Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Болса да бұл өмірдің көп қызығы,
Болса да бұл өмірдің көп қызығы,Еңбексіз дүниенің жоқ қызығы.Тірлігің тірлік емес, еңбек жанып,Жаныңды жылытпаса от қызуы.Еңбекпен ел ішіне шығар..
© Шөмішбай Сариев
Өмірге ғашық болмау мүмкін бе екен?
Өмірге ғашық болмау мүмкін бе екен?Бүгін болмас мақсатқа бір күн жетем.Құрсағыңда жатқан бір перзентіңдей,Бүйіріңді жер-ана бүлкілдетем.Мен солай..
© Шөмішбай Сариев
Кетем дедің
«Кетем дедің.Кетсең кет!Мен өлмеспін.Күндер кештік.Күй кештік,Төленбес құн,Неге деп сұрамайды сенен де ешкім,Неге деп сұрамайды менен де..
© Шөмішбай Сариев
Дәстүр жайлы жыр
Халық па қасиетін жойып алса?..Елімнің елге жаяр ойы қанша?!Құстары ұшып келер көктем сайын,Қазақтың дәстүрінің тойы болса?!Той өтіп даланы бір..
© Шөмішбай Сариев
Сағыныш
Ақын Зейнолла Шүкіровтің достарынаТуған жер топырағы — құмға асыққан,Арал келсе, сағынып Сырға асыққан.Сырға келсе, Алатау шыңға асыққан,Шүкіров..
© Шөмішбай Сариев
Есік пен төр
— ЕСІК пен ТӨР,Бекерге ұйқаспайды:БЕСІК пен КӨР —Деген едік біріміз-бірімізге,Ұйқастар оралғасын тілімізге.Ауыл таңы ататын бір уақытта,Шамдары бірге..
© Шөмішбай Сариев
Әке. Он бала. Ажал
Ажалға төте келген бар ма амалы,Бұзылып қарсы салған сан қамалы.Төсекте жатыр Адам әл үстінде,Әке еді ол, өрісі кең он балалы.Жүрегі әлсін-әлсін..
© Шөмішбай Сариев
Қос қыран
Майданда аман жеткен жеңіс күнге,Тілдессе шешенсімес тегі ешкімге.Бар еді аулымызда бір балықшы,Көп өмірі өтетін көл үстінде.Тіршілік шуағына..
© Шөмішбай Сариев
Көл, бұлақ, теңіз қанша нұрлы небір
Көл, бұлақ, теңіз қанша нұрлы небір,Дария, өзен қанша сырлы не бір...Тұңғиық тереңіне сүңгісем деп,Жағаңда, тік жарыңда тұрмын, Өмір!
© Шөмішбай Сариев
Жұмыс
Терді төкпей ата жолы ақталмас,Еңбек! Еңбек! Өмір отын жақты алғаш.Шаршаудың да тірлік үшін мәні үлкен,Жұмыс! Жұмыс! Сенен артық бақ болмас!Әлі..
© Шөмішбай Сариев
Ақ желкен
Айдарынан жел ескен,Толқынымен тел өскен.Тағдырымыз табысқан,Теңіз ұлы емес пе ем?!Теңіз десе елжіреп,Екі көзі мөлдіре.Балауса шақ..
© Шөмішбай Сариев
Адамы болдым сезімнің
Адамы болдым сезімнің,Көңілім — күй,Көзім — мұң,Жерде қалған жері жоқ,Сырды ашып айтқан сөзімнің!Адамы болдым қиялдың,Оған да кейде ұялдым.Құстары..
© Шөмішбай Сариев
Өміріңе өкпе артпа
Көк аспан құсы самғар көңіл деген,Сөйлеме бойыңнан да төменірек.Өмірге тақпа кінә, Өмір деген —Сен ойлар ойлардан да тереңірек!Кең сарай күмбірлеген..
© Шөмішбай Сариев
Шахмат заңы
Әлемдік шахмат королі Анатолий КарповқаТаралған ойын бар елге,Шахмат атты әлемде.Ферзіден бастап ПешкілерҚызмет етер Корольге.Шахматтың тілінде,Қалыс..
© Шөмішбай Сариев
Бәйге
Көсіліп бір қолтық созар қайда күн?..Жарыс — өмір! Жарысады қайда?Кім?.. Ұлан асыр ұлы топқа қосылып,Бағын сынап ұшты құстай бәйге атым!Намыстан ба..
© Шөмішбай Сариев
Ақ боз үй
Қалсам да қалада осы бағым жанып,Жүргем жоқ базбіреудей жанын бағып.Қиналсам жүреді ылғи түсіме еніп,Ауылда ақ боз үйім сағымданын.Қарамай әке-шеше..
© Шөмішбай Сариев
Қазағымның күйлері-ай
Сағынышты жүрегімнің назындай,Қырдың әсем қалқып ұшқан қазындай,Сырлы әсем Сырдария сазындай,Аңыраған аққулардың мұңындайАнасынан айырылған..
© Шөмішбай Сариев
Алғаш тау көргенде
О, Алатау! Өзіңді жаңа көрдім,Туған жерден алдымен дала көрдім.Кеудеме толқын атқан нар өркешті,Құмды өлке суретін сала келдім.Тауларға керуен..
© Шөмішбай Сариев
Оянсам ойландырып таң тұрады
Оянсам ойландырып таң тұрады,Жүректе сиқырлы бір ән тұрады.Тоңып-мұздап күздегі жапырақтай,Жаным менің неліктен қалтырады?Толғанып тебіренер..
© Шөмішбай Сариев
Алатау
Жел қармап талдың шашын жұлып қашқан,Күлкісін табан асты ұмытты аспан.Халқы үшін ойға шомған кемеңгердей,Ақ басын Алатаудың бұлт басқан.Түнерткен..
© Шөмішбай Сариев
Аққұм
Еріндерін кезеріп,Қатігездей безеріп,Сан ғасырлар жаттыңдар,Толқынындай өзеннің.Сан ғасырлар ақтыңдар,Өркеш-өркеш аққұмдар!Толқындардай..
© Шөмішбай Сариев
Сахара суреті
Сахаралы сары бел сыр аңдатты,Сексеуілге оранып жылан жатты.Сескеніп суық көзден орғып құмда,Құйрығын қызыл түлкі бұлаңдатты.Бұлаңдап тірлік іштей..
© Шөмішбай Сариев
Менің әкем
Айтайын әкем жайлы сыр әуелі,Қоңыр үн, қоңыр ырғақ — үні-әуені.Жұмыстан оралғасын кешке қарайАуылдың шалдарының жырауы еді.«Сау бол!» деп жан-жағынан..
© Шөмішбай Сариев
Шекарашы ағаға
Бөліп тұрған екі қоғам, екі елін,Сіз білесіз шекараның ңе екенін.Сіз білесіз қатысы жоқ бейтарапЕкі араның не екенін?Тұлпар мініп шапсақтағы..
© Шөмішбай Сариев
Бір ел бар
Сөйлейді тілден бал тама,Өмірі тәтті — түгел бал.Әлемдік ұлы картағаТүспеген әлі бір ел бар!Бір әлем бар таныған,Кезіге бермес, кезіге.Байқамай өткен..
© Шөмішбай Сариев