Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жұлдыздарда жарық бар ма...
Жұлдыздарда жарық бар ма,Бар жарық!Қараңғыны түспейді тек қақ жарып.Тым алыстан нұрын жерге себеді,Күндіз жоқ боп,Түнде қайта шам жағып. Бар ма,Жоқ..
© Серікбай Оспанов
Екі-үш жылдай тамбай көк...
Екі-үш жылдай тамбай көк,Жағасынан ну қашып,Үйретілген тайдай бопҚапты Торғай жуасып. Толқынды да болмашыЖатқандай ол қаламай.Жылай- жылай көз..
© Серікбай Оспанов
Дауылда тал жығылса...
Дауылда тал жығылса,Емен өжет, өр келер.Жапырағы жұлынса,Күн көзімен емделер. Пана қылып оны елгеЖаратыпты дұрыстап.Тамыры оны тереңдеТіп-тік етіп..
© Серікбай Оспанов
Біздің ауыл - құмды ауыл...
Біздің ауыл - құмды ауыл,Толар күнде жол құмға.Соғып өтсе бір дауыл,Ұқсар ақ жал толқынға. Қырларды жел үйіріп,Алып келер ауылға.Жал-жал құмдар..
© Серікбай Оспанов
Айтса да емен «Мен сияқты тік тұр!»- деп...
Айтса да емен «Мен сияқты тік тұр!»- деп,Жапырағы құлап жатыр біртіндеп.Жауған ақ қар еріп жасқа айналды,Сол тамшыны ұмтыламын сүрткім..
© Серікбай Оспанов
Жалғыз жиде
Әр алуан салдың күйге,Өзіңнен сыр күттім талай.Жапандағы жалғыз жиде,Құмға жалқы шықтың қалай? Халін көріп,Аяғасын,Маңайыңнан ел өткенде,Дедің бе..
© Серікбай Оспанов
Таңғы нұр
Алғаш таңғы түскен нұрдыҚарт Алатау қарсы алды.Қыраттары түстендірді,Бұлақтары ән салды. Қарғып шықты шың басына,Асуларға асылып,Жылт-жылт..
© Серікбай Оспанов
Жадырап тұр жаз айы самал есіп...
Жадырап тұр жаз айы самал есіп,Жазирада мерейің қалады өсіп.Жел-термеші желдіріп желдірмесін,Егін – ұлын тербетті дала-бесік. Шақырайып күн де тұр..
© Серікбай Оспанов
Сап түзеген ақ басты, ала шыңдар...
Сап түзеген ақ басты, ала шыңдарЗеңгір көкке биіктеп барасыңдар.Ақ жаулықты, ақ көңіл анасыңдар,Ақ самайлы, ақ шашты бабасыңдар. Сап түзеген ақ басты..
© Серікбай Оспанов
Таяқ жедім талай-талай шындықтан...
Таяқ жедім талай-талай шындықтан,Ешкім де жоқ көзімдегі мұңды ұққан.Мен бұққанда жастығымның шетіне,Балдай таудың етегінде Күн бұққан. Тамашаны..
© Серікбай Оспанов
Жолдағы қайыңдар
Қарай берем қызығып,Қайыңдарға әр түрлі.Сапта тұрған тізіліп,Қыздардай ақ балтырлы. Түсірмейді жолға күн,Күннен қорғап халықты.Бір-біріне..
© Серікбай Оспанов
Кебуі-ай таңдайымның...
Кебуі-ай таңдайымның,Алматы.Күн ысып тұр.Көшеде тал,қайыңныңБелдері құнысып тұр. Ырғалып жел..
© Серікбай Оспанов
Бұлттар көшіп барады шудаланып...
Бұлттар көшіп барады шудаланып,Ағаштар тұр саусағын суға малып.Жапырақтар – жаңқалар ұшып жатыр,Тау өзені шулайды тулап ағып. Жер де, Көк те кетіпті..
© Серікбай Оспанов
Ажал – аңшы серігі...
Ажал – аңшы серігі,Құрдым дерсің құлқынын.Кезереді еріні,Кезенеді мылтығын. Қайтеді атып алмаса,Обал қайда, бұл қалай?!Танауында сары маса,Қарауылда..
© Серікбай Оспанов
Су шашып оятты ерте аспан жерді...
Су шашып оятты ерте аспан жерді,Ұнаттым жұпар иіс шашқан желді.Басылып жауған жауын,Түстен кейінСақина қызыл- жасыл аспан керді. Астасып қырда гүлдер..
© Серікбай Оспанов
Күзгі бақ
Сарғылт,Қызғылт...Жүз құрақҚандай көркем күзгі бақ?!Күн шыққасын құлпырды,Тұрған таңда тұнжырап. Көктен құлап бар жарық,Бұта арасын қақ..
© Серікбай Оспанов
Көк аспаннан қараса күн қиылып...
Көк аспаннан қараса күн қиылып,Сәлем жасап ақ селеу тұр иіліп,Көлбеп жатқан тарайды кең далағаКөмейінен құстардың үн құйылып. Қия шауып қырларға..
© Серікбай Оспанов
Тіршілік
Қараңғыны әлдеқайда ығыстырып,Көкжиектен Күн шықты тыныш, күліп.Үлкен құртқа жабылып құмырсқалар,Жатыр шөптің арасында ұрыс жүріп. Теректерді дауыл..
© Серікбай Оспанов
Ай билейді көлге кеп...
Ай билейді көлге кеп,Қолтықтасып толқынмен.Қарай-қарай сен бе деп,Көз ілмеймін сол түн мен. Тереземнен түнде кеп,Аппақ сәуле енеді.Сен сәуле боп жүр..
© Серікбай Оспанов
Көңілдегі күйретіп күдіктерді...
Көңілдегі күйретіп күдіктерді,Көктем биыл өлкеме күліп келді.Бетіндегі меңіндей сұлу қыздыңБүршіктері ағаштың үміт берді. Қыр да, тау да болыпты..
© Серікбай Оспанов
Қытымыр қыс
Қар жамылып ана құм, мына құм да,Іші толған сайлардың, жыраның да.Бірде ысқырып,Бірде ұлып,Үріп бірде,Қорқыныш жүр қоянның құлағында. Ұшырардай долы..
© Серікбай Оспанов
Әуезді нұрлы шақта, жырлы шақта...
Әуезді нұрлы шақта, жырлы шақтаЖүректе тұру қиын сырды сақтап.Ақ қардан көк белдерді аршып алып,Ақ шуақ көктем келді гүл құшақтап. Жанардың жарқыл..
© Серікбай Оспанов
Түйіліпті күн қабағы...
Түйіліпті күн қабағы,Бар-ау айтпақ бір хабары.Жауды кенет жеделхаттар,Аппақ-аппақ үнпарағы. «Қыс келеді» - бұл хабары.Өзгеріп тау орамалы,Енді дала..
© Серікбай Оспанов
Туған елдің самалы-ай...
Оң жағымнан бір шығып,Сол жағымнан бір шығып,Жолдың құмын ысырып,Шаңын қағып,Ұшырып,Кәусарына қандырып,Шилерге ән салдырып,Қурайға күй тарттырып,Шыр..
© Серікбай Оспанов
Қараңғы түн...
Қараңғы түн.Таныс бақ.Ұйқтамаған ғарыш жақ.Кеттім жерден алыстап,Кеттім елден алыстап. Болмаған ғой жан біліп,Көрген дейсіз өлшеп кім?Аспан – шексіз..
© Серікбай Оспанов