Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
ҚАЗАҚ АҚЫНДАРЫНА
(Татардың халық ақыны Роберт Минулиннің өлеңі, татаршадан қазақшалаған Ә.Ахметұлы)Жан-тәніммен хатыңа жақындадым, Көп оқимын, аяулы ақындарым. Тым..
© Әділет Ахметұлы
МЕНІ ЕЛІМЕ ТАПСЫРЫП КЕТКЕН АНАМ
Бізде де ана болған бір кездері,Жаны – күн, жүрегі – жыр, нұр – көздері.Адасып сол анадан қалған едім,Ең алғаш өлең жазып, қыр кезгелі. Дидары ол..
© Әділет Ахметұлы
ЖАСЫТПАСЫН ЖАЛҒЫЗДЫҚ ДЕЙТІН АРАЛ
(Әлдебір пендешіліктердің тартысында бұрынғы жұмысқа қоштасуға тура келгенде, сондағы достарға арналған өлең) Көздің емес, көңілдің төктім..
© Әділет Ахметұлы
ДАЛАҒА САҒЫНЫШ
Мінгенім астымдағы жирен қасқа, Таңдадым тау жолында қиналмасқа. Жанымды жұбататын сөз таппадым, Кәсімбай Аршын[1] шерткен күйден басқа. Далам-ай, ән..
© Әділет Ахметұлы
СӘУІР ТАМШЫЛАРЫ
Алматыға түнімен жауды жауын,Сәтке болса басылды қалжырауым.Шіркін-ай, мынау ұлы табиғаттың,Қарашы, қам-қайғысыз маужырауын! Лаулаған жанның өртін..
© Әділет Ахметұлы
МЕН ТҮСІМДЕ АЖАЛ ҚҰШЫППЫН ДЕЙМІН...
Мен түсімде ажал құшыппын деймін,Төрт маусымға да ұқсамайтын өзге шақ екен.Көкірегіме күлгін сәуле тамшылап, буға айналып, қалқып барады...Көкке..
© Тоқтарәлі Таңжарық
ҚОҢЫР КӨЛЕҢКЕ
Сен қайдасың, қоңыр көлеңке? Ояу жүрсем де түс көргендей Сені сағынам. Кәрі еменнен саулаған жапырақты иіскеймін, Бірін бірі шимайлаған жолдардың..
© Тоқтарәлі Таңжарық
ЖАЗА
Сен көшенің арғы бетінен қол бұлғадың,Мен машиналар ағынынан сескендім.Сен құз жартастар арасында ән салайық дедің,Мен жаңғырықтан қаштым...Сенің ақ..
© Тоқтарәлі Таңжарық
МЕНІҢ МАҒЫНАСЫЗ СҰРАҚТАРЫМ
...Алғаш Күнес өзенінің жағасында отырып неге шылым шектім?Не үшін шектім? Есімде жоқ. Шылымды құшырлана сорып, өзен иіріміне ұзақ телміргенде кім..
© Тоқтарәлі Таңжарық
ҮНСІЗДІКТІҢ ДАУЫСЫ
Иә, бұдан ілгері ілкі дәуір,Кісіліктің көтеріп құлпын ауыр,Тау білсе де, жау білмес сырын, мұңын,Көшіп-қонып жүретін тылсым ауыл.Түсінікті қыз үшін..
© Ұларбек Нұрғалымұлы
КЕРАҒЫС
...Онда солай болатын,Ай толықсып маңдайымнан туатын.Күн жарқырап маңдайымнан шығатын...Көкжиекке құлағандашапағы,Белбеуімді безендіріп тұратын.Жаным..
© Ұларбек Нұрғалымұлы
ТӨРКІН
Аудандық өнер үйінде жыр оқып зерлі,Сыпырып тастап отырғам маңдайдан терді.«Қарындасыңмын, аға» деп жырылып топтан,Жарқылдап жап-жас келіншек жаныма..
© Ұларбек Нұрғалымұлы
ЖЫЛҚЫЛАР
Тым іңкәрлі көзін қадап, өбердей,Алауымен мені өзі-ақ жебердей,Мың жанардың бірі сынды,Еленбей,Неге қалғып бара жатсың дегендей:Ұйқастары сай-саладан..
© Ұларбек Нұрғалымұлы
СУРЕТ
Жалғыз үй таудың ішінде,Алтайды ақ кебін жабатын.Тек анам жаққан түтінге,Жалғанып тірлік жататын.Меңіреу еді әлгі күй,Білмейді ешкім мендей..
© Ұларбек Нұрғалымұлы
АЛТАЙ. ҚЫС. САҒЫНЫШ
( I )Аязына сүңгисіңАйдалада,Жылылық бар онда бір ойламаған.Тұмсығыңмен жұтасың,Тұп-тұнық бірАрқар иісі аңқиды айналаңнан.Аяңымен ақ қырау..
© Ұларбек Нұрғалымұлы
ЖАЗҒЫ ТҮН. ЖАЙЛАУ
Сол жайлау шіркін…жатқан бір шөбі жайқалып,Өрістен мама сиырлар қайтар найқалып.Шар саулықтарың жайлаудың салқын түнінде,Мекіреніп қойып, жататын..
© Ұларбек Нұрғалымұлы
Күлкімді де тоздырдым...
Күлкімді де тоздырдым кие-кие, Мұң да тозды, іш-қазан күйе-күйе. Тозды маңдай тау-тасқа соғылумен, Тозды алақан қошемет, қол ұрумен.Үміт тозды..
© Мирас Асан
Мен өзім бе...
Мен өзім бе расында бұл егілген?Сыртым бүтін ішім от, тілегім кем.Жүрегімнен туады жақсы көру,Жек көру де туады жүрегімнен.Кебісі тар жүйрікпін..
© Мирас Асан
Ұлым кетіп барады мектебіне
Қарындашы жап-жаңа ұшталмаған,Қаламсабы жап-жаңа ұсталмаған,Жейдесі де дәп-дәл шыт кірлемеген,Дәптері де су жаңа тысталмаған,Ұлым кетіп барады..
© Мирас Асан
Бұл күз бізді...
Бұл күз бізді неге есіне түсірді? Қарсы отырмыз – бақыттылау пішінді...Даяшы ұл дәм мәзірін әкелді,Даяшы қыз ән мәзірін ұсынды...Кезек-кезек ойнап..
© Мирас Асан
Абай
Тағдырдың тарқауы кем, түйіні көпТартқаны біртоға рай, бұйығы кеп.Сыртыңнан еркіндіктің түрін жасап,Ішіңнен қамалудан қиыны жоқ...Кеудеме қымтап..
© Мирас Асан
ҰЛЫМ ЖАЛҒАСҚА
Ағарған әр талын самайдың,Өмірдің жолы деп санаймын.Мен жалпы, ең ұлы ойларға,Баланың көзімен қараймын.Ойменен өтуде кей күнім,Тойменен өтуде кей..
© Мирас Асан
Жолықтық бақ үшін бе?
Жолықтық бақ үшін бе, мұң үшін бе?Білмеймін, кімбіз екеу, тірі сүлде...Жария оқырмансың жұрт алдында,Жасырын кейіпкерсің жыр ішінде...Сені еске..
© Мирас Асан
Қоңыр шарф
Жырақтасың, сеземін, түсінемін,Ең болмаса, өтінем, түсіме кір.Әлі есімде, күз еді Алматыда,Маған шарф сыйлап ең түсі қоңыр. «Айтпағыңды көзіңнен..
© Мұқият Қойшыбайұлы