meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Кел, кетелік
Уа, Исаеке, Исаеке!Кел, кетелік, кетелік,Кетіп бір Жайық өтелік.Атаның жұрты хазірет -Басына зират етелік.Жауырыны қақпақтай,Қара айдары..
©  Махамбет Өтемісұлы
Жарапазан
— Үйің-үйің үй екен,Үйдің көркі ши екен,Саба көркі бие екен.Сандық көркі түйе екен.Әшекейлеп сырлағанАқ сарайдай үйі бар,Ақ бөкендей қойы..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Зынданда
Кеше біз зынданда жатып құбылдың,Қамалаған көп дұшпанға қор болдық.Терезеден телміріп,Ағайын мен туғандыБір көруге зар болдың.Ай астында бір көл бар..
©  Махамбет Өтемісұлы
Жақия
Исатай шыққан бас болып,Хан ұлымен қас болып.Арыстанымның баласыАдағанда ел таппай,Адасқанда жөн таппай,Арманда қалды жас болып.Мен Нарыннан..
©  Махамбет Өтемісұлы
Туған ұлдан не пайда
Ақ жұмыртқа, сары уыз,Әлпештеп қолда өсірген,Туған ұлдан не пайда,Қолына найза алмаса,Атаның жолын қумаса?!Алаштың байлығынан не пайда,Құланнан басқа..
©  Махамбет Өтемісұлы
Жайықтың бойы енді су
Жайықтың бойы енді су,Кешегі қуатымның барында,Тіземмен бұзып өткенмін.Жаныма айла болар деп,Назарды тастап, ШүренгеКүнім үшін жеткенмін.Әлпештеген..
©  Махамбет Өтемісұлы
Жалғыздық
Бұ дүниенің жүзіндеАйдан ару нәрсе жоқ,Ол түнде бар да, күнде жоқ.Күннен ару нәрсе жоқ,Күндіз бар да, түнде жоқ.Мұсылманшылық кімде жоқ,Тілде бар да..
©  Махамбет Өтемісұлы
Жалған дүние
Қоғалы көлдер, құм, суларКімдерге қоныс болмаған?Саздауға біткен құба талКімдерге сайғақ болмаған?Басына жібек байлағанАрулар кімнен қалмаған?Таңдап..
©  Махамбет Өтемісұлы
Ерлердің ісі бітер ме?
Беркініп садақ асынбай,Біртіндеп жауды қашырмай,Білтеліге доп салмай,Қорамсаққа қол салмай,Қозы жаурын оқ алмай,Атқан оғы жоғалмай,Балдағы алтын..
©  Махамбет Өтемісұлы
Ер жігітке оқ тиді
Ер жігітке оқ тидіҚыл мықынның түбінен.Жантайып жатып көп іштім,Жаздықтың шалшық көлінен.Қайтейін енді, дүние-ай,Жағдайсыз кетіп барамынҚасымда..
©  Махамбет Өтемісұлы
Елмен қоштасу
Атама менің сәлем айт,Атын басқа байласын,Еменнен найза сайласын.Достыны достым демесін,Басының тапсын пайдасын.Досты болып жүргендерЖау болып келді..
©  Махамбет Өтемісұлы
Бағаналы терек
Бағаналы терек жарылса,Бақыраш жамап болар ма?!Қарағайға қарсы бұтақ біткенше,Еменге иір бұтақ бітсейшіҚыранға тұғыр қыларға.Ханнан қырық..
©  Махамбет Өтемісұлы
Атадан туған аруақты ер
Атадан туған аруақты ерЖауды көрсе, жапырарҮдей соққан дауылдай.Жамандарға қарасаң,Малын көрер жанындай.Жүйрік аттың белгісіТұрады..
©  Махамбет Өтемісұлы
Арғымаққа оқ тиді
Арғымаққа оқ тидіҚыл мықынның түбінен.Ер жігітке оқ тидіАуыз омыртқаның түбінен.Жантайып жатып көп іштімЖаздықтың шалшық көлінен.Қайтейін енді, дүние..
©  Махамбет Өтемісұлы
Арғымақтың баласы
Арғымақтың баласыАрығанын білдірмес,Арқамнан қосым қалар деп.Ағыны күшті ақ дарияҚаһарланып толқиды,Қанатын күн шалмаған балығымОртамнан ойран салар..
©  Махамбет Өтемісұлы
Айныман
Айтса-дағы айныманКөлденеңнің сөзіне.Әшкере болған ісім барЖайылған жұрттың көбіне.Кеткенім жоқ олжа үшін,Кетіп едім елімненАтаңа нәлет ЖәңгірдіңҚан..
©  Махамбет Өтемісұлы
Аймақ көл
Аймақ та аймақ, аймақ көлДария болып шалқымасАяғы төмен аққан соң.Айдан жарық нәрсе жоқ -Сәулесі түспес жаһанғаҚараңғы түнек жапқан соң.Арыстаннан..
©  Махамбет Өтемісұлы
Міне алмаған алаға-ай
Міне алмаған алаға-ай,Шыға алмаған далаға-айМұсылманның баласынАтаңа нәлет Жәңгір ханКөзінен тізіп жіберді-ауОрынбор деген қалаға-ай!
 
©  Махамбет Өтемісұлы
Мінгені Исатайдың ақтабан-ай
Мінгені Исатайдың ақтабан-ай,Сүт беріп, сұлы беріп баптағаны-ай.Зеңбірек үш атқанда дарымады,Құдайдың міне қара сақтағаны-ай!Мінгені Исатайдың..
©  Махамбет Өтемісұлы
Исатай деген ағам бар
Исатай деген ағам бар,Ақ кіреуке жағам бар.Хан ұлымен қас болып,Қара ұлымен дос болып,Хан үстіне барғанда,Шабайық ханды дегенде,Шапқандай ханды амал..
©  Махамбет Өтемісұлы
Еңіреу ұлы емшек боз
Еңіреу ұлы емшек бозЕр мінген күні берік болсын.Еменнің түбі сары балЕр ішкен күні көп болсын.Түзге аттанып шыққанда,Дұшпаның қарсы келгенде,Ер..
©  Махамбет Өтемісұлы
Арғымаққа айдай таға қақтырса
Арғымаққа айдай таға қақтырса,Кілегей қатқан ЕділдіңКөкше мұзынан таяр ма?Ата ұлының баласы -Асыл ерге малың бер,Малың бер де басың қос -Басыңа..
©  Махамбет Өтемісұлы
Арғымақтан туған қазанат
Арғымақтан туған қазанат -Шабуыл салса нанғысыз.Қазанаттан туған қаз мойын -Күніне көз көрінім жер шалғысызАйырдан туған жампоз бар -Нарға жүгін..
©  Махамбет Өтемісұлы
Ереулі атқа ер салмай
Ереулі атқа ер салмай,Егеулі найза қолға алмай,Еңку-еңку жер шалмай,Қоңыр салқын төске алмай,Құбыланы төрткүл оңға алмайТебінгі терге шірімей,Терлігі..
©  Махамбет Өтемісұлы
Мен - мен едім, мен едім!
Мен - мен едім, мен едім!Мен Нарында жүргендеЕңіреген ер едім.Исатайдың барындаЕкі тарлан бөрі едім.Қай қазақтан кем едім?Бір қазақпен тең..
©  Махамбет Өтемісұлы