Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Кішкене аулым, жатырсың шетте бір бөлек...
Кішкене аулым, жатырсың шетте бір бөлек,Өзіңді мәңгі жүрегіне ұлың жүр бөлеп.Карта бетінде атың жоқ әлі, аяулым,Көруге сені көңіл мен көзге нұр..
© Серікбай Оспанов
Жолда
Ман далаға жанарды асырғанда,Алдағы қыр алыста болды мұнар.Жолды жұтып келеді машина алға,Үркіп қашып барады тобылғылар. Көз ұшында көкжиек..
© Серікбай Оспанов
Кездік
Мүлік болып, медет болып көңілге,Бір үйдің сен тұрдың ба екен төрінде?Әлде араша түстің бе асыл адамға,Қидың ба әлде қимас жанды өлімге? Әлде қара..
© Серікбай Оспанов
Көңілсіз боп көзім алды мұнартып...
Көңілсіз боп көзім алды мұнартып,Жүрегіме жүргенімнен мұң артып,Бір-ақ рет шын қуанып, жадырап,От болғаным –Жоқ болғаным мың артық! Табиғатым..
© Серікбай Оспанов
Мен туған жыл
Базарлы Балдай тауы етегінде,Ұшқанда қаздар қалқып көк төрінде,Өмірге мен келіппін мереке алып,Шуақты қырық бестің көктемінде. Жеткізсе жылылықты..
© Серікбай Оспанов
Әзиз жеңешем әңгіме айтады...
Әзиз жеңешем әңгіме айтады,Әңгімелерін ән ғып айтады.Соғыс жайында сол бір сөздеріСан ойлантады, сан мұңайтады. «Бұл қасіреттің күйі бөтен..
© Серікбай Оспанов
Әке қолы
Жан әкемнің отты жылдар бір қолынЖаудың оғы жұлып алып кетіпті.Жабыққанын көрмепті ғой жұрт оның,Жалғыз қолмен тігуші еді етікті. Әзиз әкем тағдырға..
© Серікбай Оспанов
Сонау көрінген қыратта...
Сонау көрінген қыратта,Жанары толып сан сұраққа,Анашым мені кіл арқалап,Тесіле қарайтын жыраққа. Сол сәтте мұнартып алыстан,Тек жазық жататын шаңы..
© Серікбай Оспанов
Әкеме
Ардақты, асыл жанды әкем менің,Бейнеңді көз алдыма әкелемін.Егер сен тірі болсаңҚұшағыңдаЖаралы қолыңды иіскеп жатар едім. Әр нені айтып сосын..
© Серікбай Оспанов
Алтын Күн қызықтайды дала көркін...
Алтын Күн қызықтайды дала көркін,Тіршілік самал-демін алады еркін.Қиқулап біздің жаққа құстар қайтса,Лақтырар ат боп шауып бала бөркін. Көктемде..
© Серікбай Оспанов
Қос қарашық
Қос қарашық қозғалады дамыл жоқ,Тағы, міне, жалт етіп бір жағылды от.Осы сәуле, ұшқын осы − бал сезім,Көкірегімді өртеп жатыр жалын боп. Қос қарашық..
© Серікбай Оспанов
Айна
Шашын өріп, қасын керіп сәнденіп,Тұрушы еді бір нәзік қыз алдыңда.Қарамайтын ол ешкімге мән беріп,Бүгін мұңды,Не құпия бар мұнда?! Әлде жігіт қыз..
© Серікбай Оспанов
Аспанда
Ұшып біз кеттік аспанға,Үлгірмей қалдық қас қағып.Жасқанба, досым, жасқанба,Ақ мамықтардай ақша бұлт. Ұшақ та жүйрік көңілдей,Көгімдей мөлдір бар ма..
© Серікбай Оспанов
Айтады ғой әуелден халық біліп...
Айтады ғой әуелден халық біліп,Қажытады ой деген қамықтырып.Үміт оты кей кезде мазақ етіп,Жоғалады алдыңнан жанып тұрып. Қандай ғана бұл ойға жан..
© Серікбай Оспанов
Қазақ әні
Қазақ әні!Баға жетпес бұл асылға,Мың алғыс ата-баба мұрасына.Қуанышы, күлкісі, тебіренісі,Қайғысы, қасіреті, мұңы осында! Осы әнде сақталған барлығы..
© Серікбай Оспанов
Қара жорға
Күйші отыр шыға алмай жаңа жолға,Келеді кібіртіктеп «қара жорға».Ызамен домбыраны тарта-тартаҚажалып түсіпті, әне, жара қолға. «Арман боп көкейде..
© Серікбай Оспанов
Махамбет
Махамбеттің өлеңін жатқа білем,Қайран бабам секілді атқа мінем.Қайралмаған күнім жоқ,Қылыштаймын,Сабырым тек тұрады сапта кілең! Ол осынау ұлы екен..
© Серікбай Оспанов
Қос бұрым
Шаштарын қарындастар алғанда өріп,Кететін қол жетпейтін арман болып.Қазір мен жалғап алған емес пе деп,Тұрамын қыз бұрымын жалған көріп. Құрбым-ау..
© Серікбай Оспанов
Ауылда талай үйлерде болып, шай іштім...
Ауылда талай үйлерде болып, шай іштім,Орамал беріп, су құйып қолға майыстым.Әкем жайында болатын кейде әңгімеЖәшігін көрсе ел,Пұшпағын көрсе..
© Серікбай Оспанов
Оралсам кейде сағынып елді шалғайдан...
Оралсам кейде сағынып елді шалғайдан,Іздеп келеді ауылда таныс қалмай жан.Ақ анам асыл дастархан жайып, дәм берсе,Ауыл мен ауыл арасын әсем жалғайды..
© Серікбай Оспанов
Көрші үй
Бірі мен бірі жатпайтын онда санасып,Тұрдық біз солай көрші боп ұзақ жарасып.Баламыз онда, бәрін де білем бірақ мен,Қоңсы шал маған қарайтын еді жаны..
© Серікбай Оспанов
Кеше таза, бүгін көңіл лайлы...
Кеше таза, бүгін көңіл лайлы,Ой – биіктен сері-сезім құлайды.Пәктігімді –Шаттығымды жоқтағанБайғұс жүрек беубеулеп кіл жылайды. Бұл өмірде бір..
© Серікбай Оспанов
Не мұңды, не бір тәтті күйге қанбай...
Не мұңды, не бір тәтті күйге қанбай,Іздеймін алдан тосқан күйме бардай.Келеді алға сүйреп керемет күш –Кейде ащы, өмір дәмі кейде балдай. Баладай сәл..
© Серікбай Оспанов
Әуезді нұрлы шақта, жырлы шақта...
Әуезді нұрлы шақта, жырлы шақтаЖүректе тұру қиын сырды сақтап.Ақ қардан көк белдерді аршып алып,Ақ шуақ көктем келді гүл құшақтап. Жанардың жарқыл..
© Серікбай Оспанов
Дейді адамды сүйек, еттен жаралған...
Дейді адамды сүйек, еттен жаралған,Шындығында сүйек, еттен ғана ма?!Ар-ұят ше?Намыс қайда?Ал арман?..Сезім қайда?Бәрі де тыс қала ма?! Мұны ақылсыз..
© Серікбай Оспанов