Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Өсиет
Ой-хой, дүние серуен!Адам бір көшкен керуен.Дүниені қызық қалдырып,Асамыз өмір белінен.Кірсе лебіз - шықса жоқ,Қауіп етіңдер өлімнен.Қылышбайдан..
© Жамбыл Жабаев
Таппаспын сендей салақты
Атаң сенің Таңат-ты,Жұртты аузына қаратты.Мені үйіңе шақырып,Алып кепсің арақты.Қарасаңшы, шіркін-ай,Жырым-жырым балақты.- Тарғап, Самсы..
© Жамбыл Жабаев
Сыртанға
Қыдыралы, ҚұлшаннанҚұлаш ұрған Сырттайым!Жерді болжап, күн шалған,Жүргеніңді ұққанмын.Қыдыралы, ЕсімбекЭрентальды сабаған.Ер туған ұл десін деп,Бір..
© Жамбыл Жабаев
Кәмшат қыз
Кермиық Кәмшат қыздың көрдік көркін,Қондырған шекесіне құндыз бөркін.Секілді алтайы түлкі сылаң қағып,Шеніне келтірмейді-ау емін-еркін!
Қырандай..
© Жамбыл Жабаев
Қырандай..
Артықша туған азамат
Жігіттіктің кезіндеЖігерлі болса, ер болар.Тұрмаса жігіт сөзінде,Нәсілі оның кем болар.
Қажырлы болса майданда,Халыққа сөзі ем болар.Ел үшін туған..
© Жамбыл Жабаев
Қажырлы болса майданда,Халыққа сөзі ем болар.Ел үшін туған..
Кедей күйі
Ұзынағаш, Қаратас,Қалқабайдай қайран жас.Бекеттен нан қоймайды,Жалаң аяқ, жалаң бас.Оған ауыз жарымас,Сонда дағы ар қылмас.Қалт-күлт етіп..
© Жамбыл Жабаев
Қуғын
Екі жылқы алдырдымМайтөбенің жонынан.Бергеңім жоқ қолымнан,Ұры әкетті торыған.Ізі осылай ойысты,Қуып келем соңынан.Сөзім емес, Бәйеке,Сізді ұрыға..
© Жамбыл Жабаев
Зілді бұйрық
«Верныйден» жандаралдар бұйрық қылды,Құйрығы бұйрығының тіпті зілді. ,«Отыз бір - он тоғызды алад» дегенСуық хабар халықты..
© Жамбыл Жабаев
Тәйті мен Шыбыл шалға
Қажыдан кеше ғана келді дерек,Союға мал, шашуға ақша керек.Тәйтекем, ұжмақтан орын тапты,Қаза тауып, жарықтық, елден ерек.
Ақшаңды шаш, ағайын..
© Жамбыл Жабаев
Ақшаңды шаш, ағайын..
Жылқышы
Сары түнге сарылып, кірпік ілмей,Салқын күзде бір жылы үйді білмей,Сахарада салақтап күндіз-түні,Бұралқы ит пен малшының сиқы бірдей.
Саяқ іздеп..
© Жамбыл Жабаев
Саяқ іздеп..
Көкімге
Бері отыршы, Көкімім,Қандай екен өкімің?Елді билеп алуғаҚай арадан бекідің?
Әлде бекіп келдің беАрын сатып бетіңнің?!Бір тояйын дедің беАқысын жеп..
© Жамбыл Жабаев
Әлде бекіп келдің беАрын сатып бетіңнің?!Бір тояйын дедің беАқысын жеп..
Өстепкеде
Үйсін, Найман саңлағы,Өстепкеге жиылдың.Жолдың ұшып шаңдағы,Алматыға құйылдың.Елде жүрген егейлер,Қалада құр үйілдің.Ұлық көрсең, ұйлығып,Желді күнгі..
© Жамбыл Жабаев
Әкеме
Сертінің ұрлап қара атын,Жазықсыз киып қанатын,Жапанда жаяу қалдырып,Жайым жоқ қарғыс алатын.Ел арасын егер қып,Ойым- жоқ шұрқан салатын.Қоныстан..
