meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Рухтың сәлемі
Өзен жағасындағы ескі мұнарада,Батырдың рухы тұрғандай.Және де, қап-қаптаған толы көріністер,Сәлемін жолдағандай:«Және де құмырасы..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Рахила гүлі
Рахила гүлі көкорай, кең даладаОл бір келте гүл еді,Қарапайым, көріксіз, жалғыз өскен.Жалғыз аяқ жолменен,Бір малшы қызӨзі сымбатты, сұлу..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Жабайы Раушан гүлі
Көкорай кең далада,Балақай раушан гүлін көрді де,Оның жанына жетіп келді де,Жұпар-хош иісіне жұтына мас болып,Керемет сұлулығына шексіз мәз..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Кездесу мен қоштасу
Көңілім отқа оранған, күшім де жоқ енді,Тезірек егерлеп атты далаға ұшқым келеді!Тау жағасын қараңғылық, ымырт басып,Айналам тұңғиыққа оранып, кеш те..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Өсиет
Әділ бол, адамзат,Бол ізгі, ақыл ұқ,Жауыздық саған жат,Емессің мақұлық.Мейрімді жаның бар,Мейрімсіз — жануар.Бар болса бір ғайып,Адамнан..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Прометей
Уа Зевс, Жап көгіңді,Бұлттардың будағымен.Сал ойнақты,Мейлің, жаңқадай ұшыр,Тау мен теректі түйдегімен.Тек қана жерім меніңМызғымай тұрса болды.Сен..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Қуылған және қайта оралған граф туралы баллада
«Кел жыршы, күйлендіріп аспабыңды,Оңаша үйімізде баста жырды.Анамыз намазында, есік берік,Келмейді еш кім мұнда, таста мұңды.Әкеміз аңды қуып әуре..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Қуылған және қайта оралған граф туралы баллада
«Кел жыршы, күйлендіріп аспабыңды,Оңаша үйімізде баста жырды.Анамыз намазында, есік берік,Келмейді еш кім мұнда, таста мұңды.Әкеміз аңды қуып әуре..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Фуль королі
(Баллада)Фуль де король болыпты,Ғашық сертін ақтаған.Жары берген құмыраныАлтынындай сақтаған.Шарап жұтса құмырадан,Король ойға батыпты.Сол жары үшін..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Балықшы
(Баллада)Жөңкілді толқын, шулады толқын,Жағада отыр балықшы мүлгіп.Тыныштық меңдеп судай бір салқын,Езіліп жаны, отырды мұңлық.Отырды ұзақ, кешкірді..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Жігіт пен диірмен
(Баллада)Ж і г і тҚайда ақтың өзенім, Неге асықтың?Мұнша неге мәз едің, Тез тасып тым?Не іздейсің бұл сайдан, көк майсадан?Не іздейсің, өзенім, айтшы..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Орман патшасы
(Баллада)Құйғытқан кім түнек түнде сұп-суық?Балалы шал келе жатыр тым суыт.Қалтырады балақайы жабысты,—Тоңды ма деп құшағына шал қысты.«Мұнша неге..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Өлең мен мүсіндеу
Мейлі грек, қара батпақ балшықтан,Соға берсін әсем, кербез сымбатты,Мейлі мәңгі сол мүсінге болып таң,Төксін лебін жалын атып тым қатты.Ал, біздерге..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Өзіне тең бар дейтін ақын бар ма
Ұсынып өзінің тек атын алға —Өзіне тең бар дейтін ақын бар ма?Силап бір сырнайшы да, тәлім тұтып,Өзінен асқан бар деп мақұлдар ма?Шындық қой мұнысы..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Лабиринт
Түнімен,Ауыр-ауыр жүрегімнің жүгімен,Лабиринтке тап болғандай сенделіп,Өкпем өшіп,Ойларымның арасында жүгірем.Түнімен,Бақсыдай боп күбірлескен..
©  Қуаныш Оспан
Такси
– Ақшаң болса апарамын қайда да, –Деп такси шал жымияды қуақы.– Қолыңыздан келмейді, – деп жай ғана,Жымиямын, ал, апарсаң міне ақы!– Астана ма, әлде..
©  Қуаныш Оспан
Бір мұңыма ұласады бір мұңым
(ҮІ)Бір мұңыма ұласады бір мұңым,Күйін кешіп жүрген жанмын жындының.Сезім деген оп-оңай-ақ болса ғой,Көрсететін киносындай үндінің.Сан қиындық..
©  Қуаныш Оспан
Білем сенің мүлде басқа байламың
(Ү)Білем сенің мүлде басқа байламың,Жағдайымды ұқтыра алмас жайдамын.Кісікиік боп барады тағдырым,Айтам сосын жұлдызға сыр, Айға мұң.Бәлкім солай..
©  Қуаныш Оспан
Беатриче
(ІІІ)(БЕАТРИЧЕ)Беатриче, о, сондай сұлу ма едің,Болмаған түрің менен үніңде мін?!Данте дамыл көрмепті өзіңді аңсап,Құштар болған, ақынды,білуге..
©  Қуаныш Оспан
Ұзақ күннің батырдым тағы бірін
(ІІ)Ұзақ күннің батырдым тағы бірін,Ойларымның сен жайлы бәрі бүгін.Ертең тағы ойлаймын жалғыз сені,Солай тағы өтеді ары күнім.Кетіппін ғой..
©  Қуаныш Оспан
Ә-ге
Әдемім менің, әйбәтім менің, әдептім,Әрәйнә таппай көңілге мынау әлекпін.Әбігер болам әпенділеу бір адамдай,Әйәйім менің, ағаңды әбден әуре..
©  Қуаныш Оспан
Өмір — өлім
Босаған құмсағат — ғұмырың,Ақтық дем — түйір құм ең соңғы.Мен үшін екеуі — бір ұғымӨмір де, өлім де белсенді!Құмсағат ортаяр біртіндеп,Төменге алар..
©  Қуаныш Оспан
Сағыныш
Қараша ауыл көңілдегі дертім ең,Бала кезде құлағымнан шертіп ең.Саған келдім, қам көңіл боп шерленіп,Алып ұшқан жүрегімнің еркімен.Қараша үйім..
©  Қуаныш Оспан
Күз
Өз қанына малшынып, тағы да бір күн өлді,Аспан төмен салбырап, бұлтқа айналған жын өрді.Екілене үдеген есер жаңбыр сорғалап,Топырақты жердегі есалаң..
©  Қуаныш Оспан
Сұр аспан көзінен жас парлап
"Я хотел бы жить, Фортунатус, в городе, где река высовывалась бы из-под моста, как из рукава -- рука..." И. БродскийСұр аспан көзінен жас парлап,Күз..
©  Қуаныш Оспан