meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жайықпен жүздескенде
О. ЕркіновкеСәлем, ұлы Жайығым!Толқынына кім салмады қайығын.Кім шертпеді саған келіп шаттығын,Кім жумады саған келіп айыбын.Ғұмырында қозғалыстан..
©  Мұхтар Шаханов
Алтын, күміс және қалайы
Шыңғыс АйтматовқаПәстеу соғып сырт көркі мазмұнынан,Бекер болды-ау, мезгілсіз тозды бір ән.Мыстан құйдық тұлғасын ұлылардың,Жер бетінде алтынның..
©  Мұхтар Шаханов
Шың басындағы оқиға
Жасарал ІлиясовқаБір-бірінен көз айырмай үздігіпҚұзар шыңның басында тұр қыз, жігіт.Қыранымсың күллі Кавказ мақтаған,Қанатыңа алғаныңа..
©  Мұхтар Шаханов
Сұлулықты сезіну немесе Ғабиден Мұстафинмен қарттық жайлы әңгіме
Нар көңілдің жастығы ма,Әлде оянған арман ба,Жүз жасаған Жамбыл ақын кешегі,О, керемет, Грузияға барғанда,"Бір сұлуға ғашық бопты" деседі.- Міне..
©  Мұхтар Шаханов
Еркектер жыры
...Біздің тауда қанатына қаңғырған бір оқ тиіп,Ата қыран ұясында тартып жатты көп күйік.Кей кездері ызадан жарылардайДөңбекшіді ол қорлыққа бағына..
©  Мұхтар Шаханов
Әйелдер
Не толқытса соның мұңын тартасың...Аурухана ауласында сытырлатып картасынЖанарында әзіл ойнап жарастыМаған бір қыз бал ашты:- Науқастан ба ерініңіз..
©  Мұхтар Шаханов
Еркектерге көзқарас немесе әйелге сирек жолығатын бақ
Отырарда бір қадірлі қарияның қанаттыТұлпар тектес аты бопты сүйсінткен бар алапты.Мінезі сәл жайсыз екен шодыр бала іспетті, -Шаршап-талып шөлдесе..
©  Мұхтар Шаханов
Mалдық сана туралы мұң
Біздер қашан арыламыз дүлей-шампа күдіктен?Ең дұрысы, адамдығы еңкейгеннен қорыққан.Көп жыл бұрын Гималайдың баурайында жүріп менБір жолбарыс..
©  Мұхтар Шаханов
Түркістандағы тау
Біздің елде, заманында әлем назар аударғанОзге түгіл өз ұлтынан шеттетілген таулар бар.Соның бірі сенің аға - қазағымның нар тауыДәуірінің өр рухпен..
©  Мұхтар Шаханов
Арман
Ерте, ерте, ертеде Отырарда,Біздің іңкәр өлкеде,Иық бұрмай тек білімнен басқағаҚатар өсті екі бірдей жас бала.Қатар жүріп сан өнерге машықты,Бірге..
©  Мұхтар Шаханов
Отырар қаһармандығы немесе жеңiлген жеңiмпаз туралы дастан
– Даңқың қайда төске өрлеген?Екi жүз мың әскермененАлты ай бойы кiп-кiшкентай Отырарды ала алмау,Алты ай бойы Отырардың осал тұсын таба алмау..
©  Мұхтар Шаханов
12-3=?
Қырқасынан қыран ұшқан, сен ержеткен аймақты,Ертеде бip хан билептi, қайсар әрi қайратты.Қартайса да, шапқан аттың құлағында ойнапты,Қия тартқан..
©  Мұхтар Шаханов
Әйел, қыздар, әже, ару, ана туралы өлеңдер жинағы
Әйел, ана, қыздар, әже, ару, туралы өлеңдер топтамасы 
Арулар — асыл жандар!Шуақ боп шашылғандар,Қуат боп тасынғандар,Құшақ боп..
Отан, туған жер туралы өлеңдер авторымен
Туған жер және отан туралы өлеңдер жинағы авторымен жарияланды.
 
Туған жер-ай, күнім де сен, дінім де сен,
Тағдыр сендей сүйесе, сүрінбес..
Өсиет өлеңдер
Жаратты неше алуан жұрт бір Құдайым,Тең етті бәрімізге күн мен айын.Адамның адам біткен баласымыз,Қайсың бөлек тудың деп айырайын,Бәріміз бір адамның..
©  Ыбырай Алтынсарин
Өзен
Таулардан өзен ағар сарқыраған,Айнадай сәуле беріп жарқыраған.Жел соқса, ыстық соқса бір қалыпта,Аралап тау мен тасты арқыраған.Көңілің суын ішсең..
©  Ыбырай Алтынсарин
Әй, жігіттер
Әй, жігіттер, үлгі алмаңыз,Азған елдің ішінен.Алыс - алыс қашыңыздар,Зияндасты кісіден.Жақсыны көзбен салмаңыздар,Жақсыдан қапыл қалмаңыздар.Өзі..
©  Ыбырай Алтынсарин
Азған елдің хандары
Азған елдің хандары,Тақ үстінде отырғандары.Жарлыдан алып байларға,Сыйлар берсе керек - ті.Азған елдің қожасы,Қыдырып келер есікке.Бұл үйде кім бар..
©  Ыбырай Алтынсарин
Өнер-білім бар жұрттар
Өнер - білім бар жұрттарТастан сарай салғызды;Айшылық алыс жерлерден,Көзіңді ашып - жұмғанша,Жылдам хабар алғызды.Аты жоқ құр арбаныМың шақырым..
©  Ыбырай Алтынсарин
Балғожа бидің баласына жазған хаты
Балғожа Жаңбыршыұлы (туған жылы белгісіз - 1860) - би. Ыбырай Алтынсариннің атасы. Орта жүздің Қыпшақ тайпасының Ұзын руынан шыққан. Ыбырай..
©  Ыбырай Алтынсарин
Жаз
Сәуірде көтерілер рахмет туы,Көрінер көк жүзінде қаз бен қуы.Көктен жаңбыр, таулардан сулар жүріп,Жайылар жер жүзіне қардың суы...Ұшпақтың бір..
©  Ыбырай Алтынсарин
Қарға мен түлкі
Ашылып түлкі жүрді жапандарда,Тамақ іздеп жол шекті сапарларға...Ешнәрсені көре алмай келе жатса,Көзіне түсті алыстан жалғыз қарға.Жүгіріп түлкі..
©  Ыбырай Алтынсарин
Әй, достарым
Әй, достарым, жігіттерім,Болмасқа болушы болма!Қолыңнан келсе қыл қайыр,Кісіден алушы болма.Жақсының жүзі жәндетті,Бір көруің қанібетті,Жаманның ісі..
©  Ыбырай Алтынсарин
Кел, балалар, оқылық
Бір Аллаға сиынып,Кел, балалар, оқылық,Оқығанды көңілге,Ықыласпен тоқылық.Істің болар қайырыБастасаңыз Аллалап.Оқымаған жүредіҚараңғыны қармалап.Кел..
©  Ыбырай Алтынсарин
Шернияз
Шернияздың шері бар,Шерлі қалған елі бар,Көзінде қанды селі бар,Аузында зарлы желі, бар,Ел ниязы — Шернияз.Қараңғы қазақ көгінеӨрмелеп шығып..
©  Жүсіпбек Аймауытов