ОЙЫН АРҚЫЛЫ ТƏРБИЕЛЕУ
Баланы табу – қиын, жақсылыққа бастау – одан да қиын деп біл- ген қазақ халқы балаларды есейгенде Отанының, халқының азаматыетіп тəрбиелеуде алуан..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ТҰЛЫМ-ШАШ АЛУ
Балалы-шағалы, өбере-шөберелі болып, артына жақсы ұрпақ қал- дыруды адамдық парыз, азаматтық міндет деп білген халқымыз, көп перзентті болуды ерекше..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ТАНАБАУ ТАҒУ
Ұл бала алғаш рет əкесіне, қыз бала шешесіне ілесіп, түрлі жұ- мыстарына қолғабыс тигізіп жүргенін бірінші рет көргенде туыс-ту- ған, дос-жаран..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ЖЕТІМГЕ ЖЕЛКЕ ШАШ ҚОЮ
Ертеде ата-аналарынан жастай айырылып жетім қалған, жан- ашыр туыс-туғаны жоқ балалардың желкесіне бір шоқ шаш қоятын салт болған. Бұлай істеу «осы..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ТҰЛЫМ ҚОЮ
Зарығып жүріп көрген немесе бір топ ұлдың ішіндегі жалғыз қыз болса, оның екі шекесіне екі шоқ шаш қойып, оны өріп, түрлі моншақ- маржан тағып..
© Айып Нүсіпоқасұлы
АЙДАР ҚОЮ
Ертеде перзент көрмей зарығып жүріп, ұлды болса, оның төбесі- не бір шоқ шаш қойып, оған маржан-моншақ араластырып өріп қоя- тын салт болған. Бұдан..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ТІЛ ҰСТАРТУ
Қазақ халқының балалардың тілін жетілдіруі, тіл ұстартуы – баға жетпес үлкен ғылым.Ұрпақ тəрбиесіне баса мəн беретін ата-бабаларымыз балаларға ыр..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ӨЛЕҢ-ЖЫР ҮЙРЕТУ
Өлең-жыр – өмір көркі», «ақын болу – өз еркің, азамат болу – борышың», «жақсы ақын болу үшін – ең алдымен жақсы адам болу шарт», «жанашырлығы жоқты –..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ЕРТЕГІ ҮЙРЕТУ
Бала айтқанды толық ұға бастағанда ата-анасы мен əжелері əңгі- ме, ертегілер айтып беріп, олардың сөйлеу, əңгіме айту қабілетін же- тілдіруге..
© Айып Нүсіпоқасұлы
КҮЙ ҮЙРЕТУ
Қазақ халқы күй – көңіл көзін ашатын, жан дүниені уайым-қай- ғыдан арылтатын, адамдарды ізгілікке жетелейтін рухани азық деп қарап, ұрпақтарына..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ТІЛАШАР
Қазақ салтында бөбектің тілі былдырлап шыға бастағанда əр от- басы «тілашар» ырымын жасайды.Дастарқан жайылып, ас келгенде қариялардың бірі қойдың..
© Айып Нүсіпоқасұлы
БАЛАНЫ СЫНАУ
Қазақ халқы адамның адамгершілігін, кісілік мəдениетін оның əрбір іс-қимылына қарап білетін сыншы халық болғандықтан, əрқандай адамның..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ҮЛГІ-ТАҒЫЛЫМ ТАРАТУ
Қазақ халқы ұрпақтары мен ел-жұртына, тіпті өзі жүрген, тұр- ған жердегі жалпы халыққа өнер-білім үйретіп, үлгі-тағылым таратып жүруді өздерінің..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ҰСТАЗ-ШƏКІРТТІК ПАРЫЗ-ҚАРЫЗДАР
« Ұстаз көрмегеннен ұлағат шықпайды», «Оқусыз – білім жоқ, білімсіз – күнің жоқ» деп білген қазақ халқы жастайынан ұстаз қо- лында оқып, өнер-білім..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ШƏКІРТ БОЛУ
Ұстаздың панасын көрмеген шəкірт – өнер-білімнің қарасын көр- мейді» деп, ертеде қазақтың көзі ашық, көкірегі ояу ұл-қыздары жап- пай оқып..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ҰСТАЗДЫҚ
Ұстаз болу – ұлағаттың белгісі» дейтін қазақ халқы бала тəрбие- леп, бала оқытып, өнер-білім беруді төтенше игілікті іс санап, ұстаз- дарды əлемге..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ҰРПАҚТАРДЫҢ ҚАРЫЗ-ПАРЫЗДАРЫ
Ұрпақтардың қарыз-парыздары: Ата-ананы мəңгі құрметтеп, сыйлау. Қандайда жұмысына əзір тұру. Ата-анаға опалы болу. Айтқанын екі етпей орындау...
© Айып Нүсіпоқасұлы
БАЙҒАЗЫ
Байғазы – балалардың жаңа киген киім-кешегі мен жаңа жасат- қан ер-тұрманын көргенде, тай-құнанға мінгенде үлкен кісілер бере- тін сыйлық немесе..
© Айып Нүсіпоқасұлы
БЕСІК ТОЙ
Нəрестенің кіндігі түскен соң, оны бесікке салып, көрші-қолаң, туыс-туғандардың əйелдерін түгел шақырып, «бесік той» жасайды. Ал, той жасауға жағдайы..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ТҰҢҒЫШ НЕМЕРЕСІН КЕНЖЕСІНЕ БАЛАУ
Өмірден көрген-түйгені көп, тəжірибелі де парасатты қазақ хал- қы тұңғыш немересін, тіпті, екінші, үшінші немерелеріне дейін омы- раудан шыға..
© Айып Нүсіпоқасұлы
УƏКІЛ ƏКЕ БОЛУ
Е ртеде басқа жанашыр жақыны жоқ, жас балалы, ауру-сырқау, мүгедек адамдармен соғысқа жəне алыс сапарға аттанатын адамдар адамгершілігі жоғары..
© Айып Нүсіпоқасұлы
БАЛА АСЫРАП АЛУ
Қазақ халқы: «балалы үй – базар, баласыз үй – мазар» деп, балалы-шағалы, қызы моншақты, ұлы он шақты болуды өте жақсы көреді. Əне, сондықтан да..
© Айып Нүсіпоқасұлы
ӨЗ БАЛАСЫН ӨЗІ САТЫП АЛУ
Баласы тоқтамаған адамдар, баламның өмір-жасы ұзақ болсын деген мақсатпен: Өмірұзақ, Ұзақбай, Тоқтасын деп ат қояды. Баласы оған да тоқтамаса, қоныс..
© Айып Нүсіпоқасұлы
БАЛАНЫ СЫЛАУ
« Баланы – сылау, қарды – қылау өсіреді» деп, бала өздігінен талпынып жүргенге дейін ауық-ауық қойдың құйрық майымен сылап, қол-аяғын керіп-созып:..
© Айып Нүсіпоқасұлы
БАЛАНЫ ҚЫРҚЫНАН ШЫҒАРУ
Нəресте үшін қауіпті деп саналатын 40 күн өткен соң, ата-ана- ның көңілі орнына түсіп, баланы қырқынан шығару қамына кіріседі. Алайда, «асықсаң..
© Айып Нүсіпоқасұлы