Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
ЖҰМАҚ ӨЛКЕ
Бабамның шындық қасиетті өлке дегені,
Алашқа аян Баянның киелі екені.
Сұлтанмахмұт, Қаныш, Марғұлан, Шокин туылған,
Той жасап жатыр данышпандардың..
© Шырын Мамасерікова
Алашқа аян Баянның киелі екені.
Сұлтанмахмұт, Қаныш, Марғұлан, Шокин туылған,
Той жасап жатыр данышпандардың..
МОЙЫНДАУ
Кешір мені, сүйіктім, кешіре алсаң,
Алаулаған өкпе отын өшіре алсаң.
Басымдағы бағымды теуіппін мен,
Бармағымды тістеймін есіме алсам.
Ар-ұяттың..
© Шырын Мамасерікова
Алаулаған өкпе отын өшіре алсаң.
Басымдағы бағымды теуіппін мен,
Бармағымды тістеймін есіме алсам.
Ар-ұяттың..
БАЛА МАХАББАТЫ
Айтатын бесік жырын баяу ғана,
Кетпейді көз алдымнан аяулы ана.
Сұм ажал ажыратты-ау бес жасымда,
Бүлдіршін жүрегіме қаяу сала.
Ай тұлға, нұр..
© Шырын Мамасерікова
Кетпейді көз алдымнан аяулы ана.
Сұм ажал ажыратты-ау бес жасымда,
Бүлдіршін жүрегіме қаяу сала.
Ай тұлға, нұр..
ҚҰДАЛЫҚ
Ата салт жайлауында көш табысып,
Мың жылдық құда болдық төс қағысып.
Ат мініп, киіт киіп, сөз байласты,
Әулеті екі жақтың қозғалысып.
Шақырып..
© Шырын Мамасерікова
Мың жылдық құда болдық төс қағысып.
Ат мініп, киіт киіп, сөз байласты,
Әулеті екі жақтың қозғалысып.
Шақырып..
ЗЕЙНЕТКЕР
Аққуы өр Қордайдың инабатты,
Советтей жігіт туған сүйді алапты.
Қырық жыл қызмет қып Меркіде Алтын
Көркейтті кітап толы ғимаратты.
От кешіп өтті..
© Шырын Мамасерікова
Советтей жігіт туған сүйді алапты.
Қырық жыл қызмет қып Меркіде Алтын
Көркейтті кітап толы ғимаратты.
От кешіп өтті..
Достық
Шат өмірдің үңіліп сан қырына,
Шүкір айтар бүгінгі тағдырына.
Шын бақытты достықтың шарапаты,
Шаңырақты бөлеп тұр таң нұрына.
Тал бойына жиғандай..
© Шырын Мамасерікова
Шүкір айтар бүгінгі тағдырына.
Шын бақытты достықтың шарапаты,
Шаңырақты бөлеп тұр таң нұрына.
Тал бойына жиғандай..
ҰЛАҒАТТЫ ҰСТАЗ
Қашан да жан сырымды түсінетін,
Қақпайтын қатты сөзбен кісі бетін.
Сара әкпе, ұстаз едің ұлағатты,
Сәулесін күн сияқты түсіретін.
Шәкіртін шалыс..
© Шырын Мамасерікова
Қақпайтын қатты сөзбен кісі бетін.
Сара әкпе, ұстаз едің ұлағатты,
Сәулесін күн сияқты түсіретін.
Шәкіртін шалыс..
ДӘРІГЕР
Туған жердің ырысы шалқуы үшін,
Абыройы ауданның артуы үшін,
Он жігіттің жұмысын атқарып жүр,
Емхананың бақылап бар тынысын.
Сертке берік..
© Шырын Мамасерікова
Абыройы ауданның артуы үшін,
Он жігіттің жұмысын атқарып жүр,
Емхананың бақылап бар тынысын.
Сертке берік..
БАТЫР АНА
Жүректегі сағыныш сарқылар ма,
Шағала боп бұл күнде шарқ ұра ма.
