Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жайдарман
Көрінсеңші көзіме егіндей боп,
Жаңа шыққан егіннің көгіндей боп.Қайырмасы:
Жайдарман, қара көз,Жақсын, құрбым, майдай сөз.Аңсап, шаршап алыстан..
© Халық әндері
Жаңа шыққан егіннің көгіндей боп.Қайырмасы:
Жайдарман, қара көз,Жақсын, құрбым, майдай сөз.Аңсап, шаршап алыстан..
Қамажай
Басында Қамажайдың бір тал үкі,
Айрылып Қамажайдан болдым күлкі.Айрылып Қамажайдан отырғанда,Келеді қай жерімнен ойын-күлкі?Қайырмасы:Ахау..
© Халық әндері
Айрылып Қамажайдан болдым күлкі.Айрылып Қамажайдан отырғанда,Келеді қай жерімнен ойын-күлкі?Қайырмасы:Ахау..
Еркем-ай
Айт дегенде өлеңді аңырамаймын,
Көлден ұшқан аққудай мамырлаймын.Қайырмасы:
Еркем-ай,Бүгін болған мерекеңБолсын тағы ертең-ай.Қайда жүрсем..
© Халық әндері
Көлден ұшқан аққудай мамырлаймын.Қайырмасы:
Еркем-ай,Бүгін болған мерекеңБолсын тағы ертең-ай.Қайда жүрсем..
Гүл-гүл жайна
Келдік біздер, ендеше, келдік біздер,Көріскенім, көргенім, есенсіздер-ай.Кішкентайдан бірге өскен бала едіңдер,Қыз-жігіттей бұралып..
© Халық әндері
Қоғалы
Бозбеткейлі-ай, ендеше, бозбеткейлі-ай, ахау,Бозбеткейден, ендеше, мал кетпейді-ай.Қоғалы-ай,Қоңыр салқын соғады-ай.Шөбі жұмсақ, шаруа, шөбі шүйгін..
© Халық әндері
Гауһар тас
Ажарың ашық екен атқан таңдай,Нұрлы екен екі көзің жаққан шамдай.Анаңнан сені тапқан айналайын,Күлім көз, оймақ ауыз, жазық..
© Халық әндері
Құдаша
Келші, келші, бермен келші, құдаша,Бір сөз айтам көңіліңе ұнаса.«Кетші әрі» деп ұрса ма деп зәрем жоқ,Не де болса шығып кетші..
© Халық әндері
Келінжан
Құтты болсын, келінім, аяғынан,Осы еді ғой күткенім баяғыдан!Мал-мүлкіңе ие бол арнап жиған,Өсекшілдің сақ болғын саяғынан.Қайырмасы:Асқар белім..
© Халық әндері
Бір бала
Талдан таяқ жас бала таянбайды,Бала бүркіт түлкіден аянбайды.Қайырмасы:
Угәй-әй,Ән салшы-ай,Бір бала-ай.Қос етек, бұраң бел,Қуалай соғар қоңыр..
© Халық әндері
Угәй-әй,Ән салшы-ай,Бір бала-ай.Қос етек, бұраң бел,Қуалай соғар қоңыр..
Мақтанба
Күштімін деп мақтанба!Құздан бір күн құларсың.Құр бекерге шаттанба!Көп күлсең бір жыларсың.
© Әкім Ысқақ
8 наурыз
Көктемнің шуақты күндеріЕрекше құлпырған өздеріМерекемен құттықтап,Жолдаймын жалынды сөздерді:Мерекесі көктемнің алғашқыҚауызынан бүр жарып,гүл..
© Нұрбол Аманбеков
Сезім хат
Жалғыз жүрек тулады кемдемдегіСезім шіркін мені де әуреледіЖалғыздықтан жүрегім жалықты даСерігін іздеді осы өмірдегіТабылса екен оған өз..
© Нұрбол Аманбеков
Мен сені сағынғанда
Мен сені сағынған даТез жүріп келемін,қалың қардаАлыс сапар шеккенде,Асығамын кеудемде жаным бардаМен сені сағынған даЖыр жазамын өзіңе арнап анда..
© Нұрбол Аманбеков
Бал арасы
Айтыңдаршы, балалар,Қайсыларың бал жеп ең?Шығады екен ол неден,Қандай нәрсе бал деген?– Ол шығады арадан,Омартада болады.Жесең оның..
