Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ханға жауап айтпасам
Ханға жауап айтпасам,Ханның көңілі қайтады.Қандыра жауап қатпасам,Халқым не деп айтады?Хан Абылай, Абылай,Қайғылы мұндай хабардыСұрамасаң не..
© Бұқар жырау
Өмірге тоймас адамзат
Аруды таңдап сүйсе де,Алтынды үйге кірсе де,Аспанда жұлдыз аралап,Ай нұрын ұстап мінсе де,Арманын қоймас адамзат!Ілімді түгел білсе де,Қызығын көзбен..
© Бұқар жырау
Көкшетаудан салдырған
Көкшетаудан салдырғанҚара үңгір жолдары.Сабантаудан жиылып,Бес сан болды қолдары.Өзің қонған Көкшетау,Кәпір қала салды, ойла.Жарқақ деген..
© Бұқар жырау
Жар басына қонбаңыз
Жар басына қонбаңыз,Дауыл соқса, үй кетер.Жатқа тізгін берсеңіз,Жаламенен бас кетер.Жаманмен жолдас болсаңыз,Көрінгенге күлкі етер.Жақсымен жолдас..
© Бұқар жырау
Көкте бұлт сөгілсе
Көкте бұлт сөгілсе,Көктеп болмас, не пайда;Көкіректен жан шықса,Қайтып келмес, не пайда;Дін пұсырман болмаса,Тіл пұсырман не пайда;Қызда қылық..
© Бұқар жырау
Мінген атың айтамын
Ай, айтамын, айтамын,Мінген атың айтамын.Құлында емген, тайда емген,Құнанында арда емген,Дөненінде үйреткен,Жібектен арқан сүйреткен,Бестісінде белі..
© Бұқар жырау
Мұсылманның баласы
Мұсылманның баласы,Сірә, бір кеңес құрыңыз.Бірауызды болыңыз!Қалған елді тосыңыз,Бөтен елмен үйір боп,Еркеңізді қосыңыз.Кәпір алмас демеңіз,Наны..
© Бұқар жырау
Биік тауға жарасар
Биік тауға жарасарЫғынан тиген панасы.Терең сайға жарасарТобылғылы саласы.Ер жігітке жарасарҚолына алған найзасы.Би жігітке жарасарХалқына тиген..
© Бұқар жырау
Бұл, бұл үйрек, бұл үйрек
Бұл, бұл үйрек, бұл үйрек,Бұл үйректей болыңыз,Судан суға шүйгуменКөлден көлге қоныңыз.Байлар ұғлы шораларБас қосыпты десін де,Маң-маң басып..
© Бұқар жырау
Жиделібайсын жетіңіз
Абылай ханның қасындаБұқарекең жырлайды.Жырлағанда не дейді?Соғыспа деп жырлайдыБұқарекең деген кәріңіз,Соғыссаң, кетер сәніңіз.Бізден бұрын..
© Бұқар жырау
Ақаң
...Сөйлетуші ек жиылып со шалды бір,Кездерінде күлкіге қосар мұңын.Сезілетін осалдық кей сөзінен,Ол да бірақ мықтының осалдығы.Жылтырата ойлар ек біз..
© Ахмет Жұбанов
Әңгіме
Күй бірде скрипкада күйіп, түлеп,Айналып ақ көңілді сүйіпті үдеп.Үзіліп кетіп ішек –Аңыз айтады:Ақаңның бір көзіне тиіпті деп.
«Бір..
© Ахмет Жұбанов
«Бір..
Би күйі
Бұрқырап жөнелгенде осы бір күй,Ойлайсың жалғыз тал гүл өсіруді.Ту сыртыңда тұрады орман қалғып,аунайды өзен алдында есігіңнің.Кетесің өз-өзіңнен..
© Ахмет Жұбанов
Дирижер
Пультте тұр, ойы жалқын, даңқы лаулапЖайы жоқ күйдің кәзір аңқымауға.Шаш жатыр шалқасынан,батып-шығыпБасына кеткен білем толқын аунап.Саусағы шыққан..
© Ахмет Жұбанов
Дін
Жер жүзіне қарасам,Неше түрлі халық бар,Дін, иманын санасам,Мыңнан артық анық бар.Бұл қалай деп ойласам.Мұның да бір сыры бар,Терең ойға бойласам,Дәл..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
Аңшылық әуелінде қандай тәтті
Аңшылық әуелінде қандай тәтті,Еркіндік, кім жек көрер салтанатты.Бұл күнде қоңлы тұғыр табылса да,Аздан соң желдіктерсің, жауыр атты.Айтпаймын..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
...ға жауап
Тием біреуге нахақ демесе,Күйеу арға деп арам жемесе,Тыйылып зорлықтан.Бәрі адамның бірдей ағарып.Ары нәпсіні жеңсе тазарып,Құтылар қорлықтан.Бар..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
"Таң" журналына тағы бір әнмен байғазы
Кейіме, кәрі жан,Өмірің тозғанға,Оянып ұйқыдан,Әнге сал қозғал да.Жаңа тілек, жарық таң атты, міне,Байғазы қада сен мынау жас журналға.Аямай..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
Өлімнің хақ екенін көрсең де
Өлімнің хақ екенін көрсең де,Өлместей омыраулап шатасың.Доздақтың барын біліп жүрсең де,Күнәға, әлің келсе, батасың.Сауап көп ғибадатта десең..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
Сиқыр сөзбен арбасаң
Сиқыр сөзбен арбасаң,Табиғат басын иеді.Кәрленіп кімді қарғасаң,Қатесіз оғың тиеді.Нұрыңды түгел жасырсаң,Жаралыс кебін киеді.Өлшемей шектен..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қазақтың түп атасы
Қазақтың түп атасы — батыр Түрік,«Арабсың» деген сөздің түбі шірік.«Пәленше сахабаның затысың» деп,Алдаған дін жамылған..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
Мақсұд
Бір Алла, бергеніңе сансыз шүкір,Қалған жоқ зал болып қылған пікір.Бітірдім «Түрік, қазақ шежіресін»,Болса да кемшілікті..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
Қалжыңшыл қылжақпас
Жайдары күлдіргіш, қалқам,Ұятсыз, әдепсіз, салқам.Күлгенім бір сенің арқаң,Ыржақта,қылжақта, әйдә!
Мазақ қыл көрінген жанды,Өнер қыл..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
Мазақ қыл көрінген жанды,Өнер қыл..
Қалқаман - Мамыр
Бұл әңгіме 1722 жылы біздің Орта жүз қазағы Сырдария бойында жүргенде болған анық іс. Біздің қазақ қалмақтан жеңіліп, «Ақтабан шұбырынды»..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
Нартайлақ пен Айсұлу
ӘҢГІМЕНІҢ СЫРЫ
Естілер көп жазады әңгімені,Жазбайды ермек үшін әлденені.«Жиреніп жаманынан, жақсыны ұғыпАлсын» деп жазады ғой..
© Шәкәрім Құдайбердіұлы
Естілер көп жазады әңгімені,Жазбайды ермек үшін әлденені.«Жиреніп жаманынан, жақсыны ұғыпАлсын» деп жазады ғой..