Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Тұлпардың тұяғы
Жанарынан ізгілікгің желі ескен,
Жылы жүрек, көркем мінез тең өскен.
Атасынан асып туған перзент деп,
Ауыл-аймақ ақылдасып кеңескен.
Елде елу..
© Шырын Мамасерікова
Жылы жүрек, көркем мінез тең өскен.
Атасынан асып туған перзент деп,
Ауыл-аймақ ақылдасып кеңескен.
Елде елу..
Құттың қонар тұғыры
Абыройы артып ізгі ісімен,
Араздасып көрмеген бір кісімен.
Қанатбайдай кариясы бар үйді,
Құттың конар тұғыры деп түсінем.
Дүниеге келгеніңде шыр..
© Шырын Мамасерікова
Араздасып көрмеген бір кісімен.
Қанатбайдай кариясы бар үйді,
Құттың конар тұғыры деп түсінем.
Дүниеге келгеніңде шыр..
Ақын Айша Көпжасароваға
Бір қолында - қаламы, бір қолында - қазаны,
Оңай емес білемін ақын әйел азабы.
Оқушысын қуантар табу үшін тың теңеу,
Ертелі-кеш инемен жыр құдығын..
© Шырын Мамасерікова
Оңай емес білемін ақын әйел азабы.
Оқушысын қуантар табу үшін тың теңеу,
Ертелі-кеш инемен жыр құдығын..
ҚАЗАҚ ҚЫЗЫ
(Ғалия Қажыгалиевага)
Ойынды шарықтатар әр қияға,
Осындай қыз тілеймін бар ұяға.
Меркінің ең таңдаулы аруы ғой,
Бір өлең арнайыншы..
© Шырын Мамасерікова
Ойынды шарықтатар әр қияға,
Осындай қыз тілеймін бар ұяға.
Меркінің ең таңдаулы аруы ғой,
Бір өлең арнайыншы..
ЖЕҢЕШЕ
Қалды артта тәтті арман, бал үміт,
Қарттықтың да құба төбел халін ұқ.
Қызғалдақтай Оразкүл ең бір кезде,
Сиыр сауған таң нұрына..
© Шырын Мамасерікова
Қарттықтың да құба төбел халін ұқ.
Қызғалдақтай Оразкүл ең бір кезде,
Сиыр сауған таң нұрына..
МҰҒАЛІМ
Мейлі ақынсың, хансың әлде данасың,
Кім болсаң да өз анаңа баласың.
Ал екінші, саған әріп үйреткен
Үстазыңа шәкірт болып қаласың.
Аппақ бидай дән..
© Шырын Мамасерікова
Кім болсаң да өз анаңа баласың.
Ал екінші, саған әріп үйреткен
Үстазыңа шәкірт болып қаласың.
Аппақ бидай дән..
Мойынқұм
Қойнында алтын, мұнай, көмірі бар,
Қазыналы Бетпақдала өңірі бар.
Қайрайсың қайратымды құтты мекен,
Қағажу көре қалса көңілім сәл.
Тарихтың..
© Шырын Мамасерікова
Қазыналы Бетпақдала өңірі бар.
Қайрайсың қайратымды құтты мекен,
Қағажу көре қалса көңілім сәл.
Тарихтың..
Орынбасар
Өмірдің аттап белесін,
Шындықтың сүйреп кемесін.
Жетелеп жетім-жесірді,
Бақытқа бастап келесің.
Жақсылық қанша жасадың,
Өзіңнен кім бар..
© Шырын Мамасерікова
Шындықтың сүйреп кемесін.
Жетелеп жетім-жесірді,
Бақытқа бастап келесің.
Жақсылық қанша жасадың,
Өзіңнен кім бар..
Әже тілегі
Сағындың ба, ботақаным, жарығым,
Тыңдар дерсің жетімдердің зарын кім.
Әжең отыр іштей тынып мүжіліп.
Бөріге ұқсап білдірмейтін арығын.
Тұңғыш рет..
© Шырын Мамасерікова
Тыңдар дерсің жетімдердің зарын кім.
Әжең отыр іштей тынып мүжіліп.
Бөріге ұқсап білдірмейтін арығын.
Тұңғыш рет..
Әкімге
Астыққа шомылғандай мынау өмір,
Жыл сайын ақ бидайға тұнады өңір.
Көгіне көгершін жыр ұшырмасам,
Басылмас алабұртқан бұла қөніл.
Иіскеп Аспараның..
© Шырын Мамасерікова
Жыл сайын ақ бидайға тұнады өңір.
Көгіне көгершін жыр ұшырмасам,
Басылмас алабұртқан бұла қөніл.
Иіскеп Аспараның..
Күләшқа
Кішіпейіл, инабатты, сыпайы,
Бір қалыптан өзгермейсің ұдайы.
Қуанамын менің атым озғандай,
Жыр сайыста асып түссе ұпайың.
Көршің, досың, туыс..
© Шырын Мамасерікова
Бір қалыптан өзгермейсің ұдайы.
Қуанамын менің атым озғандай,
Жыр сайыста асып түссе ұпайың.
Көршің, досың, туыс..
СЫПАТАЙ БАТЫР ҰРПАҒЫ
Өктемдік пенен зұлымдықтарды көргенде,
Өкінішке толы өксіген өлең өргенде.
Қолынды созып құтқардың, аға, қаншама
Төбемнен тағдыр шыңырау құзы..
© Шырын Мамасерікова
Өкінішке толы өксіген өлең өргенде.
Қолынды созып құтқардың, аға, қаншама
Төбемнен тағдыр шыңырау құзы..