© Мира Сембайқызы
Түбек, шүмек, памперс
Түбек пен шүмек ежелден,Тал бесікте сәбидің,Жайлылығын күзетіп,Қойған кезде «кіш» етіп,Құп-құрғақ қып көрпесін,Тәтті ұйқысын бөлмеген.Жылатпаған..
© Мира Сембайқызы
Көктем
Даусым әлсіз, бірақ еркім өр кеуде,Махаббатсыз бір жеңілдік бойымда.Биікаспан, тау самалыкеудемде,Кірден ада, тазарғандайойым да.Ұйқысыздық менен..
© Мира Сембайқызы
Мінәжат
…Үһілемеші бейуақта.
Әр сөз – әмір.
Ауыр.
Қорғасын!
Тәңір кешірмейді,
Кешпейді Тәңір,
Жауапсыз аққан көз..
© Тоқтарәлі Таңжарық
…Үһілемеші бейуақта.
Әр сөз – әмір.
Ауыр.
Қорғасын!
Тәңір кешірмейді,
Кешпейді Тәңір,
Жауапсыз аққан көз..
Жолайрық
Бітпейтін менің ертегім едің,
Бақытқа бірақ жетпеген.
Қанша жыл өтті…
Көз жасыңменен көгілдір таулар көктеген.
Салмағы батпан..
© Тоқтарәлі Таңжарық
Бақытқа бірақ жетпеген.
Қанша жыл өтті…
Көз жасыңменен көгілдір таулар көктеген.
Салмағы батпан..
Қар
Далада қапалақтап қар жауып тұр,
Өзінің ізін өзі жасырып.
Айнала ымырт құшағында мүлгіген.
Құлайды кіршіксіз ұшқындар жерге..
© Тоқтарәлі Таңжарық
Өзінің ізін өзі жасырып.
Айнала ымырт құшағында мүлгіген.
Құлайды кіршіксіз ұшқындар жерге..
ҰЙҚАССЫЗДЫҚ
Мына ескі сарайды құстар мекендейді.
Бөренелер ежелгі сәнін еске салғанымен,
Өрмекшінің торы өткенін шимайлап тастаған.
Кептер мен қарлығаштың..
© Тоқтарәлі Таңжарық
Бөренелер ежелгі сәнін еске салғанымен,
Өрмекшінің торы өткенін шимайлап тастаған.
Кептер мен қарлығаштың..
Иірім
Ақшамда
Өзен иіріміне ұзақ үңілсең,
Өзіңді сезінесің кісідей
Алыс ғасырларда өмір сүрген бізден.
Түпсіз сезім шыңырауына..
© Тоқтарәлі Таңжарық
Ақшамда
Өзен иіріміне ұзақ үңілсең,
Өзіңді сезінесің кісідей
Алыс ғасырларда өмір сүрген бізден.
Түпсіз сезім шыңырауына..
ӨРМЕКШІ
Екі дәуірдің арасын бөлген
ақжал толқынды өзен,
Кешіп өтудің мүмкін еместігін
жон арқаңмен сезесің.
Жүзіне Уақыттың мұңлы табы
ұялаған..
© Тоқтарәлі Таңжарық
ақжал толқынды өзен,
Кешіп өтудің мүмкін еместігін
жон арқаңмен сезесің.
Жүзіне Уақыттың мұңлы табы
ұялаған..
Күз элегиясы
Күз.
Солғын жапырақтардың сарғыш бояуы
Ескі ғашықтың есіл жүзіндей
Сағыныш лебін сапырған.
Дала бір кезген дәруіштердің
құм жұтқан құбыла..
© Тоқтарәлі Таңжарық
Солғын жапырақтардың сарғыш бояуы
Ескі ғашықтың есіл жүзіндей
Сағыныш лебін сапырған.
Дала бір кезген дәруіштердің
құм жұтқан құбыла..
Жалғыздық картинасы
Түн өксіп ұзақ жылайды…
Парыз бен сүндет
Орындалмаған.
(Ол дағы ескі бір індет).
Менікі меңіреу үнсіздік.
(Жолы..
© Тоқтарәлі Таңжарық
Парыз бен сүндет
Орындалмаған.
(Ол дағы ескі бір індет).
Менікі меңіреу үнсіздік.
(Жолы..
Иек сүйеу
Үн-түнсіз. Жым-жылас.Есік пен терезе –Мәңгілік ашылмас кейіпте. Жабылған.Әлдене аңсайсың. Кебедеі кенезең.Масалар ызыңы билеген қабырға..
© Тоқтарәлі Таңжарық