Туған жердің төсінен тұрақ тапты,
Он бір ұл-қыз өсірген батыр ана.
Табиғаттың..
© Шырын Мамасерікова
Шағала боп бұл күнде шарқ ұра ма.
Туған жердің төсінен тұрақ тапты,
Он бір ұл-қыз өсірген батыр ана.
Табиғаттың..
АҚЖОЛТАЙЫ АУЫЛЫМНЫҢ
Жазар дәйім сырқат-дертті меңдеген,
Жалпақсаздың барша жұртын емдеген.
Қанайлардың келінісің қадірлі,
Қамшы үйірген қыңыр сөзге..
© Шырын Мамасерікова
Жалпақсаздың барша жұртын емдеген.
Қанайлардың келінісің қадірлі,
Қамшы үйірген қыңыр сөзге..
Ұлжанға
Жас шағынан тазалықты сүйетін,
Санасызға жаны ауырып күйетін.
Ұлжан атты ұлағатты ұстаз ең,
Әділет пен шындыққа бас иетін.
Институтта ғылымға..
© Шырын Мамасерікова
Санасызға жаны ауырып күйетін.
Ұлжан атты ұлағатты ұстаз ең,
Әділет пен шындыққа бас иетін.
Институтта ғылымға..
Жыр-Шапан
Етердей халқы үшін барын құрбан,
Жан-жағын мәрттігімен табындырған.
Кисін деп жарқыратып Ерсін інім,
Арнайы шапан тіктім жақұт жырдан.
Бос өтпей..
© Шырын Мамасерікова
Жан-жағын мәрттігімен табындырған.
Кисін деп жарқыратып Ерсін інім,
Арнайы шапан тіктім жақұт жырдан.
Бос өтпей..
Өрен
Ақылымен асқар шыңды билеген,
Құшағынан қуат табар күйреген.
Өрен көрдім ел деп Соққан жүрегі,
Өнерліні демеп өрге сүйреген.
Үзіп тастап..
© Шырын Мамасерікова
Құшағынан қуат табар күйреген.
Өрен көрдім ел деп Соққан жүрегі,
Өнерліні демеп өрге сүйреген.
Үзіп тастап..
ТАРИХШЫ
Еңбегімен ырыс табар, бақ табар,
Ер есімі мәңгі есте сақталар.
Елдің жүгін алғыс алып көтерген,
Ертең ізгі жақсылардан ат қалар.
Бар атырап..
© Шырын Мамасерікова
Ер есімі мәңгі есте сақталар.
Елдің жүгін алғыс алып көтерген,
Ертең ізгі жақсылардан ат қалар.
Бар атырап..
КҮНДІК ШЕШЕ
Имандылықты алынбайтын қамал ғып,
Барша жұртқа тілейтіні - амандық.
Нәрестені жарық дүниеге әкелер,
Кіндік шеше-ең құрметті мамандық.
Шалқытатын..
© Шырын Мамасерікова
Барша жұртқа тілейтіні - амандық.
Нәрестені жарық дүниеге әкелер,
Кіндік шеше-ең құрметті мамандық.
Шалқытатын..
Ұстаз - Ана
Қанатын қыран құстай талдырмаған,
Қарттыққа үзеңгісін салдырмаған.
Аяулы аналар бар арамызда,
Алпысқа аяғынан шалдырмаған.
Куәсі жастық шақтың..
© Шырын Мамасерікова
Қарттыққа үзеңгісін салдырмаған.
Аяулы аналар бар арамызда,
Алпысқа аяғынан шалдырмаған.
Куәсі жастық шақтың..
Тұраннан ұшқан қарлығаш
Қуаныш пенен шаттыққа бөлеп жүректі,
Елу жас келіп көшеңе, Эра, гүл екті.
Арайлы таңнан жалынушы едің Тәңірге,
Жаратқан Ием бергей деп кәусар..
© Шырын Мамасерікова
Елу жас келіп көшеңе, Эра, гүл екті.
