Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Таза жоқ тат шықпайтын күмісінен
Таза жоқ тат шықпайтын күмісінен,Өзінің әркім риза жүрісінен.Бір шаттық, бір қапалық екеуі егіз,Бірісі айрылмайды бірісінен.«Нені ексең, соны..
© Шәді Жәңгірұлы
Шардарбек болысқа
Қаратау маңындағы Қызылкөл ауылының Шардарбек деген болысы Шәдіге: «Бөтен ауылдың әнші- күйші сымақтарын мақтап босқа сандалғанша, өзімен ағайындас..
© Шәді Жәңгірұлы
Бір молдаға
Жаманға ұйқы - жолдас, тамыр - тамақ...Болмайды көңілінде басқа талап.Күн кешірмек болады өз ойынша,Әйтеуір қызыл тілмен алдап-арбап.Жалқау жанның..
© Шәді Жәңгірұлы
Әрі де бері толғайын
Әрі де бері толғайынЕртеде өткен қалмақтан.Ноғайлы босып қозғалдыАшасу, Бозан тармақтан.Ноғайлы көшіп кеткен соң,Иесіз қалған НарынғаНәсібе айдап..
© Шынияз Шанайұлы
Бойында Үштемірдің Әлім жүрген
Бойында ҮштемірдіңӘлім жүрген,Қолында тауарих жоқ алып жүрген.Өмірден өтпейтұрғын адам бар ма,Атадан балаға орын қалып жүрген.Айырылып дәулетті менен..
© Шынияз Шанайұлы
Халінен баяндайтын заманымның
Жебесі шын болаттан садағымның,Әдеті осылай ма еді қазағымның?!Аңырап қайтіп қарап отырайын,Алдына келгеннен соң адамымның.Исатай - Махамбеттің..
© Шынияз Шанайұлы
Ассалаумағалейкум, Алдияр хан
Ассалаумағалейкум, алдияр хан,Молдалар хат жазатын сауыт қалам.Кешегі ел ұстаған ханзаданыңСізді де ұрпағы деп бердім сәлем.Ежелден шынжыр балақ..
© Шернияз Жарылғасұлы
Ай, Қазы би, Қазы би
Ай, Қазы би, Қазы би,Үш таңбалы Майлыбай,Жайылса жонға сыйғысызӘлім деген ел едік;Он екі ата Байұлы,Біз екеуіне тең едік;Қонысым жақын болған..
© Шернияз Жарылғасұлы
Сөз сөйлеймін бөлмелеп
Сөз сөйлеймін бөлмелеп,Әр нұсқадан термелеп.Сөйлеген сайын кетедіҚызыл тілім өрмелеп.Өлген адам тірілмес,Әркімге келер бір кезек.Құлағың сал да..
© Шернияз Жарылғасұлы
Тостағанды қолға алып
Тостағанды қолға алып,Айқай салған жиырма бес;Шаншатұғын найзадайҚылтың еткен жиырма бес;Шабатұғын қылыштайЖылтың еткен жиырма бес.Жиырма бестен..
© Шернияз Жарылғасұлы
Көл қылып құйдым талай судай ағын
Көл қылып құйдым талай судай ағынСөйлей көр өлмей тұрып, тіл мен жағымДүниенің машақатын шектім талай,Алмасын тірлікте ердің бағын.Қызыл тіл сөз..
© Шернияз Жарылғасұлы
Қамыстың басы майда, түбі сайда
Қамыстың басы майда, түбі сайда,Жәнібек Шақшақұлы - болат найза!Алдыңнан су, артыңнан жау қысқанда,Ер жігіттің ерлігі осындайда.Бөкейді айт сағыр..
© Тәтіқара ақын
Кеше тоқыраулы судың бойынан
Кеше тоқыраулы судың бойынан,Тоқал терек түбінен,Ніл дарияның басынан,Құмкент шәрінің қасынан,Перінің қызы перизаттан туған,Қара мерген..
© Тәтіқара ақын
Кебеже қарын, кең құрсақ
Кебеже қарын, кең құрсақ,Артық туған Абылай,Көтере көр бұл істі.Көп қытайдың жылқысыТұрымтайдай құнысты.Жау жағадан алғанда,Ит етектен алғанда,Ер..
© Тәтіқара ақын
Ассалаумағалейкүм, жайсандар мен қасқалар
Ассалаумағалейкүм, жайсандар мен қасқалар,Адам көңлін жоқтық шіркін баспалар.Түзде жүрсем - батырмын,Үйге келсем - пақырмын.Таңертеңгі ішкен..
© Тәтіқара ақын
Өтірік өлең
Қайныма қарға мініп ұрын бардым,Күйеуден өзім қатар бұрын бардым.Айғырын шегірткенің ұстап мініп,Алдына қайын атамның қырындадым.Жүк артып инелікке..
© Мұхтар Әуезов
Қобыланды батыр
Қият рулы Қараманның жауға аттанып бара жатып, құрдасы Қара қыпшақ Қобыланды батырға айтқаны.Қараман айтты: — Құрдасжан,Мен, Сейілдің ұлы..
© Мұхтар Әуезов
Шәйтімнің Сексен жаспен айтысы
Шәйтім:Бұралған тал шыбықтай он бесім-ай!Пенденің көз жете ме өлемесіне-ай.Қадірі қонған жұрттың көшкенде өтіп,Түсіп тұр қалған дәурен енді..
© Шәйтім ақын
Сұрасаң кеңес аралдан
Сұрасаң кеңес аралданЖалқаулық етіп қалалман.Жүрият болып үдіредікӘуелде жалғыз адамнанБір теректен көгеріп,Бұтағымыз көбейіп,Жер - жиһанға..
© Аралбай Оңғарбекұлы
Баласы Берекет мазарының басында айтқаны
Сөздің басы бір Алла,Әмірің ақ дүр сірәдан.Алласы кетіп аузынан,Әзәзіл - шайтан бүл азған.Күллі нәпсі ҚұраннанЗәиихәтіл мәуіттіңХадисін тұтқан бұл..
© Аралбай Оңғарбекұлы
Аралбайдың термесі
Ал жиналған жақсылар,Сөз сұрасаң біздей қартыңнан,Базарлы жерге келгенде,Басымды бұлдап тартынбан.Мен - бір аққан дарияКемерін соғып..
© Аралбай Оңғарбекұлы
50 жасқа толған Әкені қос қызының құттықтауы
Қалдыратын жақсы әсермен бүгін із,Папа, сіздің бүгін туған күніңіз!Сіз 50-ге толғанда, Әке, жырмененҚұттықтайды сізді ерке қос қызыңыз.Әрқашан да..
© Ғабиден Қожахмет
Ұлым, ертең ұлдардың мерекесі
(7 мамыр – Қазақстан Республикасы Отан қорғаушылар күніне орай Әкенің кішкентай ұлына тілегі)Саған сенім артады Әкең де, Анаң,Дей берсін сен туралы:..
© Ғабиден Қожахмет
Тәуелсіздік
Туғызып ұлы арманның ұлы күнін,Дегендей әр қазақтың бүгіні – Күн,Келіп еді мойындатып күллі әлемгеТекті елдің тағы да бір ұлылығын.Туды деп жұрт..
© Ғабиден Қожахмет
Математика – ғылымдар патшасы
(«Математика және табиғат» атты мектеп шәкірттері кешіне арналып жазылған).Сырын ашып беретін әр ұғымның,Ғажап сырды осыдан сен ұғындың.Қиыны мен..
© Ғабиден Қожахмет