СӘЛЕМДЕМЕ
Аспандағы алтын күн аймалаған,
Түпкі бабам туды екен қай анадан.
Сегіз қырлы, бір сырлы боп өсуді,
Үйренген бе асқар тау, сай-саладан
Шілік..
© Шырын Мамасерікова
Түпкі бабам туды екен қай анадан.
Сегіз қырлы, бір сырлы боп өсуді,
Үйренген бе асқар тау, сай-саладан
Шілік..
Мейірлі әйел
Шетке қақпай ағайынның біреуін,
Шайқалтпаған татулықтың тіреуін.
Мәуетайдай мейірлі әйел көрмедім,
Мәпелеген шолжаңы көп күйеуін.
Жарың да ерке..
© Шырын Мамасерікова
Шайқалтпаған татулықтың тіреуін.
Мәуетайдай мейірлі әйел көрмедім,
Мәпелеген шолжаңы көп күйеуін.
Жарың да ерке..
МІНЕЗ
Көңіліңдегі қазынаңды тіліңмен,
Жеткізе біл тәтті сөзбен, біліммен.
Қандай адам екендігің, жарқыным,
Тіпті киім киісіңнен білінген.
Ізгіліктің..
© Шырын Мамасерікова
Жеткізе біл тәтті сөзбен, біліммен.
Қандай адам екендігің, жарқыным,
Тіпті киім киісіңнен білінген.
Ізгіліктің..
ДЕПУТАТ
Бақыттың жүрген жоқсың кіл бағында,
Бәрі шын төздің талай сынға, мұңга.
Дәл сендей халқын сүйген перзенттер аз,
Киелі туган жердің..
© Шырын Мамасерікова
Бәрі шын төздің талай сынға, мұңга.
Дәл сендей халқын сүйген перзенттер аз,
Киелі туган жердің..
КЕЙУАНА
Бұзса да шимай әжім от реңін,
Бермейтін қартаюға көкірегін.
Барына шүкір, жоққа сабыр тұтқан,
Кейуана нұрға бөлер төңірегін.
Күн кешіп өмірдің..
© Шырын Мамасерікова
Бермейтін қартаюға көкірегін.
Барына шүкір, жоққа сабыр тұтқан,
Кейуана нұрға бөлер төңірегін.
Күн кешіп өмірдің..
ӨЗДЕРІҢМЕН БІРГЕМІН
«Болашаққа баратұғын жол танда»,
Деген кезде ой талдадым ортанда.
Актөбенің шежіресін шертетін,
Ақ қағазға түсті талай..
© Мұхтар Құрманалин
Деген кезде ой талдадым ортанда.
Актөбенің шежіресін шертетін,
Ақ қағазға түсті талай..
МҰРАЖАЙДА
Бөгелсем біразырақ кінә қойма —
Бұрылмай өте алмаймын мұражайға.
Көненің көзіңе ыстық Ордасы осы,
Кісіні жетелейтін кілең ойға.
Бұл..
© Мұхтар Құрманалин
Бұрылмай өте алмаймын мұражайға.
Көненің көзіңе ыстық Ордасы осы,
Кісіні жетелейтін кілең ойға.
Бұл..
АЛТЫН АДАМ
Ауылдан ұзай алмай алты қадам,
Жұрт анау жапырақтай қалтыраған.
Қиырға жету қиын деп жүргенде,
Апырай, өзі келді Алтын адам.
Келді, рас..
© Мұхтар Құрманалин
Жұрт анау жапырақтай қалтыраған.
Қиырға жету қиын деп жүргенде,
Апырай, өзі келді Алтын адам.
Келді, рас..
* * *
Біздер бала кездегі,
Ойыншықтар өзге еді.
Бес-алты асық, киіз доп —
«Бақыттың» сол безбені.
Біздер бала..
© Мұхтар Құрманалин
Ойыншықтар өзге еді.
Бес-алты асық, киіз доп —
«Бақыттың» сол безбені.
Біздер бала..
ҚЫМЫЗДЫ АУЫЛ
Кісінеп құлыншақтар кермедегі,
Белдеуде байлаулы тұр кер дөнені.
Өрістен жаңа оралған жылқышы қыз,
Толықсып, туған айдай..
© Мұхтар Құрманалин
Белдеуде байлаулы тұр кер дөнені.
Өрістен жаңа оралған жылқышы қыз,
Толықсып, туған айдай..
АҒА
Бейнетіміз болды біздің белшеден,
Біле алмадым алға қандай жол шегем.
Бұралаңы көптеу мына өмірді,
Өздеріңе қарап сонда өлшесем.
Мектеп..
© Мұхтар Құрманалин
Біле алмадым алға қандай жол шегем.
Бұралаңы көптеу мына өмірді,
Өздеріңе қарап сонда өлшесем.
Мектеп..
ҰСТАЗҒА ХАТ
Көп ойлап бұрынғыша бала жайын,
Жүрсіз бе сау-сәлемет, жан ағайым.
Алыстан арнап сәлем жолдаушы бұл,
Сонау жыл қолда өсірген..
© Мұхтар Құрманалин
Жүрсіз бе сау-сәлемет, жан ағайым.
Алыстан арнап сәлем жолдаушы бұл,
Сонау жыл қолда өсірген..
ТУҒАН ЖЕР
Ежелден ел жайлаған, ат аунаған,
Еш дұшпан баса көктеп бата алмаған.
Уа, менің дархан далам, бір ғанибет
Өзіңді мекенім деп атау..
© Мұхтар Құрманалин
Еш дұшпан баса көктеп бата алмаған.
Уа, менің дархан далам, бір ғанибет
Өзіңді мекенім деп атау..