Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жаз
Жаз жайнап, жан-жануар жанаттанған,Жадырап май айында науаттанған,Су ағып, жер айналып жанарланған,Жиһанда біздің таңдай таң атпаған,Жарқылдап..
© Жамбыл Жабаев
Сүлейман Стальскийге
(Пушкинге)
Орыстың өлеңінің ақын көркі,Алмастай мың құбылған меруертті.Дүниеге асыл сөзден төктің маржан,Жарқырап тар заманда-ақ шықтың..
© Жамбыл Жабаев
Орыстың өлеңінің ақын көркі,Алмастай мың құбылған меруертті.Дүниеге асыл сөзден төктің маржан,Жарқырап тар заманда-ақ шықтың..
Май
Тоқсан жыл түрлі ән қосып,Жыл да жазда бір тосып,Тағы да міне май келді.Бетпақ шөлге жан кіріп,Өлі бойға қан жүріп,Құздың мұзы бұзылып,Ағылды дария..
© Жамбыл Жабаев
Қайта жасардым
Жалғанды жалпағынан басып өтіп,Жасарып, қайта туып, алдым бекіп,Қаусаған отыз тісім қайта шықты,Болғанда қызыл иек әлім кетіп.Алдырып ескі серік..
© Жамбыл Жабаев
Сұр жылан
Ысқырды тағы сұр жылан,Екі айыр тілі у жылан,Бахытты бейбіт елімдеЖасырынған сұм жылан,Ой-шұқырды сағалап,Елді торып жағалап,Жабықтан кірген қу..
© Жамбыл Жабаев
Одақтас
Он жетіге жас толып,Басына шаттық бақ қонып,Елім жігіт болғанда;Ақыл, күші ер жетіп,Көңілінен шер кетіп,Айдай балқып тұрғанда,Домбырасын қолға..
© Жамбыл Жабаев
X съезге
Жіберген елім таңдап ұлы тойға,Ұлдарым, деп бахыттың қамын ойла.Алуға Сталиннің алтын заңын —Одақтас Қазақстан, абыройға.Бахыттың шам-шырағы..
© Жамбыл Жабаев
Егіс жыры
Жер жырттық, қайнады еңбек, егіс салдық,Жарыспен еңбек жазын біз қарсы алдық.Қыртысын қара жердің қарыс айырып,Қажымай жер қазынасы қабын..
© Жамбыл Жабаев
Пушкинге
Өнердің алды қызыл тіл,Тілде жүйрік ол дүлдүл.Ақынның мұхит теңізі —Пушкинге бүгін бір жүз жыл.Менің айтқан жүз жылым —Өлім емес..
© Жамбыл Жабаев
Ленин
Үнің кетпес құлақтан —Ағыны күшті бұлақтан,Тау суындай тасқыныТалқандап құзды құлатқан.Өрісі кең өрлегенТүбі терең мұхиттан,Ағыны жылдам..
© Жамбыл Жабаев
Асқан бұлбұл
(Пушкинге)
Орыстың өлеңінің ақын көркі,Алмастай мың құбылған меруертті.Дүниеге асыл сөзден төктің маржан,Жарқырап тар заманда-ақ шықтың..
© Жамбыл Жабаев
Орыстың өлеңінің ақын көркі,Алмастай мың құбылған меруертті.Дүниеге асыл сөзден төктің маржан,Жарқырап тар заманда-ақ шықтың..
Сталиндік ұлы заң
Өлеңім, шарла ауылды,Тыңда, дала, Жамбылды!Өмірде заңды көп көрдім,Сол заңдар бүгіп белімді,Көзімнің жасын қан қылды.Маңдайға әжім түсіріп,Қайнатып..
© Жамбыл Жабаев
Съезге
Уа, хұрметті ұлы съез!Баянды болсын қадамың.Басын қосып отырсың, —Байтақ жатқан елімніңИгі жақсы адамын.Сөз сөйлейін термеден,Еліммен бірге..
© Жамбыл Жабаев
Сталинді тығдадым
Алатау шыққан күнмен мұнарланып,Нұрлана, сәулелене тұрды жанып,Күмістей жұлдыз көкте, алма бақта,Үн шашты радио толқынданып.Сол үнді мен тыңдадым..
© Жамбыл Жабаев
Кекті ашу
Бойымда қайнап кекті ашу,Қаһарын төкті домбырам.Өлеңім от пен у шашты,Шапшыған бойда қызды қан!Арқырап аққан өзендей,Тасыды ашу аулымнан.Буырқанды..
© Жамбыл Жабаев
Ғасем Лахутиға
Бахытты ел бас қосқанын етіп өлең,Лахути, парсыша сен жаздың сәлем.Елжіреп дауысыңа шын жүрегімҚазақша мен де саған жауап берем.Сенің жырың халық..
© Жамбыл Жабаев
Орден алғанда
Тоқсандағы ЖамбылғаТолқынданып сөз келді.Көктеменің көгіндей,Кәрі өмірім өзгерді..Ел еңсесін көтерген.Шаттық заман кез. келді.Өмір берді..
© Жамбыл Жабаев
Дастарқан жыры
Біз дастарқан үстіненОтырмыз міне, дәм татып!Бір орыс, екі қазақпыз,Мәз-мәйрам әнге шырқатып,Ақ самаурын алдындаТәтті шайы бұрқырап,Анда-санда..
© Жамбыл Жабаев
Белсенділерге
Заман-ақыр болған жоқ,Жамбыл сөзден қалған жоқ,Ел жайлаудан көшкен жоқ,Көктен жасын түскен жоқ,Сендер шетке қағатынЖамбыл атым өшкен жоқ!..Мен баяғы..
© Жамбыл Жабаев
Жамбылдың халық үшін қалған жасы
Жүзге кеп бақыт тапқан ақын Жамбыл,Дүниеге түгел кеткен атың Жамбыл.Тілекке көп аңсаған бүгін жеттіңДалада жасасаң да ғасыр Жамбыл.Француз, Испан..
© Жамбыл Жабаев
Сталиннің ер досы
Елімнен Мәскеу жеткеншеЖазыла түсіп жол жатыр,Көк орай шалғын жер жатыр,Асқар-асқар тау жатыр,Еңсесі биік дөң жатыр,Айдын шалқар көл жатыр,Көлден де..
© Жамбыл Жабаев
Калинин ақсақалға
Алдыңа іздеп кеп тұрмын,Саумысың басшым ініміз!Жаңарды ғой бұл кездеЗаманымыз, күніміз.Келіп ең өзің аулыма,Ұстап едің қолымды,Көрініп еді..
© Жамбыл Жабаев
Клим батыр
Қылышынан қан тамған,Найзасынан зәр тамған,Іргелес елді жылатқан,Ордасын, туын құлатқан:Алтай мен Орал арасынБорандатқан, шаңдатқан;Талай елді..
© Жамбыл Жабаев
Халықтың сәлемі
Домбырасын серік қыпӨткізді Жамбыл ғасырды.Өлеңді төгіп, өрнектепАсулардан асырды.Қара терге малынып,Еңбегі кетіп далаға,Тойса тойып..
© Жамбыл Жабаев
Жайлау
Ерназардың колхозыҰйқысын таңнан ашқанда,Масайрап күн әлемгеНұp сәулесін шашқанда,Колхозшылар топтанып,Жиналысып келісті.Жасыл, жым-жырт даладаКеліп..
© Жамбыл Жабаев