Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жаман тымақ
Ертегіде бір кедей,Қара қасқа қу кедей.Қатыны бар қаншырдай,Үш ұлы бар қамшыдай.Жауыр күрең — керігі,Жалғыз сиыр — қорегі.Келді бір күн..
© Жүсіпбек Аймауытов
Тұңғиық түпсіз астында
(Өлеңмен жазылған сөз)Су сабалап, суды тіліп,Көк теңізде келе жатты бір кеме.Бір мезгілде түсі суықБір қара бұлт көкке ойнақтап,Шыға келіп, төнді..
© Жүсіпбек Аймауытов
Жас көсемдер маршы
От болып жайна қара көк түндер!Басталар кез бұл сәулелі күндер!Біз — жас көсемі, жалшы ұлдары,Лап десе, тап бол — жастар ұраны.Жасап..
© Жүсіпбек Аймауытов
Жас әскер
Тауға қарсы, алға бас.Қарысып жолдастар!Найза мен оқ қамалды!Қиратып жол бастар.Тайынба, қайтпа, бұл беттен!Жастар тобы түйдектеп!Жұмысшы қара..
© Жүсіпбек Аймауытов
Еңбекшілдер ұраны
Оян, қарғыс таңба басылған,Жалаңаш аш құл қайрат қыл.Қайнап бастан ақыл ашынғанМайданға қанды айдап тұр.Қиратамыз ескі жалғанды,Жаңа тұрмыс..
© Жүсіпбек Аймауытов
Ұран
Қазағым, қақтықпа, қамалма!Ел болар қамыңды амалда!Кетті түн, атып таң, шығып күн,Сал малды, сал жанды, аянба!Мал баққан, жай жатқан ел едік,Бейнетті..
© Жүсіпбек Аймауытов
Көшу
«Көшіп атыр» деген соң көзімді ашып,Бет-аузымды уқалап, өңім қашып,Сығырайып жан-жаққа алақтасам —Уда-шу — бәрі әбігер..
© Жүсіпбек Аймауытов
Ұршық
Зырылдап жүгір ұршығым!Шүйкені талдап іпсітіп,Көзімнің жасы құр шығынЖүректі өртеп ысытып.Үсті-басы сырдай бопЖүрген шығар құлыным.Жалғызым кетіп..
© Жүсіпбек Аймауытов
Ах-ха-ха-хау
(Мысқыл)Жасарам деп көңілі жас,Жас иіске құмарлар!Кәріге жастың пейілі қас,Шамаларда жұмарлар.Жапырақсыз, түпсіз жанлалғанІші қуыс кәрі ағаш!Сандуғаш..
© Жүсіпбек Аймауытов
Отағасы
Балалар, аттаныңдар қас қарайлы.Інірде ұры-өтірік баспалайды.Күн болат, ай қараңғы, қасқыр қатты,Көкшолақ канғып кетсе таспалайды.Жылқыны шашыратпай..
© Жүсіпбек Аймауытов
Неғып жатыр?
Түрленіп мынау заман ағып жатыр.Жай өтпей һәркімге сын тағып жатыр,Жайынан замананың хабардар ма?Осы біздің қазақтар неғып жатырШүкір, қазақ ұйқыдан..
© Жүсіпбек Аймауытов
Жазушыларға
«Алаштын» талабы зор, мақсұты мол,Әр түрлі кемшілікке созып тұр қол.Бір мақсұт — әйелдің халін аяп,Азаттық, адамдыққа іздемек..
© Жүсіпбек Аймауытов
Оқу, білім
Оқу, білім - жанған шырақ, ойласаң.Үйренерсің, іздеп көрсең, қоймасаң.Қу өнерді, бу беліңді, жігер сал.Пайда аларсың, қаужанарсың, тоймасаң.
© Жүсіпбек Аймауытов
Жазғы шілде
Ой, балалар, балалар!Шілдем-шілдем, шілде айым.Шырлап торғай күн сайын.Шұбар ала шешектер,Шудаланған көк шөптер,Жапырақтар жалпайды.Жас қозылар..
© Жүсіпбек Аймауытов
Жаз келді
Күн жылынып, қар да еріп дүрілдеп,Сай-саладан сулар ағып, күрілдеп,Ой мен қырда басқызбайды сар балшық.Әлем-тапырық жердің беті іріңдеп.Аспан жүзі..
