Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жездің сүті
Шомбал шойын ожаулар,Сұп-сұйық оттар кілкілдеп.Қарамай беттеп, көз аунар,Қайтеді мынау шіркін! — деп.Маңдайды лебі күйдіріп,Кірпікті қарып..
© Ғафу Қайырбеков
Қаныш үйінде
— Ассалаумағалайкүм!— Әлей, достар!Жамырап қайдан жүрсің,кілең қошқар?Қанекен жымиғандай болды бізге,Сағынып бағзы күнін әзіл..
© Ғафу Қайырбеков
Қарсақпайға қарап
Кеудемде асыл сезім, аяулы ағын,Күнді ертіп, қыр басында жаяуладым.Күн маған саусағымен нұсқап қалдыҚара — деп Қарсақпайдың оянғанын.Сөйтті де..
© Ғафу Қайырбеков
Киік даласында
О, дала, құмды дала, ақ шаң дала,Ойнақтап сәби күнім шапқан дала,Көсілген көп ғасырдың үстімененЖүгірген жүйрік дала, шапшаң дала.Барасың қайда..
© Ғафу Қайырбеков
Есіл жағасында
Апрель. Жатыр Есіл жаңа оянып,Қыс бойы ұйықтаған қарға оранып.Дабырлап қырдан келген қысқа өзендерМазасын күн-күн сайын барады алып.«Қой..
© Ғафу Қайырбеков
Алаңнан сөйлеп тұрмын мен
Астанам туға бөленген,Аспаным шұғыла жамылған,Алаңға беттеп келем менОктябрь күнін сағынған.Ең ұлы мейрам жердегі,Мерекелердің басы сен,Маржаны..
© Ғафу Қайырбеков
Аманкелді көшесіндегі ой
Мынау көктем — таудан түскен ақ бұлақ,Мынау көктем - жаңа оянған жапырақ,Осы таңда көшесімен өзініңМенің көкем келеді әлі шапқылап.Таусылмайтын..
© Ғафу Қайырбеков
Батыр бақыты
Сан батырлар cap садағын мөңіреткен,Азаттықты талмай іздеп жер-көктен,Күнге қақтап күнде найза саптаған,Тұлпарларын ақ сабын ғып терлеткен.Бәрі де..
© Ғафу Қайырбеков
Сүйінші жыры
Рахмет саған, Партия,Әділім менің, қамқорым,Тағы бір қалды жарқырапҚуаныштан жан төрім.Орденді Торғай атанып,Туған жер жатыр той жасап,Ғажаптың мынау..
© Ғафу Қайырбеков
Торғай толқыны
Сүйікті Торғай,Сүтіндей болған анамның,Осынау жастаАрнадым өлең саған мың.Ең үлкен меніңДастаным жазған — өзіңсің,Атыңды жырданТастамай жүрген..
© Ғафу Қайырбеков
Өмір бұйрығы
Москва. Аэропорт. Вокзал ішіҚысты құн ығы-жығы толған кісі.Ұшпайды тұман тұтқан самолеттер,Болады кейде сондай жол қайғысы.Қисайған, ұйықтаған..
© Ғафу Қайырбеков
Ұста
Шәмші ақсақалғаАлтайдың асылдарын соққан ұста,Алмаған екі көзін оттан ұста,Төс темір, қара көрік, батпан балға —Аузымен қызыл жалын қапқан..
© Ғафу Қайырбеков
Жалғыз қол
Отырды ол таңертеңгі сәуле астында,Ойымен өткен күнге жалғасты да,Шыға алмай шым-шытырық оқиғадан,Сан рет санап бәрін адасты да.Алдында жатқан қалың..
© Ғафу Қайырбеков
Күзгі моншақтар
(этюдтер)Өліп, қурап құлаған жапырақтыңДенесінде ойнайды жарқырап күн.Ең соңғы рет аймалап нұр тіршілік,Жөнелтпекші астына топырақтың.Дәл осындай, о..
© Ғафу Қайырбеков
Алматы кеші
Бас айналған еңбектің қарқынынан,Білек қызып, кеуде ысып, алқынып жан,Зырылдаған тірліктің доңғалағыАдам күшін бойына тартып жылдам.Қалмаймын деп..
© Ғафу Қайырбеков
Көктем сазы
Алатау, тағы саған қарап қалдым,Бармысың барқыт мінез, қарақтарым.Көктемнің періштесі, көк еркесіАққудың сағындым ғой қанаттарын.Сорғалап содан сұлу..
© Ғафу Қайырбеков
Сарыарқа
Сарыарқа жерге қойған елдің аты,Бір сөзде ата қазақ махаббаты,Болжаған болашағын сан ғасырғаДаланың данышпаны — дана қарты.Сап-сары, сары..
© Ғафу Қайырбеков
Көкше таңы
Таң ата көрдің бе сен Көкшетауды,Дейтіндей бұлтсыз аспан жұпар жауды,Хош иіс жан-жағыңды қоршап алып,Секілді ақ шымылдық қыздың аулы.Көтеріп самал..
© Ғафу Қайырбеков
Аспан асты ақ толқын
Теңіз де теңіз сары алаЖел құшағы жетпегенТеңіз құсы шағалаОл да кесіп өтпеген.Аспан асты-ақ толқынАл қимылда, ел-дана!Соны төкпей сақтайтын,Жинайтын..
© Ғафу Қайырбеков
Бір уыс дән
Тұра қап егін шетіндеҚолыма алдым бір сабақ,Ып-ыстық сәуле бетіндеТолысқан екен күн санап.Уысқа салып уқалап,Ұшырдым үрлеп қауызын.Оқуға бетін бір..
© Ғафу Қайырбеков
Қостанайға сәлем
Қостанай, айналайын ауаңнан мен,Жаныма әсер етпес баламнан кем.Сол үшін сонша жерден ұшып келіп,Татамын дос ұсынған тағам-дәмнен.Жолы алыс Алматы мен..
© Ғафу Қайырбеков
Соқты боран
Соқты боран,«Соқты» деген жай сөз ол.Көз алдында көрінбейді созған қол.Аппақ болып шыға келер әп-сәттеҚара асфальттан қасқитып-ақ салған..
© Ғафу Қайырбеков
Болат дастан
Айлар мен апталарды, күн мен түндіТеміртау тер моншақтап білмей тұрды,Поездар доңғалағы тозып талайБұл жерге ғаламатты мың келтірді.Түнімен жер..
© Ғафу Қайырбеков
Дилижан
Хамит ҒұламғаЕсімде Дили, сүйкімді сәбиБиледің биді, көзінде ұшқын.Ауада жүзген саусағың бір күй,Алдымда бала құстай боп ұштың.Үй іші бейне сағымды..
© Ғафу Қайырбеков
Өзбек досыма
Өзіңмен тел еміп өстім Сырды мен,Бірге бастым Мырза шөлдей қырды мен,Мәңгі-бақи құшақтасып жатсын деп,Жайған өзі табиғаттың бір кілем.Алмастырып..
© Ғафу Қайырбеков