© Жамбыл Жабаев
Жалғызбын деп жүрмесін
Сәлем айт, барсаң Абайға,Кеңесі кеткен талайға.Ауырды жеңген қара жер,Сабырлы болсын қалайда!Бір жұтқан судай дүниесің,Ащысын татып күймесін.Жапанға..
© Жамбыл Жабаев
Өлеңші Омарға
Жағынба байға босқа, Омар ақын,Байлардан саған мынау кедей жақын.Енеңді мықтап мырза бір боқтайды,Берерде қойға қоңыр шолақ атын.
Тек отыр..
© Жамбыл Жабаев
Тек отыр..
Шалтабайға
Салқын келіп тоң-торыс,Сыртқа сыздап қарайсың.Сенен баска жоқ болыс,Деп өзіңді санайсың.
Шарға түсер шағыңдаҚара тер боп сабылдың.Аялған жоқ малың..
© Жамбыл Жабаев
Шарға түсер шағыңдаҚара тер боп сабылдың.Аялған жоқ малың..
Ленинградтық өренім!
Ленинградтық өренім!Мақтанышым сен едің!Нева өзенін сүйкімді!Бұлағымдай көремін.
Көпіріне қарасам,Көмкерген су көлемін,Өркеш-өркеш..
© Жамбыл Жабаев
Көпіріне қарасам,Көмкерген су көлемін,Өркеш-өркеш..
Алғыс
Дос-жараным, өренім,Сүйінішпен келіпті.Бәрін билеп денемніңБір қуаныш ерітті:
Қарт жыраудың жырынаҰлы сыйлық беріпті!Бұл хұрметке, дариға,Сыя болса..
© Жамбыл Жабаев
Қарт жыраудың жырынаҰлы сыйлық беріпті!Бұл хұрметке, дариға,Сыя болса..
Қамар сұлу
Жіңішке сымға тартқан әні қандай.Балауыз балбыраған тәні қандай.Ақыл, ой, мінез, көрік түгел келіп,Толықсып толып тұрған сәні қандай.Еріткен..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Кім жазықты
Бір сөзім бар шалдуарБолмаса да тыңшысы.Бұ күнде жоқ, соң туарРоман мен сыншысы.IТүскендей әуе жерге қырық күн шілдеІшкен мас, жегендер тоқ..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Кедей
Қызметі һәм аяныш халіIКүзгі түн, шөптің басын қырау көмген,Ызғар шашып, бұлт мынау жерге төнген.Қараңғы, итпен бірге қой күзетіп,Мен ояу, ел ұйқыда..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Екі тышқан (Ғ. Тоқайдан)
Даладан екі тышқан май тауыпты,Шығынсыз екеуі де жай тауыпты.Жанжалдасып бұл майды бөлісе алмай,Маймылға бөлдіруге көңілі ауыпты.
Білдірді бұлар..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Білдірді бұлар..
Ей, махаббат! Ей, достық!
Ей, махаббат! Ей, достық!Алдама, сендер жалғансың.Құр мазақтап, мәз болып,Бойды аулаққа салғансың!
Дүние рахат, достық бар,Тұрмыста жоқ суық..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Дүние рахат, достық бар,Тұрмыста жоқ суық..
Дәл осы көзім көрген қыздың жайы
Дәл осы көзім көрген қыздың жайыЖігіттің жібек арқан еркетайы.Күлімдеп қара көзден сәуле түссе,Секілді жер құлпыртқан көкек айы.
Бұл жазған мақтау..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Бұл жазған мақтау..
Дүниедегі қызықтың
Дүниедегі қызықтыңБәрі де арам мен үшін.Дауасы жоқ бұзықпын,Талпынбаймын ем үшін.Туысқаным – қабір құшағы,Қашан ол келіп құшады.
Ойланып һәм..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Ойланып һәм..