Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
ӘЗІРЕЙІЛ ТҰТСА ЖАҒАҢНАН
Не қыларсың ей, міскін жан! –Әзірейіл тұтса жағаңнан?!Өтермісің, байғұс, сыннан –Әзірейіл тұтса жағаңнан?Байлығыңды мақтан қылдың,Әр сөзіңді батпан..
© Сүлеймен Бақырғани
КӨРДЕ ЖАЛҒЫЗ НЕ ЕТКЕЙМІН?
Мен де айналдым марқұмға,Көрде жалғыз не еткеймін?Бәрі қалды артымда,Көрде жалғыз не еткеймін?Көмді қолмен өз елім,Ұл-қыз, бауыр– өзегімБірі де жоқ–..
© Сүлеймен Бақырғани
ӨКІНІШ
Дүние-байлық боп тұмарым,Іздедім тән от-құмарын.Ей, Жалғаншы, соқтырарыңОйран екенін білмеппін.Төктім қанша беттің арын,Баянсызға кетті..
© Сүлеймен Бақырғани
ӨЛІМГЕ ЖОҚ-ДҮР ЕШ ҚАЙРАН
Пікірді ойға суар қанша,Өлімге жоқ-дүр еш қайран.Өлмек үшін туар барша,Өлімге жоқ-дүр еш қайран.Кедейің де сапардағы,Бай-манап та шаһардағы,Бәрі..
© Сүлеймен Бақырғани
НӘПСІ МЕН РУХ ТАЛАСЫ
Нәпсім айтад:бұл бес күндік жалғандаБұ дүниені баққа бөлеп жатам деп.Бау-бағыммен тығылам да қорғанға,Әр жаз сайын жемісінен татам деп.Рухым..
© Сүлеймен Бақырғани
ДҮНИЯДАР
Ділді байлап малға тым,Көп түс бұздың, дүниядар.Сұм өлімнің шәрбатынКөпке ішкіздің, дүниядар.Өлмейтіндей төс ұрып,Құтырасың есіріп.Шырақтарды..
© Сүлеймен Бақырғани
НАҚЫШ -СОФЫ ХАҚЫНДА
Ғұмыр– тәмам.Жасамадың құлшылық,Жүрегің– кір, сыртың ғана пірсініп.Жан-жарағын қамдамадың құлшынып,Қармағаның– қызыл-жасыл тіршілік.Нақыш-софы, неге..
© Сүлеймен Бақырғани
МЕН КҮНӘҺАР НЕ ҚЫЛАРМЫН?
О, Жаратқан, қиямет күн–Мен күнәһар не қылармын?Өз-өзіме зиян еттім,Мен күнәһар не қылармын?Таразы-мизан құрар-ды Алла,Айдауылдар тұрар-ды..
© Сүлеймен Бақырғани
САХАР ТҰРЫП ӘДЕТ ҚЫЛ
Сөйле– Құдай атынан,Сахар тұрып әдет қыл.Құтыл тозақ отынан,Сахар тұрып әдет қыл.Тұрған жандар сәрідеҮлгереді бәріне.Тап болма Хақ кәріне,Сахар тұрып..
© Сүлеймен Бақырғани
САХАР МЕЗГІЛ ЖЕТКЕНДЕ
Зікір қылсаң АлланыСахар мезгіл жеткенде;Жаннан тәтті бал-дағы–Сахар мезгіл жеткенде.Болмай шайтан мазағы,Тәубә!– деп жұт тазаны–Түсер Хақтың..
© Сүлеймен Бақырғани
ШАЙХЫМ АХМЕТ ЯСАУИ
Сұбхан Ием өсірді,Айтты Расул кесімді,Арсылан Баба жетірдіШайхым Ахмет Ясауи.Хақ-Мұстафаарманын,Білдік–құрма алғанын,Құрды алқасын ҚағбаныңШайхым..
© Сүлеймен Бақырғани
КЕЛ, ДОСТАР, ЖАЛЫНАЙЫҚ ЖАН -АЛЛАҒА
Достарым, заманақыр жуық келді,Тарса, жөйт, дінсіз кәпір буып толды.–Өзіміз ойлағаннан суыт болды,Кел, достар, жалынайық Жан-Аллаға.Ұзақ түн ұйқыдан..
© Сүлеймен Бақырғани
СЕНЕН ӨЗГЕ КІМІМ БАР ?
