Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Тіршілік тіректері
Ақынның өлең-жыры - өмірлесі,Емес ол ойнай салар көңілдесі.Отына ғашықтықтың күйеді оларСүйеді бірін-бірі қалмай есі.Дүниеге нұр сәулесін жаяды..
© Ғафу Қайырбеков
Сейдахметке
"Қалың қазақ ішіндеЖомарт едіСейдешің,Өзім деген кісігеШешіп берер жейдесін!"Сырты қара, іші ақ,Қоян ішік секілді.Қыста кисең ыстық-ақ,Балқытады..
© Ғафу Қайырбеков
Жай қанатыңды, серме, Қазақстаным!
Жай қанатыңды! Сермеші, Қазақстаным!Күн жаңа туды!Кернеші аспан тұстарын.Әуе батыры - Әубәкірұлы арқылыБолды-ау бақыт - ғарышқа ғажап ұшқаның.Отыз..
© Ғафу Қайырбеков
"Кітапхана" журналына
Сәлем, саған - сағындырған жас перзент!Сен қарыштап туа салып, өс, ержет!Бүкіл қазақ кең даласын арала,Малшылармен тауға шығып, төске..
© Ғафу Қайырбеков
Ата жырау
Сонау бір Абылай-замен алыстағы,Қазақтың қасқа маңдай данышпаны.Ханы да, батыры да бас шұлғығанАдамның алтын жалды Арыстаны.Есіме Бұхар түссе, таңдай..
© Ғафу Қайырбеков
Көгершіндер
Күнде ертемен нан септім,Қызықтадым сол сәтті.Сөйте-сөйте дәндеттімКөгершінді он шақты.Тереземді азаннанТырсылдатып тұрғаны,Келетіндей базарданКөзге..
© Ғафу Қайырбеков
Ғафу-Ғафулар
Өзім - Ғафу,Қызым менің - Ғафура,Екі әріптіЖалғап тұрған атыма,Тағы меніңКелді өмірге немерем,Таусылмайтын ұрпақ жайлы айтуға.Оның аты - Бақытқызы..
© Ғафу Қайырбеков
Қобыз сарыны туралы өлеңдер
ЫқыласЖатқанда жер құпиясы құлпын ашпай,Хақ тәңірі пендесімен сыр сырласпай,Тылсымын көк пен жердің шешу үшінДүниеге келді біреуі Ықыластай.Құдайдың..
© Ғафу Қайырбеков
Нан туралы баллада
Жүр едім серуенде тал түсте мен,Жер қара, әлі үстіне қар түспеген.Шыққаны әлде дүкен, әлде мектеп,Бір бала келе жатты нан тістеген.Ендігі жартысы..
© Ғафу Қайырбеков
Жақсы екен сенің Отаның
С. ОмаровқаЖақсы екен сенің Отаның,Келісті өлке, кең көңіл.Ұмытпайды екен Сейтжанын,Ұмытса да ұлы кейде бір.Әлі тұр сонау көк қақпа..
© Ғафу Қайырбеков
Диплом
Жігіт еді бейтаныс,Жолықты да ол бірде:— Ертең ғой күн демалыс,Келші сағат он бірде! –Деді, мен де тұрып ем,Айта қоймай..
© Ғафу Қайырбеков
Тұңғыш
IРоссия өмірінЖаңа белге шығарған, —Ұлы Петр көңілінҰялады бір арман.Осы арманды бір сапар,Қағазға арнап түсірді.«Волгаға қос,Донды..
© Ғафу Қайырбеков
Солдат ұлы
Кездесіп сәлем берді сәби Айтпай(Адамның бір бақыты бала емес пе?)Кешегі қанды ұрыстан қалған қайтпай,Досымды әлсін-әлсін салады еске.Жанымдай көрем..
© Ғафу Қайырбеков
Жазған жырым
Жазған жырым, - жалғыз далам,өзге емес,Қырымда да, Хиуада да көзге елес.Елімді мен еркіндіктей сағынып,Өз-өзіммен құрдым ылғи сөз - кеңес.Елім менің..
© Ғафу Қайырбеков
Біз гүл едік
Біз гүл едікОртақ майда көктеген,Көп гүл едікКөктем берген леппенен.Достық дегенАлтын арқан байланып,ҚосақталыпБір қазықтан кетпеген.Обалың не..
© Ғафу Қайырбеков
Жылқышы - депутат
Алматыда қарсы алдымКолхоздағы әкемді.Көрмегелі қанша күнКөп жаңалық әкелді.Келді алдыма жаз жайлау,Өрістегі қалың мал.Бауыры майса Қызбел тау,Желіде..
© Ғафу Қайырбеков
Майшы бала
— Неткен қайсар өзің де,Бір өлермен баласың!Сарша тамыз кезіндеҚайда тартып барасың?!— Сарша тамыз кезіндеСарымай тартып барамын?Таң боп..
© Ғафу Қайырбеков
Орал
Көк астында бір алып,Көргенімде Оралды.Көк вагонда ырғалып,Көкірегімді жыр алды.Жатты Орал жиһанның,Мырзасындай береген.Әр өлкесі Отанның.Ғажап еді..
© Ғафу Қайырбеков
Жігіт
Кездесуге алғаш бетпе-бетЖүгірді Дон Еділге,Орнады теңіз көкпеңбекҚұшақтасқан жерінде.Атқарып заман ұлы ісін,Өзгертіп әлем картасын,Алуға біраз..
© Ғафу Қайырбеков
Еске алу
Әке деп жүргенімнің аға екенінМен сәби есейгесін білдім кейін.Қаз тұрып жаңа ғана бассам керекКеткенде әкем тастап жер мекенін:Үйретті ағам маған..
© Ғафу Қайырбеков
Мектебім
Қолыма ұстап хат, қалам,Балалық жүзбен сүйкімді.Босағаңнан аттағам,Бөліп тұңғыш ұйқымды.Алғашқы бір жазуым,Есімі қамқор көсемнің.Жанымның тауып..
© Ғафу Қайырбеков
Аттанарда
Майданда қаза болған ақын досыма— Сен екі жол, мен екі жолЖазушы едік өлеңді.Жүрегіміз бір деуші едікҚоштасайық кел енді, -Дегенімде жайды..
© Ғафу Қайырбеков
Өмір күші
Мыңдаған қалам өрнегі түсіп,Алуан көздің от ізі қалған.Талайдың басып алақаны ыстық,Екінші қолға суымай барған,Маған да жетті сол қағаз..
© Ғафу Қайырбеков
Өлкейек
Арқаның бір өзені ӨлкейектенДаланың тентек желі көктей өткен.Тұратын жағасында жалғыз терекТайынбас жас батырдай жекпе-жектен.Жалықпай күткен жандай..
© Ғафу Қайырбеков
Есепші
— Демей егін, мал қалды-ауЖаның тыныш жай тауып.Отырмысың, есен-сауКөлеңкеде шот қағып.— Рас, шотты мен қақтым.Оның, құрбым, жоқ шамы!Әр..
© Ғафу Қайырбеков