meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қорқыттың сарыны
Кешегi кеткен Ер ҚорқытКейiнгi жанға болды ұмыт‚Сарынын соның салайын,Ескi әуез демей құлақ тұт.Аңғармай кетпе арынмен.
Қобызбен Қорқыт..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қорқыт, Қожа Хафиз түсіме енді де...
Қорқыт, Қожа Хафиз түсiме ендi де,Осы әнiне салып келдi де,Ол үш қайтара мұны сайратып,Дедi: Көкейiңе ендi ме?
Бұл әнге мынау жырды сал,Әнi мен..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қорқақ бай
Бір қорқақ бай білмейді Құдайды бір,Көрінгенге жалынып жалпылдап жүр.«Қастығынан құтылдым бәрінің» деп,Малын жалдап күн көрді сонымен..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қодардың өлімі
Ой қозғайды оңаша таудың басы,Өткеннің ойға түсіп тамашасы.Қолтығына қабағын түйіп қарап,Әне тұр Қодар өлген құз-жартасы.
Тастан тайып өлген жоқ..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қобызым неге сарнайды...
Қобызым неге сарнайды –Ажалдан хабар бередi.Сыбызғым неге зарлайды –Деп тұр: «Ием өледi!»
Дүниедегi қуаныш,Бiр азғантай..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қатындар жас баласын күтеді...
Қатындар жас баласын күтедi,Аямай қолдан келген шамасын.Емiзбей, ұрып-соғып, түртедi,Ержетiп eci кiрген баласын.
Бұ дүние бiлiмi бар адамдыҚайғылы..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қатты ауырғанда
Жасымда аңда жүрген жақта,Азаттық өмір сүрген шақта,Шаттанып жүрдім шалықтай,Оңаша өмір сүргенім-ай!Елсізде еркін жүргенім-ай!Қайғырмай, қажып..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қасқыр, түлкі, бөдене
Бір қу түлкі болыпты жұртты құртқан,Тышқан аулап жейді екен ескі жұрттан.Жем таба алмай бір жылы арықтапты,Тышқан ауып кеткен соң мұқым..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қараңғы мен жарықты жүрміз өлшеп...
Қараңғы мен жарықты жүрмiз өлшеп,Күңгiрт, жарық, қараңғы, көмескi деп.Жыл мен ай, сағат, минут, секунд деймiз,Секундты мың бөледi хроноскоп.Жүйрiк..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қаншыр мен бөдене
Бір қаншырға айтыпты бөдене кеп:Сен үшін қатты уайым қыламын,– деп,–Солаңдаған байғұсың ұшуға олақ,Бір күні кетеді ғой тұрымтай..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қайтқан шал
Күнде керуен келеді бір сарайға,Неше бөлек үйі бар әрбір жайда.Сансыз көп саудагерлер келіп жатыр,Біреу жылда қайтады, біреу айда.
Нені іздесең бәрі..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қай жолдассың, айтшы, сен?
Қай жолдассың, айтшы, сен?Адамды аңша атасың.Өз анаңның сүтiненҚанды адал деп татасың.
Өмiр қылмен байлаулы,Өз қамыңды жесеңшi.Заманды себеп..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қазақтың жаманы болмас...
Қазақтың жаманы болмас,Жаманнан аманы болмас.Бірігіп іс қылатұғын,Түзелер заманы болмас.
Бұл елде адалдық бар ма,Ондайын байқадыңдар ма?Істейді нені..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қазақтың ең жақсысы...
Қазақтың ең жақсысы,Үш нәрсеге шоқынар:Мақтаны, асты, нәпсiсi –Шоқынғаны осылар.
Асты билер жас болса,Мақтанар баққа мас болса,Аулақта арам ас..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қазақ
Жер жүзі жабылғанда ғылым жаққа,Қазақ жүр құмарланып құр шатаққа.«Анау – қу, мынау – пысық, мен – батыр» –..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Ғайсадай жан беретін таңның желі...
Ғайсадай жан беретiн таңның желi,Қайғымды желге ұшырып, тiрiлт менi!Ақылым, кәрiлiкке жабырқама,Талпынып тағы да ақтар дүниенi.Қайратым, қарсы жүзiп..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Ызақорлар
Ашу келсе, тұрғызбас,Артыңа мойын бұрғызбас.Көрінеу отқа салады,Орынды жұмыс қылғызбас.
Ыза керсе бойыңды,Ойлатпайды ойыңды.Басқызып алсаң, пайда..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Шын сырым
Жиырма үш жасымдаБұл өлең жазылған,Басында табылмайӨзіне лайық ән.Мұңлы, күйсіз, жесір боп жатыр еді,Мінеки, ойланып,Өз әні табылған.
Бақытсыз..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Шын бақ қайсы? Күншіл кім?
Бай, ұлық, жуандарды бақты көрмек,Ол мисыз шолақ оймен баға бермек.Анық бақ деп айтарлық үш нәрсе бар:Кірсіз ақыл, мінсіз сөз, адал еңбек.
Бұл үшеуі..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Шымды жерде көресіз қара топырақ...
Шымды жерде көресiз қара топырақ,Шiрiген шөп, тозаңнан болған құрақ.Егер оған дым тиiп, күн жылытса,Жан кiрiп, шөп шығады гүл, жапырақ.Өлген шөптiң..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Шошыма‚ достым‚ сөзімнен...
Шошыма‚ достым‚ сөзiмнен‚Сөз – Құдайдан шыққан бу.Ұқпасаң, көр өзiңнен‚Жұтқызайын нұрлы су.
Iшiп алып мас..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Шошыма, ойым, шошыма...
Шошыма, ойым, шошыма,Келмейдi жындар қосыма.Таhараты жоқ сайтанЖоламас менiң қасыма.
Қажыма, ойым‚ қажыма,Қарама тозған жасыма.Адаспасаң ақ..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Шаруа мен ысырап
Қайтер еді, жігіттер,Тым қымбатты кимесек.Мақтан үшін борыштыҮсті-үстіне үймесек.Қаладағы байлардыңЫңғайына билесек.Аяғында қайтеміз,Банкрот боп..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Шам Сенен жарықпын деп күнәлі боп...
Шам Сенен жарықпын деп күнәлi боп,Сондықтан түскен оның тiлiне шоқ.Айна Сенен асылмын деген үшiн,Дарға асылып, басына қадалған оқ.
Бүтiн әлем..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Хайуан мен ақымақтар
Бір Құдай неше түрлі жан жаратты,Не үлкен, не кішкентай тән жаратты.Керексіз, жансыз нәрсе жаратқан жоқ,Есепсіз қанша мың мен сан жаратты.
Бұл сөзге..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы