meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жароков көшесіндегі кездесу
IЛаулата алмай бойдағы бар ұшқынды,Жүрген кезім армандап алыс қырды.Бірде мені Төлеген АйбергеновТарлан ақын Тайырмен таныстырды.Күйін шертіп өзінің..
©  Мұхтар Шаханов
Қасымды қабылдамаған адам хақында
Кез болатын наурыз айы сән құрған,Дала жатты есі шығып жаңбырдан.Сол далада... жол үстінде бұралаңЖасы алпыстың әуізіне құлағанМашинаға қол көтерді..
©  Мұхтар Шаханов
Тарысы бар аймақтың
Даттайды екен бір кінәңді ел білсе,Бірақ ол да келген қайғы уақытсыз.Қызғанышы ізгілігін сөндірсе –Нақ сол адам бақытсыз.Көздер барда қадалатын..
©  Мұхтар Шаханов
Мен қыз үшін ұялдым
Өзбекәлі ЖәнібековкеБайқатпастан уақытты тез өткен,Өнер толы өзекпен,Жыр қанатын безеп кең,Әмзе басты жиналғандар кезекпен.Бірақ жұртқа зейін қоймай..
©  Мұхтар Шаханов
Құлпытас кепиеті немесе кері тебу заңы
"Досым Федор, Мына хат - соңғы хатым.Соңғы тыныс, Соңғы дем қалды жақын.Жайшылықта айырмас ақ, қараныСыпсың сөздер бір сәтке тоқталады.Тоз-тоз болған..
©  Мұхтар Шаханов
Шекарасыз жомарттық немесе Қалекеш Қарақұловты іздеу
Өмір деген ұлы өзенде ғарышқа атқан толқындарын,Бәрі де есте, алқынғаның, бақыт іздеп шарқ ұрғаның.Ашық-адал мінезіңді ту ғып ұстап жарқылдадың,Бірақ..
©  Мұхтар Шаханов
Жұбайлар бар әңгімесі таусылған
Тағдырыңды қатыгез де, сараң де,Сен сүйгенмен, ол сүймесе - шараң не?Махаббат ол — қос жүректің әні ғой,Өзіне сай дауыс керек әр..
©  Мұхтар Шаханов
Цемент
С.СейтжановқаҚұм мен құмды кіріктіріп жалғайтын,"Тас пен тасты біріктіріп қолдайтын,Топтасуға жаны ғашық,Үгілгеннің бағын ашып,Тек тұтастық..
©  Мұхтар Шаханов
Жаңа қазақтар немесе рухани байлықсыз да мемлекет құруға болады деп ойлайтын жас бизнесменге хат
Жаңа қазақ, шала қазақ — жас інім,Алшысынан тұрды бүгін асығың.Саған қарап ойландым да, жасыдым.Айырмаған азғыны мен асылынМына ғасыр, бәлкім..
©  Мұхтар Шаханов
Рух мектебіндегі мұң
Төлен ӘбдіккеАсқақ ұстап жастық туын,Алпыс таудан астық бүгін.Алла білер, алдымызда енді қанша қалды тау,Барлық батыл ойларыңның алды — күрес..
©  Мұхтар Шаханов
Оралу
Мойынқұмдағы Қайрат Рысқұлбековтің ескерткішін ашардағы сөзНақ төрінен мәңгі итжығыс түсіп жатқан майданның,Жігеріңмен көктеп өтіп,Ұлт мүддесін..
©  Мұхтар Шаханов
Алғыс айтып өтем саған
Рысбек ТұрысбековкеО бастан-ақ Мен Сен болғам,Сен, әрине, Мен едің,Екеуміз қос желкені едік достық атты кеменің.Келер таңға қиял жалғап, сыр толғасып..
©  Мұхтар Шаханов
Қазақтың бас бұлшық еті
Қажымұқан қабірі басындағы ойТұлпар далаң, іңкәр далаң айтып жатыр алғысын,Қабіріне бас игендей тәкаппар тау, қарлы шың.Күллі қазақ әйелдері толғатса..
©  Мұхтар Шаханов
Қалдаяқов өзені
Бар қазақты тамсандырған,Таңнан-таңға ән салдырған,Өзің әнмен қарсы алдырған Шәмші едің,-Зорсығанның көбісі құры сүлде,Ешкім көзі тірісіндеӘн көгінен..
©  Мұхтар Шаханов
Біз, қазақтың екі ақыны, біргеміз
Олжас СүлейменовкеБіз, қазақтың екі ақыны, әрқашанда біргеміз,Түрлі сыпсың сөздерден де,Ызғар шашқан көздерден де,Заман мен заң өзгергенде,Бүлінген..
©  Мұхтар Шаханов
ТЖ-лар
Жағымпаздық бұл заманда басты өнер,Шындық оған бола алмай жүр тас кемер.Қазіргі бақ қайсар рухты ерді емес,Арын сатқан жағымпазды ескерер.Дәуірдің де..
©  Мұхтар Шаханов
Түсінісу теоремасы
Келіп жатыр, кетіп жатыр дарындар...Қара бұлттай қайғы жапты бөлмені.Адамзаттың алғыр, ұлы қыраныЛев Толстой жатыр еді өлгелі.Әйелі кеп қолын сүйіп..
©  Мұхтар Шаханов
Үнсіздік
Бір танысым қонаққа шақырды да,Топ адамның көзіншеПікір пішіп өзінше,Көңіліңді елемей аппақайдың,Досым, сені жатып кеп даттады-ай бір.Кеткен шақта..
©  Мұхтар Шаханов
Ұшақ үстіндегі ой
Шаңқай түсте,Яки нұрлы ақ таңда,Нән ұшақпен самғап бара жатқанда,Көз салсаңыз төменге:Біртегіс боп көрінеді жыралар,Тереңінде жыланы бар..
©  Мұхтар Шаханов
Ла Валетта маңындағы түн немесе қасиет мұнарасы
Мальта қызы жиырма үшке толғандаИек артып арманға,Жанары жайнап,Шашына аляндр гүлінен жемелек байлап,Қоштасып бал дәурен шағымен саялы,Өртеніп..
©  Мұхтар Шаханов
Өзендер
Мыңбай ІлесовкеӘн туады мұраттан,Ой туады сұрақтан,Небір үлкен өзендер басталады бұлақтан.Бірақ соның барлығы жете алмайды теңізге,Жоғалтады..
©  Мұхтар Шаханов
Жігерлендіру немесе өзін бақытсызбын деп есептеген жігітке жауап
Сен жыладың, жігітім,Көп көрдім деп тұрмыстың тапшылығын,Қайтпады деп жұртқа еткен жақсылығым.Сен жыладың,Сезімің жасып ағып,Кіп-кішкентай балаңды..
©  Мұхтар Шаханов
Достық өлкесінің заңы
Икрам ТөлеевкеАлдымызда қанша сауал тосылды,Өмір бізді ерте үйірді биіне.Сәби кезім.Бірге ойнайтын досымдыЕртіп бардым нағашымның үйіне.Сәбилік..
©  Мұхтар Шаханов
Жанерке
ІСонау-сонау Алматыдан алып-ұшып хат келді,Хат келді де Бапа апайға бір қуаныш aп келді.Секілденген жанарының ағы менен қарасы,"Демалысқа барып..
©  Мұхтар Шаханов
Жалын
Өтудесің,өтесің замандарым,Құпиям көп ұқпаған, түсінбеген.Әкем менің жек көрген адамдарын"Жалыны жоқ сорлы" деп мүсіркеген.Алдан іңкәр үміттің жолын..
©  Мұхтар Шаханов