Өзіңе аян, Хақ Тәңірім,Сенен өзге кімім бар?Бірсің, Барсың– сақта құлың,Сенен өзге кімім бар?Сенсіз қайда кете алармын,Кім тыңдайды мұңымды, ал?Немен..
© Сүлеймен Бақырғани
Мінәжат
Құл Қожа Ахмет, қылдым, міне, мінәжат,Алла, барша құлды азаптан қыл азат.Ғаріп Ахмет сөзі сөнбес тіріде еш,Жер астына көмсе де оны шірімес.Мансұқ..
© Қожа Ахмет Яссауи
РАСУЛДІҢ ӘУЛЕТІ
Мұхаммедті біліңіз: оның заты араб-дүр,Тарихатқа кіріңіз,– жолы тұнған әдеп-дүр.Хақиқатты білмеген адам емес,– пұт-самас*;Ұқсаң, адам түгілі..
© Қожа Ахмет Яссауи
ХАҚ ҚҰЛДАРЫ
Хақ құлдары – софылар – хақиқатты білгендер,Хаққа ғашық оты бар – Хақ жолына кіргендер.Хақ жолына кіргендер – бір Алла деп жүргендер,Жарандардың..
© Қожа Ахмет Яссауи
АҚЫРЗАМАН ШАЙҚЫЛАРЫ СЫРТЫН ТҮЗЕР
Рух құсын тұтқанға – бал, інжір берем,Самғай шарлап ғаршыларға өтер, достар.Тынбай дәйім зікір айтар құлмын деген,Зарын қылар ғашық отта күлмін..
© Қожа Ахмет Яссауи
МАХАББАТТЫҢ ІШПЕСЕМ ШАРАБЫНАН
Махаббаттың ішпесем шарабынан,Жан мен ділім қайғымен кетер, достар.Аулақта өлсем Алламның талабынан,Есіл ғұмырым арманмен өтер, достар.Алла деген шын..
© Қожа Ахмет Яссауи
ХАҚ ШАРАБЫН ІШКЕН ЖАНДАР
Хақ шарабын ішкен жандар есі танып,Қиямет күн ауыздан от шашар, достар.Құдіретпен жаратылған жеті тамұқҒашықтардың зар үнінен қашар, достар.Тағатым..
© Қожа Ахмет Яссауи
ЕСТІП, ОҚЫП ЖЕРГЕ КІРДІ ҚҰЛ ҚОЖА АХМЕТ
Хақ Тағала фазылымен пәрмен қылып,Естіп, оқып жерге кірді Құл Қожа Ахмет.Алпыс үште сүннеттерін дәрмен біліп,Естіп, оқып жерге кірді Құл Қожа..
© Қожа Ахмет Яссауи
РАСУЛДІҢ РИЗАЛЫҒЫ
Ұшырадым ышықтың дұғасына, – Мұхаммед,Жеттім аңсар шыңына – ырасына, – Мұхаммед.Үмбет болған жарандар тынбай айтар мадақты,Ей, Пәк Алла, қыл мені..
© Қожа Ахмет Яссауи
УА, ДАРИҒ, ТҮСТІ БАСҚА ҒАРІПТІК КЕП
Уа, дариғ, түсті басқа ғаріптік кеп,Бел байлап кезбелікті қылдым мән-а.Хорасан, Шам, Ғираққа бағыт тіктеп,Қадірін ғаріптіктің білдім мән-а.Көрмек..
© Қожа Ахмет Яссауи
ҒАШЫҚТАРҒА УАҒДА ҚЫЛДЫ ДИДАРЫН – ХАҚ
«Фа азкуру уа Аллаһу касиран»* – иманым хақ! –Зікір айтып, зар еңіреп жүрдім мән-а.Ғашықтарға уағда қылды дидарын – Хақ,Ғашық жолда жанды байлап..
© Қожа Ахмет Яссауи
ЛӘМӘКАНДА САБАҚ АЛДЫМ
Жүрек көзін аша алмасам тағат қылып,Хақ дәргейі мақұл көрмес, білдім мән-а.Хақиқаттың пәк сөзімен таң аттырып,Ләмәканда Хақтан сабақ алдым мән-а.Бір..
© Қожа Ахмет Яссауи
ҚҰДАУАНДА, МЕНІ ТУРА БҰР ЖОЛЫҢА
Құдауанда, мені тура бұр жолыңа,Нәпсі құлы, бардан ада болдым мән-а.Фасық, фажыр* дүниені алды кір қолына,Қасірет-қауіп тұтқынында қалдым мән-а.Дүние..
© Қожа Ахмет Яссауи