Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Кристель
(1774)Кeй уақыт көңіл торықса,Қаңимын жалғыз жабығып.Кристель сонда жолықса,Кетемін демде жазылып.Жұмбақ көп тірі пендеге,Себебін қалай..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Аруақтың сәлемі
(1774)Мұнарада, құм жарда,Аруағы тұр серінің.Желкеңді көріп қалғанда,Жаңғыртады өр үнін.«Қайнап қаным кеудемдеҚорғасын қол түйілген.Шымырлап тамырым..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Дидарласу және айрылысу
Жаным жанды, бітті халім,Жөнелейін атқа мініп!Бөледі кеш қыр алқабын,Тау иығы түн жамылып.Міне алда тұр зор емен,Қараңғыны бойына орап.Саңылаудан түн..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Көз жұмбақ
(1771)Қорқамын, қалқам Тереза.Темірдей өткір көзіңнен.Ашуы зілдей сезілген!Бірақ кейде бір қарап,Арбаса көзің жаудырап,Сұлу бар ма өзіңнен?Аласың..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Қоштасу
(1769)Жаутаңдадым үнсіз тек,Кенет тілім күрмеліп,Айрылысу — қандай қасірет,Жан едім ғой мен берік!Махаббатты мұң басып,Тұнжырадым сол бір..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Айға
(1769)Сіңлісі Күннің,— Айысың,Назсың бір жүрген жабығып,Күміспен шеккен шәйісің,Тұрасың тұман жамылып.Жетер тек түнгі қияданАяқты кербез басқаның.Құс..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Баянсыздық
(1768)Мөлдір бұлақ қайырында жаттым мен,Ерке тасқын шаттығына баттым мен —От құшағы құшағыма қауышып,Күліп толқын, қытықтайды, кетеді,Сылаң қағып..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Ауысу
(1768)Ну орманда масайрап бір жаттым менҚұшағымды сілке тастап аштым кең.Ынтызар боп сұлу маған жабысты,Күлді, әзілмен кетті ол қыз,— ауысты.Өзге ару..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Тамаша түн
(1768)Сүйіктіме жылы ұя.Хұжырамнан кеттім мен.Қалың орман кең сая,—Жай басып, соған жеттім мен.Қалың нуды жарып ай,Гуілдеді жел түнгі.Басын иіп..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Алғы налыс сөз
(1815)Махаббаттай мұң сырым,Қаламын ашпай булығар.Жапырақ теріп мен жүрмін.Жұбатып ойды, зілі бар.Қиын, ұзақ жолдарда,Өмірден тапқан мол..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Амур – суреткер
Биік жартас төрде отырмын мен таң ата,Қызыға қарап сәрілеп атқан таңда, тұманға,Қызыл, қоңыр түрлі түске боянып,Ұзына бойы созыла кең далаға..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Қарашадағы өлең
Садағыңның оғын, – ақ шаштыға қаратпағын,Күннің бағытын жылжытып,Көлеңкелеп жауып көк аспанның жарығын,Бірінші қарды бізге сыйлаған.Сиқырлы садақ..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Адамгершіліктің шекарасы
Адамгершіліктің шекарасыЕрте-ерте замандаҚыдыр атаМықты қолыменНайзағайлы бұлттар арасынанҚасиетті жер-анағаДәнін септі,Сәнді шапаныныңШет..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
О, сендегі жоғарғы билік неге керек..
О, сендегі жоғарғы билік неге керекҚаншама махаббаттың бақытына сенбегенмен,Жарқырап та ол біздерге көрінбегенмен,Болашақты болжап білу тек бізге..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Соқыртеке
Достым, бойжеткенім, Тереза,Сенің темірден де өткір,Ашулы көздеріңнен қорқамын!Сонда да сен ертіп жүріп,Қалайша мені жаңылмастанСен, кірпік қаққанша..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Фридерике Брион ханымға
Оянғын, шығыстың ақ таңы!Сенің жарық күндей жарқырап,Қадала қарағаның,Түннің көлеңкесін таратқандай.Қарашы, құстар жараса ән салып тұр!Бойжеткен..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Тамылжыған түн
Менің сүйіктімнің қаны тамған,Мекен жайдан қоштасып барамын.Мен жайлап қадамдап қалың орманға еніп,Емен ағаштардың есігін жәйлап қағам.Ай шарасынан..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Купидо, шәлкес те өткір бала
Купидо, шәлкес те өткір бала,Бірнеше сағатқа сен тыныштық тілеп едің.Бірақ та қаншама күн, түн тоқтап мұнда,Бүгінде осы үйдің иесіндей күйге..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Миньона
1Сен білесің бе лимондардыңБау бақшасын гүлденген,Қызыл күрең тәттіАпельсиндер жапырақтарына жабысқан,Қоңыр салқын ауасы ерекше бір керімсал,Мүлгіген..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Ставка-казино
Харам ойын бастадың жарнамада Көргенде қызығардай ақшалардан Кіріп кеттің өзің шешпей басқалардан Ой болды көремін деп ұтыстардан Әй досым тыңда..
© Серікбол Аманжол
О, сенің жоғарғы билігің, көмегіңмен...
О, сенің жоғарғы билігің, көмегіңмен,Болашақтың жарық күнін бізге көрсеткенмен,Махаббаттың ләззатына бөленіп,Бақыт құсының қаншалықтыЖарық..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Лили ерекше аң
Жер бетінде аңдар арасындаЛилидей ерекше аң болған емес!Қандай сиқыр-арбауменМұнда жабайы аңдар келіп жиылған?Бейшара, байғұс ханзадаларҚанаттарын..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Әлемнің ықыласы
Қасиетті ұлан-асыр тойдан кетіп,Жан жаққа шуақтанып шашылыңдар.Жалған өмірді жалғап,Алып жолдар, кеңістікті жарып өтіп,Әлемді түгел..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Лақап есім
АқынИран халқы не үшінМұхаммед Шәмшидденге,«Ғафиз» деп ат қойған?ҒафизҚұпиясын мен ашайын.Құранның сөзін мен,Қызғанышты құл-пендесі,Қатаң, қатқыл..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Мұңға бату
Па, шіркін!Маған соншалықты жүк артардай,Жүрегім саған не болған?Менің ғұмыр сүрген жанұям,Төрт қабырғалы бұрышым.Соншалықты тар ма едің,Ерекше күйге..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте