meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Зейнеткер ұстаздарға арнау
Ғасыры жас, заманы асқақ өрендер,
Әр сат сайын жаңалыққа елеңдер.
Әже көрсең, немере бар жанында,
Кешегі ұстаз - осы, ізетпен сәлем бер.

Арман..
©  Ғабиден Қожахмет
Жиырма жылдық кездесу
Жиырма жыл, жиырма жазың, жиырма көктем,Жиырма жыл осы шақты жырлап өткем.Жиырма жыл, жатыр сонда бар тағдырым,Қас-қағым болғандай-ақ зырлап..
©  Ғабиден Қожахмет
Ұстаз - әлем
Еңбекпен келген еленді із,
Қалдырды соқпақ өткенің.
Ешқашан қалмас елеусіз,
Сен үшін қымбат - мектебің.

Ізгілік жолын жырлап ең,
Айналып уақыт..
©  Ғабиден Қожахмет
Шәкірт толғанысы
Күні кеше мұның бәрі есімде,
Еркелей кеп туған жердің төсінде
Алғаш рет аштым мектеп есігін -
Қазыналы мол білімнің бесігін.

Оны ойласам, кеуде..
©  Ғабиден Қожахмет
Он жылдан соң...
Тал бесігіңнен таңғажайып сыр таба алдым,
Есіңнен әлі кете алмай жүр-ау балаң күн.
Он көктемнен соң ойларға толы өмірмен
Шәкірттік шаққа..
©  Ғабиден Қожахмет
Жез қоңырау сыңғыры
Бұйыртады тағдыр, шіркін, әр адамға несібін,
Кеше емес пе ед мектеп-ұя бұларға ашқан есігін.
Енді, міне, содан бері зулап жылдар..
©  Ғабиден Қожахмет
Бұл - кешегі жауынгердің ұрпағы
Бейбіт күнде қымбат боп әр Жеңіс күн,
Ортасында жүрді олар көп істің.
Қарт әкелер - майдангерлер тұлғалы
Солдаттары еді зұлмат соғыстың.

Жау..
©  Ғабиден Қожахмет
Бесігінде сәби жатыр бұлқынып
Болу үшін күні ертең де ұлты нық
Тани білсін бесігінен жұрты ұғып.
Ана әуенге қосып бірге уілін
Тал бесікте сәби жатыр бұлқынып.

"Көз тимесін..
©  Ғабиден Қожахмет
Сен алтыға толған ұл
Шарықтай бер болашаққа, қанат қақ та, самға бір,
Алаңсызсың бала шақта, әр күн құяр жанға нұр.
Ата-әженің, әкесінің, анасының шаттығы,
Сенің бүгін..
©  Ғабиден Қожахмет
Соғысты көрген тағдырлар
Қиындық кезең сындары
Ерліктің отын маздаттың.
Соғыстың сұрапыл жылдары
Тағдыры талай боздақтың.

Аттанып ердің дүрмегі,
Отан деп келді сөз..
©  Ғабиден Қожахмет
Жеңіс
Сәулесін шашып түнекке,
Ысырып жауды жер-көктен.
Қасірет тұнған жүрекке
Жеңіс боп келді сол көктем.

Бар еді оның салмағы,
Шаттықтың әсем гүлі..
©  Ғабиден Қожахмет
Еркектің өзі - бір әлем
Болмады да тағдыр жолы өтімді,
Талай ару әлденеге өкінді.
Жігіт деген экспресс заулаған,
Ал арулар аялдама секілді.

Жігіт - жампоз, сол ғой..
©  Ғабиден Қожахмет
Арудың солдатқа хаты
Әскердесің,
Сенсіз жалғыз жүргенім
Болмаса тек -
Сеніменен біргемін.
Сүйген жүрек күн санайды осында,
Келді ме ант қабылдайтын..
©  Ғабиден Қожахмет
Соғыс жылғы Аналар
Өтсе де күн, есімің ескерілер,
Ұрпағыңның жадынан өшпедіңдер.
Соғыс жылғы Аналар, өйткені, рас,
Болмысы асқақ, өзгеше, басқа едіңдер!

Жан..
©  Ғабиден Қожахмет
Қыз-әлем
Түсіргендей бір сәуле түнге жарық,
Думан-нұрға қос жүрек бірге барып.
Махаббаттың шырағы маздады да,
Сала берді қыз-әлем гүлге..
©  Ғабиден Қожахмет
Қыз ұзатқан ата-анаға тілек (балаларының тілегі)
Осылай өмір сыйын ұсынғаны,
Парыз ғой қызды ұядан ұшырмағы.
Мінеки, ата-анамыз балапанын
Ниет қылды ұясынан ұшырғалы.

Сіңіп еді бізге ардақты..
©  Ғабиден Қожахмет
Наурыз-тілек
Табиғаттың гүл еркесі Көктем күнін өткерсін,
Сол гүл ерке атырапқа жақсылығын ап келсін!
Көктеміне ілесе анық Наурыз кірсе есіктен,
Сол Наурызбен..
©  Ғабиден Қожахмет
Перзенттерінің аналарына тілегі
Өсіп-жетілдік сенім бағында,
Сенімнің бағы - ана мейірімі.
Күндерді осы сенің барыңда
Санаймыз, ана, өмір сыйлығы.

Әрбір күніміз сен барда..
©  Ғабиден Қожахмет
Қыз-әуен
Әсемдіктің бағында жаралғандар,
Нәзік-болмыс, гүл-үміт, ақ армандар.
Жігіттердің бақытын жырлай жүріп,
Өз бақытын сол әннен таба алғандар.

Сұлу..
©  Ғабиден Қожахмет
Жеңгенің қайын сіңлісіне тілегі
Ұқсап тұрып кейде сұлу гүлге анық,
Кейде өзіңмен сырласқандай мұңайдың.
Қарап жүр ғой біздің үйге ұрланып
Кіл бозбала дәті қалмай..
©  Ғабиден Қожахмет
Елі қымбат ұланға
Қойып бірде сұрағын,
Әлде іштей сынады.
Балалардан мұғалім:
"Не қымбат?" деп сұрады.

Қымбат деді балалар
Ізгіліктер еліме.
Жақсы іс боп..
©  Ғабиден Қожахмет
Құт болсын білімде қадамың
Білім жол бәріне аңсарлы,
Ой зерек болса оған ұнадың.
Сендерді күлімдеп қарсы алды
Мектепте мейірімді мұғалім.

Қарсы алды сыныбың, партаң..
©  Ғабиден Қожахмет
Қарындастың ағаға тілегі
Аға!Сенде бүгін қуаныш, сенде бүгін той барыКөңілімнің алабын шаттық болып жайлады.Сендегі бар қуаныш нөсер болып төгерінҚарындас боп сезінді сырға..
©  Ғабиден Қожахмет
Қожабақы мектебі
Бойында ұлылықтың жатқан ізі,
Келешек ғасырға да мақтан - ісі.
Шуақты, шежірелі тарихы бар
Мектебім - ауылымның мақтанышы.

Сырға толы..
©  Ғабиден Қожахмет
Төсінен ұшқан түлектің арманы биік болған жер
(Қазалы ауданы, №25 орта мектебі жайында жазылған)

Қазіргі орта мектептің іргетасы 1947-48 оқу жылында қаланған. 49-жылы өмірге өзінің алғашқы..
©  Ғабиден Қожахмет