meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Көш
Елестейді Ұлы көші бабамның,Елестейді Ұлы көші даламның,Сағым дала — боз ғалам,Жан дүниемді қозғаған,Нар қоспағы аңырап,Боталары боздаған,Көш..
©  Шөмішбай Сариев
Күрес
Көңілге серік еткен күйдің үнін,Басынан кешкен талай қилы күнін.Келешек!Түсінгенге құйғып аққанКиіктей мен де далажүйрігімін!КҮРЕС ЖҮРІП ЖАТЫР,Жер..
©  Шөмішбай Сариев
Дана халқым осылайша сыр еткен
Дана халқым осылайша сыр еткен,Туған бірақ ізгі ниет тілекпен;Жас туралы шежіреге сүйеніп,Әзіл-шынын жырға қостым жүрекпен.Бұл да өмірдің бір өзіндік..
©  Шөмішбай Сариев
Ғұмыр
АңызҒұмыр жайлы айту үшін әмірін,Жинап алып жаны бардың бәрінде,Жер мен көкті жаратушы тәңірің,Жар салдырып құдіретті ғаламға,Ең әуелі былай депті..
©  Шөмішбай Сариев
Паровоздай түйеміз боздап қойып
Паровоздай түйеміз боздап қойып,Ботасы үйде қалғанын қозғап қойып,Жарысар жанды нәрсе болмаса да,Желеді —Уақыттан озбақ па ойы?Қамшысын көтеруге..
©  Шөмішбай Сариев
Өң мен түс
ТолғауЖұмабике, Үрзада әжелерімеБір күні әжем менің қатты ауырды,Ұрлатып ғұмырынан шат дәуірді.«Қария әлсіз екен» деген хабарТез тарап елеңдетіп..
©  Шөмішбай Сариев
Ата мекен - аралым
Анамбысың, әлде сен бабамбысың?Аспаныңнан көз салған саған құсың.Жер-ананың көгілдір жанарындай.Ата мекен, Аралым, аманбысың?Аман-сау ма қарттеңіз..
©  Шөмішбай Сариев
Жәмилаға жазылған хат
IЖәмила!Бір қызға ғашық едім,Тебіреніп теңіздей тасып едім,Айтар сырды айтуға асық едім,Тыңда мені, Жәмила, теріс демей:Ертегіде, перизат..
©  Шөмішбай Сариев
Әнді тыңда, аяулым
Аяулым, әнді тыңда арманыңдай,Асыл сыр айтшы, жаным, бар ма мұндай?Әуелі әуен жазсын маңдайыңа,Бұл өмір бақыт берсе бармағындай.Аяулым, әңді тыңда..
©  Шөмішбай Сариев
Жазылыпты жартасқа сонау мұнар
Якут ақыны Таллан БюрэданЖазылыпты жартасқа сонау мұнар:«Осы өзендей болыңдар, жолаушылар!»Оқыпты сан жолаушы көзін сүзіп,Кетіпті әр жолаушы өзінше..
©  Шөмішбай Сариев
Көше бұрылысындағы кездесу
БалладаБір жайды айтсам деймін сыры қысқа,Сыры қысқа болса да, жыры нұсқа:Қаланың көшесінде екі мәртеЕкі дос кездескен-ді бұрылыста...Бірінші..
©  Шөмішбай Сариев
Ән
Өркеш-өркеш, өрелі құмдарымен,Тіркес-тіркес, төбелі шыңдарымен,Қасіретті қайғы-мұңға қарамай,Ән тербеген қайран менің далам-ай!Әншіл жүрек қайран..
©  Шөмішбай Сариев
Қарттар-ай
Шаршы төрде шалжия сұлап жатып,Әңгімені әр тұстан-қылаулатып.Шай ішкенде шал-шауқан шежіреніШертер болар төбеден күн аунатып.Қағытып қалжың сөзбен..
©  Шөмішбай Сариев
Әке бейіт басында
Көрердей, қолы тимей көк перісінҚайрылып, қайта соқпай кеткені үшін,Жолдарда жолай өтіп өткені үшін,Бәлкім, әке, балаңа өкпелісін.Өкпелеме, жан әке..
©  Шөмішбай Сариев
Өз орны бар
Күннің осы жылылығы жерден бе?Түнгі аспанның жұлдыздары сөнген бе?Мұхиттарда жүзе алмайды қайықтар,Кемелерің қайырлайды көлдерде.Тауқыметін тартарсың..
©  Шөмішбай Сариев
Бұлақтың мөлдір суын сарқып алып
Бұлақтың мөлдір суын сарқып алып,Таулардың жылғаларын тартып алып,Өмір-ай! Бара жатсың шалқып ағып.Шыңдарға бұлттар төсін бауырлатып,Ағыл-тегіл..
©  Шөмішбай Сариев
Ар мен намыс
Бәрібір жақын-алысы,Болмасын, Достым, қай елде.Ерінде —Халық намысы,Халықтың ары—Әйелде!Түсірме қылау қаяуды,Жан пида болсын ар үшін.Арыңды қорғап..
©  Шөмішбай Сариев
Көктем
1. НАУРЫЗОсы орман тіршілік,Кеудесін тосты шуаққа,Сәбидей тәтті тіл шығып,Еркелік бітті бұлаққа.Көгімде құсым сайрады,Сағынып, елге ағылып.Даланың..
©  Шөмішбай Сариев
Дала тұлпары
Даламның тұлпарлары жосылды ағып,Бейне бір көкте жұлдыз қосылды ағып,Шапқан ат бауырына тартып жерді,Дүние дөнгеленді сосын барып.Ат басын қоя берді..
©  Шөмішбай Сариев
Ағыс
Арманмен аралаймын, ел кеземін,Ел деймін, Елім деймін, Елде өзегім.Өмірден талай тарлан дүлдүл өткен,Дүние, Өлең-жырдыңн бер кезегін!Өмірден өтіп..
©  Шөмішбай Сариев
Сыр
Таңымдай қуанышым бар осында,Жанымдай жұбанышым бар осында,Арымның шамшырағы бар осында,Қанымның тамшылары бар осында,Сезімнің дала шығы бар..
©  Шөмішбай Сариев
Өң мен түс
...Түсімде әжем қайта еніп қуатынаМінгізді ақ боз тұлпар жыр атына.Сол атпен келем шауып кең дүниеде,Жетсем деп ертегідей мұратыма. 
©  Шөмішбай Сариев
Бабаларға табыну
Қанатымын жыр атты ақиықтың,Жаңа бетін ашатын тарихтың.Танысалық, кел бермен, келер ұрпақ,Ақыныңмын! Шөмішбай Сариевпын! —Деп егер шалқып-тассам..
©  Шөмішбай Сариев
Еркелейін, елім, саған
Өлең — өмір сазы ма, өкпелі ме?Жыл өтіпті жыр жазбай кеткеніме.Кінәлы қайран жастық дерттері ме?Кінәлы жайсаң жастық көктемі ме?Ертерек желік сезім..
©  Шөмішбай Сариев
Екі бөлімді ертегі – жыр
IАрман-ау, жыр-шаһарын құра алсам бір,Бар назарын халқымның бұра алсам бір;Ертегі сарайындай – поэзия,Ақын да — архитектор, жыр — ансамбль!Өлеңді..
©  Шөмішбай Сариев