Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Идиллия
Шай ішсе жазылған әжімі,Табиғат, апамдай бусанып.Қарайған қыраттар, кәнігі,Қараған атамдай күн салып.О, менің, көктемім, жып-жылы!Таңдағы бозторғай..
© Қуаныш Оспан
Жыр сыры
Жырда қандай нақыл бap,Күші неде, анықта?Ұғып соны ақындар,Мақұлдасын халық та.Махаббатың лебімен,Әуелі жыр шалқысын.Тәтті үнге төгілген,Наз жүректер..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Төрт сый
Арапқа алла силапты,Қасиетті төрт нәрсеБолсын деп сұсты, сымбатты,Ерлер, ғұмры өткенше.Шалманы берді әскерге,Тәж біткеннен қадырлы.Шатырды берді..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Зұлиха
Төгемін деп толқын жұпар,Алқына алған демдеріңе,Азап шегіп, болып іңкәр,Жүз гүл солды шөлмегінде.Саусағыңдай бүгіп тұрған,Құтыдағы әтір үшін,Сансыз..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Хафизге
Қайран Хафиз! Қайтып саған тең келем?Мынау неткен сандырақ!Ұшқыр қайық шырқар құстай желменен,Айдын жарып жарқырап.Желкен шалқып, жүйткір әрі..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Қалам
Игілік қой бұл ғаламда қамыс та,Сәулетіне соның да таң қаламын.Дүниеде сен де содан қалыспа,Жаз өлеңді, шыбығым сен, қаламым.
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Түнгі жыр
Жұм көзіңді, аймаласын өлеңім,Қалғыдың ғой, сәулем, енді бұйықпа.Сырнайымның наз күйіне бөледім,Тәтті не бар бал-ұйқыдан? Ұйықта!Сырнайымның наз..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Көл үстінде
Жұттым мен рахат лебін, өмір лебін,Бой сергіп, кеңіп кетті төңірегім.Табиғат, ләззәтіңа бас иемін,Ақ төсің — тәжім етер төрім менің.Ескектің..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Бақташы зары
Тұрып таудың басында,Сайға төніп қарадым.Мұндай қиын асуда,Сүйенгенім таяғым.Қойларымның соңынан,Итімді ертіп жүгірдім.Тас қиядан, шоғырданӨттім..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Айға
Сәуле түсті дірілдеп,Сай-салаға, орманға.Сейілгендей бір-бірлеп,Бастағы ой, арман да.Аласапран шерімді,Ай әлдилеп жұбатты.Сол серігім сенімді,Шың..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Өмір
Ойларым жолдас боп алды түндермен кілең,Тағатсыз іздеп келемін күн-бейнеңді мен.Кезіге қалсақ, жүрегім нұрланса-дағы,Көрсетем жұртқа сұрланып..
© Әлия Іңкәрбек
Күтпеген көктем
Туды ма, расымен,Жарқырап шуақ күн?Жайнады жасыл кеңАясы гүл бақтың.Мынау не, ну айдын —Егін бе, тоғай ма?Бұлақтар тулайды,Асыр сап маңайда.Көгім де..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Қырық үш
(Нұрлан Әбілдиннен)Қырық үш жас,Алдамағын мені енді!Самайымда сен қатырған ақ қырау,Жанарымда - шаттық та жоқ,мұң да жоқ.Жастық шаққа..
© Әлия Іңкәрбек
Наз
Мен ішіндемін,Әлеміңнің.Сен түсінбедің,Және...күлдің.Мен күрсінбедім,Күте, жүдеп...«Сен – гүлсің», - дедің,Тікені көп!Мен жалған дедім,Бар өмірім.Сен..
© Әлия Іңкәрбек
Күту
Алматыға келдім дедің,Қарсы алды ма мың жүрек?Оқымайтын жырды көп...Вокзал қандай кең болғанменсезіндің де тарлығын,сыртқа шықсаң ерке қалатөгіп тұр..
© Әлия Іңкәрбек
Ғұмыр
Тағы, міне, телідім жырды мұңға,Адам түгіл,маған бұл қала бөтен...Менің сәби – Сезімім шындығында –Тек Өмірге еркелей алады екен!Көрінсем де..
© Әлия Іңкәрбек
Әже
Өсиет айтсаң өзіңді тыңдарым анық,Ұялмай оқып берейін жырларымды алып.Танымай кейде қалар деп қорқамын, ӘжеЖылда бір барып...Кеше көр мені, Уақыттың..
© Әлия Іңкәрбек
Қарсылық
Такаппар Дүние,Мені де көрші енді!Шегір көздерден,небір сөздерден тіктедім еңсемді.Мен емес шығармын бақытсыз алғашқы,Мен емес шығармын сормаңдай ең..
© Әлия Іңкәрбек
Март
Жауып тұр қар, жауып тұр,Жайраңдайтын жаз қайда?Жұпарын қырға жайып гүл,Жұпарын қырға жайып гүл,Шашағын бізге жазбай ма?Шілде жақын, жайна дер,Арбап..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Тәубе
Ағаттығыңды кешкенмен,Кімге Өмір оңай дес берген?Менен де өтіп барады,Он сегіз дейтін көш-керуен...Бақытты қайтем кеш келген,Тағдыры неге өш дер ме..
© Әлия Іңкәрбек
Алматы
Алматы, өзің айтшы жөн бе мұным,Өлеңнен озып кетсе пенделігім?Жанымды жауын жуып жылайын бір,Қосылып аспаныңа мен де бүгін.Даңғылыңдай тағдырдан бос..
© Әлия Іңкәрбек
Таптым
Ну орманды кездім де,Алқына бір аттадым.Алданышқа өзіме,Еш қызықты таппадым.Қарасам бір қызыл гүл,Саяда тұр жарқырап.Жүзі жанған жұлдыз бір,Шық..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Иілмейтін қыз
Таң сәріде орманға,Түскенде арай жарқырап,Бақташы қыз сол маңда,Масайрады ән шырқап: —Әләу — ләлә, ләләлә!Бір сүюге сал жігіт,Қос қозымды ал..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Қырдағы гүл
Айдалада қызыл гүл,—Көрді соны жас бала.Аймалады, қызықты,Иіскеді бассала.Жұтты еркін жұпарын,—Айдалада қызыл гүл,Аймаласаң өзің біл!«Майыстырам сені..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Май жыры
Айналам масайрап,Әндетті, гулетті.Гүл жайнап, құс сайрап,Лаулатты күн көкті.Сылдырап жапырақ,Бұталар ырғалып,Сұңқылдап жамырап,Шоқ талдар ым..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте