Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Көңілің үстем патшадай
Кей адамның көңіліТаудан бұлақ аққандай.Кей адамның көңіліШыңыраудан қауғаменБір ұрттам су тартқандай.Кей адамның көңілі —Жазғы жайма күн шуақ,Кей..
© Шөмішбай Сариев
Абырой
Талаптану талпыныпТалапты ердің бағы ғой:Өмірімде шарқ ұрып,Сені іздедім, Абырой!Сенің теңіз көгіңдеҚұсың болып айналдым.Алыс кетпей өмірдеҚазығына..
© Шөмішбай Сариев
Адамға артық байлық — әурешілік
Адамға артық байлық — әурешілік,Қызығын көре алмассың дәурен сүріп.Тіршіліктің қызығы сағынышта,Сағынышты ғұмырдың сәулесі — үміт.Адамға артық байлық..
© Шөмішбай Сариев
Бір бала
Бір бала көрінеді «Қамбаш» көлден,Аққуды осы айдында алғаш көрген.Күн қаққан дидарында қарамықтай,Туғалы туа біткен жолдас меңмен.Бір бала көрінеді..
© Шөмішбай Сариев
Сәлем саған, қарт Каспий
С. АлтайбекұлынаАспанменен астасқан баурайың көк,Баурайыңды жырыммен баурайын деп,Қарт Каспий, сені іздеп, келдім саған,Құшағыңда балаңдай аунайын..
© Шөмішбай Сариев
Жаңбырдан жауған жас көрдім
Бұрылып көкке қарадық,Жақындап екі аралық.Келеді көшіп тау жаққаЭльбрус жақтан қара бұлт.Сезімдер ойнап отандық,Өмірге өлмес от алдық.Аяулы ақын..
© Шөмішбай Сариев
Лермонтов жүрген жерлермен
МАШУКАйнала желі ұйытқып,Шаншыла көкке тиіп тік.Толғанға қарап тұр Машук —Лермонтов шыққан биіктік.Өзі де әсем, сүйікті-ау,Даналар басын..
© Шөмішбай Сариев
Бақыт қой бұл өмірге бір келгенім
Бақыт қой бұл өмірге бір келгенім,Дүние жанарынан нұр көргенім.Көп ойлар сайрап жатыр көкейімде,Көбіне көзім жетіп үлгермедім.Алдымда бұлақ жатты шөл..
© Шөмішбай Сариев
Бәрінен де не қымбат?
Жүрек қымбат, жүрекке жаның қымбат,Пәк жаныңа ожданың, арың қымбат.Махаббаты айнымас жарың қымбат,Адамға туып, өскен ауыл қымбат,Бір туған, бір..
© Шөмішбай Сариев
Табиғат анам — ұлы ием
Табиғат анам — ұлы ием,Өмірдің берген бағы бұл.Тағдырлас болған дүнием,Рақмет айтам тағы бір.Желбіреп жалау жыл өткен,Ғұмырын елдің..
© Шөмішбай Сариев
Түнгі он екі
Өлеңмін мен өмірлік дос біріңе,Болмайтын есептеусіз бос Күні де.Бүгін, Ертең ортасы — дәл он екі,Кездескен Уақыттың қос тілі де.Қос тілі де кездескен..
© Шөмішбай Сариев
Мейірім
Мейірім көрдім күллі әлемнің көзінен,Мейірім сездім күллі адамның сөзінен.Тіпті, анау қара тастың өзіненТуған жердің жылылығын сезінем.Мейірім көрдім..
© Шөмішбай Сариев
Жолаушы
Жолаушы жолда келеді,Жеткізбей алда жол ұзақ.Жорғадай аты желеді,Қос өкпесін қолына ап.Бір асу асса, бір биік,Тағы да алдан шығады.Батырып ойлар..
© Шөмішбай Сариев
Туған жердің құсымын
Қалықтап айналып бір ұшқаныымды – ай,Сондағы көрсең менің құштарымды-ай!Менұзап туған жерден бара жаттым,Күзімнің қимай ұшқан құстарындай.Көз салып..
© Шөмішбай Сариев
Менің жаным
Менің жаным — қарапайым өмірдей,Менің жаным — жұмбақ әлем-көгімдей:Жұлдыздары жатар кейде жарқырап,Жұлдыздары жатар кейде көрінбей.Сәл қозғалса жұмыр..
© Шөмішбай Сариев
«Манас» аралы
Арал теңізінде «Ұялы», «Аван», «Барсакелмес», «Көкарал» − сынды аралдар бар. Соның бірі» теңіздің шығысындағы «Манас» аралы.Еркелеп өзен тауды..
© Шөмішбай Сариев
Ағыл-тегіл төгілген ырыс бақты
Ағыл-тегіл төгілген ырыс бақтыМырза-тағдыр қолыма уыстатты.Жапырақ-жаным менің табиғаттанЕгіздің сыңарындай туыс тапты.Дүниені айнымас досым..
© Шөмішбай Сариев
Көлеңке
Дені сау ма?.. Әлде өзі масаң ба еді?Мінезі, мінез емес, қасаң да еді: —Көзіңше, көз алдыңда көлеңкеңдіМыжғылап табаныммен басам,— деді.Алдына «Басып..
© Шөмішбай Сариев
Орман жыры
Ақын Абай! әруағыңнан айналдым,Ақиығым Алатауым, айбарлым.Саған деген сапарыма сайландым,Абай емес, арманыма айналдың.Ақын Абай! Дала болып..
© Шөмішбай Сариев
Теңіз демі
Қаңқылдап құсың қонғандайТұра алмас айдын толғанбай.Жібектей жаның желбірерТеңізден соққан жел қандай!?Тебірене толқып тербеген,Толқыны өршіп..
© Шөмішбай Сариев
Керуен сарай
Кейде ағат, кейде барлап байқағым кеп,Кейде артық, кейде кемдеу айтамын деп.Адаммен ара қатынас жолдарымдыЖүремін бұзып алып, қайта жөндеп.Қиямет..
© Шөмішбай Сариев
Біздің ғасыр
1984—1989Түнгі он екі болғанын көріп біліп,Кеудемді билеп алды көрікті үміт.Өмір! Саған арнаған Өлең жаздым,Бүгінді Ертеңіме жолықтырып!..
© Шөмішбай Сариев
Соңғы күн
Бір ойлар тұңғиыққа батырды кеп,Қия алмай отыр қазір ақын жүрек.Бір айдың соңғы күні тұр алдымда,Түн ауа қоштасады ақырғы рет!Жүрегін жүз тұтатып..
© Шөмішбай Сариев
Кімнен кейін жанбаған көз арайың
Кімнен кейін жанбаған көз арайың,Кімнен кейін қалмаған сөз ағайын,Әр ғасыр сөйлетпей ме Махамбетін,Әр ғасыр сөйлетпей ме өз Абайын?Жасыннан жасын..
© Шөмішбай Сариев
Адам
Беріліп қоңыр күйдей сазды мұңға,Ойласам, құрық салып назды жырға.Қаншама жақсы адаммен жолыққанмынОсынау өтіп жатқан жаз ғұмырда!Арманның шарласам..
© Шөмішбай Сариев