meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Өсиет
(1802)Құлақ сап дос-жар, жарандар,Жанымды жақын санаңдар.Бүгінгі менің ойымдыБүкпесіз сырға балаңдар.Өкініші де көп өмірдің,Күйініші де көп..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Бақытты жұбайлар
(1802)Мамырдың нөсер — маржаны.—Аңсаған ек-ау таңдарда —Қарашы. қара, жан-жарым,Төгіліп жатыр тауларға.Көгілдір таулар келбеті,Көзіңнің жауын..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Жабығу
(1802)Мұнша неге жабықтың,Жүрегімде не сыр бар?Қапалықпен зарықтым,Үйім мұнша неге тар?Кетейінші аулаққа,Бұлттар көшіп жел кезген.Барайыншы тау..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Сүйіктім дәйім жанымда
(1795)Қиялымда елестейсің дәйім.Көрінсе.де сәуле тереңнен.Қиялымда елестейсің, айым,Жарқ етсе де өзеннен.Көрем сені, аруақтар түнде,Алса да мені..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Теңіздегі тыныштық
(1795)Кеткендей қалғып су беті,Тұп-тұтас көктің көбесі.Сұрланған теңіз суретінШолады шошып кемеші.Қалған ба құрып жел деген?Өліктей үнсіз тұр мол..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Арбалған қыз
(1794)Күн батарда бейқам менӨттім құздың қасынан.Сонда демон сырнаймен,Тартты күйді шадыман —Тек-ла-ла! Тра-лала!Мендей қызды тез билеп,Құшақтады..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Таңғы шағым
(1788)Айтшы маған, еркем менің,Алдарқатпай көркіңмен,Аз болды ма өртенгенім,Неге тайдың сертіңнен?Кеше ғана емес пе еді,Айналаңа елеңдеп,Айдарыңнан..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Кофта жырлары
(1787)IАқымақтармен болсын әуре ғалымдар,Мәттақам ғой шаршамайтын пақырың!Ал даналар бізді дәйім қабылдар,Айтар және әзілді-шын ақылын:Ақымақтарды..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
EPIPHANJAS
(1786)Үш әулие король бірде жолықты,Пұл төлемей, арақ, асқа молықты,Арақ, асқа сен іш, мен іш болыпты,Пұл төлемей, арақ, асқа молықты.Үшеуі:Үш әулие..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Ильменау
(1783)Армысыңдар, бауыры құт көк белдер!Балалық шақ, бал дәуренім өткен жер!Баяғыдай жап-жасыл боп жайқала,Құшағыңды ашшы маған айқара!Қуанышқа бөлеп..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Түнгі ойлар
(1781)Аяймын мен, жұлдыздар, бейбақ сендерді!Жайнағанда сендерді мен сән көрем.Теңізшіге төгесіңдер сәулеңді,Рақым күтпеп құдайдан да..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Теңіз саяхаты
(1776)Жүк тиеулі тұрды кемем, жел күтіп.Тұрды біраз. Ал мен кәрі достарменЗығырданды тоғыттым-ай шарапқаЖағасында теңіздің.Достарым да менен бетер..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Фон Штейн Шарлоттаға
(1776)Айқай, сенің соншама билігіңменКөрмекпіз сәнді келер игі күннен.Сенбейміз махаббатқа, бақытқа да,Біздерге жайнаса да бір бүйірден!Уа, тағдыр..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Аңыз
(1776)Қуғын монах жүрген қаңғып сап, құмдаКездесіпті ешкіаяқ бір маймылға.Фавн-маймыл сонда одан сұрапты:«Көрсем деймін мен де рақат жұмақты,Үй..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Жолаушының түнгі әні
(1776)Тұрып сен, шыңда, беткейде,Жер қайғысын жырлайсыңЕкі есе қасірет шеккенге,Екі есе медет сыйлайсың!Қажыдым аума жалғаннан,Шаттық, мұң — кезек..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Сот алдында
(1775—1776)«Кім екенін мен сендерге айтпаймын,Қалсам да одан жүкті боп»:«Түуһ, салдақы-ай!...»—Өйтіп жалажаппаңдар:Жазығым менің тіпті жоқ.Айтпаймын..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Құрыған діңке
(1775)Еңіреймін өксіп, егілем,Көз жастан мауқым басылмай;Ләззат-ау, қайтем сені мен —Өтем бе көңіл ашылмай?Қайғыдан қажып түңілдім,Көз ілмей көп түн..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Татулық жыры
(1775)Достар-ау! Ләззат, шараптанБой қызған мына ыңғайдаДостықты мәңгі мадақтапШырқайтын бірге жыр қайда?Шалқытып тойып өмірдіңОтырсын шаттық..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Қасірет
(1775)Іркілмесін ыстық жас,Ләззәтпен қысқан кеудемді.Құпия дерті сарқылмас,Жаныма рахат дем берді.Қайран өмірім, толқи бер,Жарға ғашық..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Сүйгенді сүй
Сүйген жүрек, қарамас ештеңеге,Ешбір мін де білінбес шын сүйгенде.Керек емес, есеппен сүю мүлдем,Сүю керек адамды шын жүрекпен.            Сүйгенді..
©  Әліпов Айтбек Рымбекұлы
Теледидар саңқылдап
Теледидар саңқылдап,Үйрекке тіл бітірді.Қара қарға қарқылдап,Сөйлеп кетті біртүрлі.Абыржымай, қаймықпай,Торғай сайрап тіл қатты.Ал бөдене..
©  Тұрсын Елеусізұлы
Төребай мен Сара айтысы
Төребай Есқожаұлы 1850-1910 жылдар арасында өмір сүрген адам, руы – Жағалбайлы. Үлкен бабалары сонау жаугершілік заманда Жалайыр сиыршы руының..
©  Сара Тастанбекқызы
Сара мен Құдайберген айтысы
Сара Бекбайға шыққаннан кейін оған жеңге ретінде қалжыңдай беретін Құдайберген деген ауыл ақыны бірде оны мұқатпақ болып, ауыл-үй арасындағы өсекті..
©  Сара Тастанбекқызы
Сара мен Ермек айтысы
Атақты халық ақыны Қуат Терібаев Сараның бір-сыпыра өлеңдерін жатқа білуші еді. Сол кісі айтатын ақын Сара өлеңдерінің бірі – оның Арғын мен Найман..
©  Сара Тастанбекқызы
Сара мен Тəсібек айтысы
Сара қыз кезінде Тəсібек деген жігітпен айтысқан екен. Тəсібек Кенжеге сіңген аз ғана ауыл Ошақтыдан шыққан өлеңші жігіт көрінеді. Айтыс кезінде Сара..
©  Сара Тастанбекқызы