© Жүсіпбек Аймауытов
Қыс
Жалп-жалп, жалп-жалп жауды қар.Тон киіндік, тоңды мал.Бұрқ-бұрқ, бұрқ-бұрқ боран бар,Боран жоқта тұман бар.Қызыл шұнақ қызыл бар.Суда айна тас мүсін..
© Жүсіпбек Аймауытов
Жалған дүние
Жалған десе дүние жалған екен,
Адам Ата, Нұқтан да қалған екен.
Таусылғанда дәм-тұзы Мұхаммет те,
Жер бесікке жамбасын салған екен.
Көрінеміз..
© Шырын Мамасерікова
Адам Ата, Нұқтан да қалған екен.
Таусылғанда дәм-тұзы Мұхаммет те,
Жер бесікке жамбасын салған екен.
Көрінеміз..
ЖАНДАЙШАП
Цығандардай отансыз көшіп жүрген,
Жандайшап бар арада бөсіп жүрген.
Қолтығына су бүркіп мүйіздінің,
Бір-біріне айдап сап өшіктірген.
Оң сөзіңді..
© Шырын Мамасерікова
Жандайшап бар арада бөсіп жүрген.
Қолтығына су бүркіп мүйіздінің,
Бір-біріне айдап сап өшіктірген.
Оң сөзіңді..
ЖАМИЛА
Қызығып Жамилаға бала күннен,
Аққудай перизатқа балайтын ем.
Ағамыз Алматыдан әкелгенде,
Аумайтын нұр бейнесі лала гүлден.
Сыңғырлап күміс күлкі..
© Шырын Мамасерікова
Аққудай перизатқа балайтын ем.
Ағамыз Алматыдан әкелгенде,
Аумайтын нұр бейнесі лала гүлден.
Сыңғырлап күміс күлкі..
БҰЛБҰЛ ҚЫЗ
Әдемі әсем дауыс еліктіріп,
Жіберді жүрегімді желіктіріп.
Қиялмен алты қабат аспанға ұштым,
Қуаныш құшағына еніп тұрып.
Естимін Роза әнінен бұлақ..
© Шырын Мамасерікова
Жіберді жүрегімді желіктіріп.
Қиялмен алты қабат аспанға ұштым,
Қуаныш құшағына еніп тұрып.
Естимін Роза әнінен бұлақ..
Жыл құстары
Ұя салған хош айтып күллі баққа,
Құстар қайтып барады жылы жаққа.
Жалбарына қиқулап медет сұрар,
Өз тілінде олар да ұлы Хаққа.
Жылуын ап аялы..
© Шырын Мамасерікова
Құстар қайтып барады жылы жаққа.
Жалбарына қиқулап медет сұрар,
Өз тілінде олар да ұлы Хаққа.
Жылуын ап аялы..
Әпке
Қызы едің Сүгірәлі молданың,
Жастайыңнан шариғатты қолдадың.
Жыласаң да жетімдіктен, Шәмша әпке,
Жігеріңнің көргенім жоқ солғанын.
Қиналсаң да..
© Шырын Мамасерікова
Жастайыңнан шариғатты қолдадың.
Жыласаң да жетімдіктен, Шәмша әпке,
Жігеріңнің көргенім жоқ солғанын.
Қиналсаң да..
Ақ жеңеше
От жанар шашып жүрек шұғыласын,
Жеткізер махаббатын, ықыласын.
Бұралған тал шыбықтай сұлу мүсін,
Бойынан тектілігін ұғынасың.
Әйелсің ойға озық..
© Шырын Мамасерікова
Жеткізер махаббатын, ықыласын.
Бұралған тал шыбықтай сұлу мүсін,
Бойынан тектілігін ұғынасың.
Әйелсің ойға озық..
Майдан
Қойылмайтын соңғы нүкте, байламы,
Зұлымдық бар тоқсан тоғыз айлалы.
Біткенімен қанды шайқас соғыстар,
Толастамас тіршіліктің майданы.
Ақ пен..
© Шырын Мамасерікова
Зұлымдық бар тоқсан тоғыз айлалы.
Біткенімен қанды шайқас соғыстар,
Толастамас тіршіліктің майданы.
Ақ пен..
Зерек келін
Біздің Рая - досы жас пен кәрінің,
Көңілін тапқан ағайын-жұрт, бәрінің.
Жас қалса да бота көзі жәудіреп,
Құлатқан жоқ шаңырағын..
© Шырын Мамасерікова
Көңілін тапқан ағайын-жұрт, бәрінің.
Жас қалса да бота көзі жәудіреп,
Құлатқан жоқ шаңырағын..