Арайлы таңнан жалынушы едің Тәңірге,
Жаратқан Ием бергей деп кәусар..
Айзада
Бақ құшағын жайса да,
Кейде ырысы тайса да.
Бір қалыптан айнымас,
Асыл туған Айзада.
Нұр шашып жан әлемі,
Күлгені де әдемі.
Кер маралдай..
© Шырын Мамасерікова
Кейде ырысы тайса да.
Бір қалыптан айнымас,
Асыл туған Айзада.
Нұр шашып жан әлемі,
Күлгені де әдемі.
Кер маралдай..
Дәметкенге
Туған жерге қабырғасы қайысқан,
Қызығамын қызғалдаққа майысқан.
Отан үшін отқа түсер қыздар бар,
Томиристей Кир патшамен сайысқан.
Кеппе кеуде..
© Шырын Мамасерікова
Қызығамын қызғалдаққа майысқан.
Отан үшін отқа түсер қыздар бар,
Томиристей Кир патшамен сайысқан.
Кеппе кеуде..
С. ҚАЛМЫРЗАЕВҚА
Текті тұяқ тұтқа болар еліне,
Табан тірер туып өскен жеріне.
Имандылық ордабасын орнатқан,
Халқы риза Сарыбайдай еріне.
Тәңірісіз тал да бүршік..
© Шырын Мамасерікова
Табан тірер туып өскен жеріне.
Имандылық ордабасын орнатқан,
Халқы риза Сарыбайдай еріне.
Тәңірісіз тал да бүршік..
Райқұл ата (немесе Нұрғайшаның монологы)
Ақ-қараны таразылап жүретін,
Жүйрік баптап, арғымақ ат мінетін.
Кімнің қашан туылғаны есінде,
Жалпақсаздың бар сәбиін білетін.
Балалар да оны..
© Шырын Мамасерікова
Жүйрік баптап, арғымақ ат мінетін.
Кімнің қашан туылғаны есінде,
Жалпақсаздың бар сәбиін білетін.
Балалар да оны..
БАУЫРЫМ
Алдамшы мынау жалғанда,
Армансыз, шіркін, жан бар ма?
Ажалдың ілсе құрығы,
Ақсұңқар көкке самғар ма?!
Жүрегі жұмсақ жұмағым,
Тілеуі мөлдір..
© Шырын Мамасерікова
Армансыз, шіркін, жан бар ма?
Ажалдың ілсе құрығы,
Ақсұңқар көкке самғар ма?!
Жүрегі жұмсақ жұмағым,
Тілеуі мөлдір..
Баянауыл
Ақ қайың, бал қарағай, мойыл, жидек,
Арманға жетелер ме ойды сүйреп.
Армысың, жер жаннаты Баянауыл,
Аңсатқан іңкәр сезім бойды билеп.
Аймаққа..
© Шырын Мамасерікова
Арманға жетелер ме ойды сүйреп.
Армысың, жер жаннаты Баянауыл,
Аңсатқан іңкәр сезім бойды билеп.
Аймаққа..
Келінім
Қайнағаны құрметтеп, еркелетер қайнысын,
Қалай ғана мақтаман келінімді ай мүсін.
Жаралдың ба текті ене етегінен, Гүлбану,
Әлде ұлттың уыз-салт..
© Шырын Мамасерікова
Қалай ғана мақтаман келінімді ай мүсін.
Жаралдың ба текті ене етегінен, Гүлбану,
Әлде ұлттың уыз-салт..
Жігіт
Жердің жүрек, жүйкелерін емдеген,
Дәрігер бар дегенге жұрт сенбеген.
Салып тастар ойқы-жойқы соқпақты,
Айтыңдаршы хирургтен кем бе екен.
Таудың..
© Шырын Мамасерікова
Дәрігер бар дегенге жұрт сенбеген.
Салып тастар ойқы-жойқы соқпақты,
Айтыңдаршы хирургтен кем бе екен.
Таудың..