meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Мына заман
Жақсы өтіп, бұл күндерде жаман қалды,Кім мұнан басын құрттап, аман қалды?!"Жүк-тайлаққа, - дегендей, - ел- бойдаққа",Құлға тендік бір тиген заман..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жұт
Пайғамбар бізден бұрын Мұса болған,Оларда неше түрлі қисса болған.Қиссадан қисса ала алмай, еңбек жанбай,Қайғы ойлап, талай жандар құса болған.Мұсаны..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
"Айқап" туралы
Жұрт алды деп, алады бәрі де "Айқап",Ешқайсысы білмейді оқып, байқап.Алған бала сандыққа тастай беріп,Әке жүр: "Құр шығын" - деп, басын шайқап.Енді..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Бөгелген хат
Ташкенттен келген бұл хат жаз басында,Наданның кешіп күні жамбасында.Сандыққа жүкке жиған түсіп қалып,Жүн-жұрқа қалған жатып далдасында.Жаз оқып..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жәдігөйдің жыры
Жылау жоқ бір түн, сірә, көзді жастап,Бейішке апармақ боп жұртты бастап.Басымды бір шұлғытып, бір мүлгітіп,Тәспіні жыбыр-жыбыр серпіп тастап.Мор..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Қазақты жамандаушыларға
Сырдария облысында бес жыл жүрдім,Үш жүзге өнер шашып, үлгі бердім.Жетпеген күші аузына ақындардыңӘр жерде қаңғып жүрген сөзін көрдім.Мінезін..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ағашсыз жапырақ
Болып мас татып алып арам астан,Кәріп бас өз жанына болған қастан.Махаббат, мархабатлы болмаған соңУыз жас қалды көңілім замандастан!Наданға бұл..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Табылар мергенге де – бұқтырушы
Пендесі бір Құдайды білмей ме екен?!Мінезін Құдай оның көрмей ме екен?!Шайтандай, ең болғанда, көп жасасын,Жоқ болып, ақыр бір күн өлмей ме..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Сырға сөз
Әл-ғауам, кәл-ғауамда паруанамыз,Набатта райхансыз біз не аламыз?!Жамадатта шақпақтас жерде қалған,Адам ретте Сафилла диуанамыз.Құста: байғыз..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Шайтанның досы
Ойланыңыз - ақыл, білім қайда болмақ?Дүниеде қандай орын, жайда болмақ?Білу пан ұнату - ақыл деген ісі,Қайтсе - зиян, қайтсе пайда болмақ?Тынысты..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Әйелдер туралы
Шопанның ұшырамаңдар таяғына,Мұны ерте сөйлегенмін баяғыда.Бас жағынан шығуға тырысыңдар,Жүрмеңдер сырғып кетіп аяғына.Ақыл - шам, керек оған май мен..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жақсы әйел
Ақынның шек келтірме тіл-жағына,Ілінсең сау қалмайсың тырнағына.Жұрт күлгендей сөйлейді жамбасқа (жанбасқа) алса,Келтіріп қиын сөзді ырғағына.Сөз..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жаман әйел туралы
Жұмағы бұл дүниенің - жақсы қатын,Шығарса ағайынға жақсы атын.Гүл жүзді(жүзлі), шырын сөзді (сөзлі), нәзік болса,Түзетсе үй-мүлкінің салтанатын.Бай..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Дүниеге көңілі қалғандықтан, сөйлеген сөзі
Хат жазар қалам алып, ғылымдылар,Сөйлемес жаман сөзді білімділер.Пендеден алып пенде бай болмайды,Құдайдың бергенімен күніңді көр!Дос тұтып, бұ..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Адам екі түрлі
Бісмілла - сөздің басы, Хақтың аты,Молданың ақ қағазда қалар хаты.Нақылият- қара сөзден - өлең қылып,Шығарған Мәшһүр-Жүсіп хикаяты.Сөз қылдым..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Қажылық, иман шарттары
Дүниеде сөз қатығы өлең-жыр бар,Білуге сөз мәнісін неше қыр бар.Би хикмат Жаббар ием жаратқан жоқ,Бұлайша болуында бек көп сыр бар.Диуана болған..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жеті жетім
Барады ғұмыр өтіп күн-күн санап,Жолында ғылым-Сарыф еттім талап.Дегенді: "Жеті жетім" - өлең қылдым,Құр бекер отырғанша босқа қарап.Бір жерге мешітті..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Бес парыз
Жігіттер, "Өнер алды - ғылым-білім" –Деген жан, құлағың сал Ислам дінін.Өз еркің өзіңде боп тұрған тақта,Күн өтпей тірлікте сайра..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жасымнан үйір болдым өлең, сөзге
Жасымнан үйір болдым өлең, сөзге,Көрінбес көп болғанмен, дүние көзге.Серік боп азаматтар турмаған соң,Бек қиын өнер табу енді бізге.Ұнайды тежеп..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Қолыма қағаз, қалам алайын да
Қолыма қағаз, қалам алайын да,Лапылдап тал отындай жанайын да.Естіген, көргенімді әңгіме ғып,Дүниенің базарына салайын да.Бұлбұл құс гүлстанда гүлге..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ереймен сапары
Бастаймын бісмілладан сөздің басын,Екі елу, он бес дейді ердің жасын.Имансыз ғылымдыға қас болады,Айтайын соның біраз хикаясын.Жүреді имандысы ғылым..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ышқыш бап сапары
Медірессе жата алмадым ішім пысып,Көңіліме әр бір түрлі қиял түсіп.Мәшһүрде бала жастан бар емес пе,Кететін диуаналық мінез қысып.Қоржынға кітап..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жалғыздық
Ер едім талай бұзған қамалыңды,Құрытқан қулық, айла, амалыңды!Басыма бір тиындай тимей пайдаң,Зеректік, көрдім сенің залалыңды!Оқуға қылып ұста..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Мәшһүрдің алпыс сегізінде сөйлегені
Түзелер қашан жұрт боп мына қазақ,Қылмаған кім бар дейсің бізді мазақ?!Кешегі өткен дәуірде тұншығумен,Өлуге, өлмесекте, қалдық аз-ақ!Аяқтты бір баса..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Шайхы Ысқақ
Ғибрат ал, ей, ағалар, мына сөзден,Жастықта(жаслықта) тәубе қылып, иман ізден.Шайхы Ысқақкәллә[1] бәди Рахметулла,Ғалайһи өткен екен бұрын..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы