Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қарағандыны көргенде
Атыңмен арбаушы едің бар адамды,Қадірлі, қасиетті Қарағанды,Мен ыстық құшағыңа кеттім сүңгіп,Өзің де ана екенсің балажанды!Жап-жарық, жалпақ отың..
© Ғафу Қайырбеков
Қызбел суреттері
1Арқада жер еркесі Қызбел деген,Аралап алуан жүрдім Қызгерменен.Табар жан қайда барып жерұйықтыҚызбелден, сірә, күдер үзгенменен!Арқаның қысы қатты..
© Ғафу Қайырбеков
Жазылмаған кітап
Досым Шәріпке ескерткіш1Күн еңкейіп, көлеңке есіп бауырда,Соңғы сәуле аз қонақтап тау, қырға,Қандай жақсы, қырауытып алыстанКешке жақын келе жатсаң..
© Ғафу Қайырбеков
Кішілік туралы баллада
Секілді өлең-жырдың әулиесі,Тебіренген теңіз болып жан-жүйесі,Маңдайы жырта қарыс секілді бірАқылдың ақ шалқары, ой дүниесі,Алдымда отыр менің..
© Ғафу Қайырбеков
Жамбыл ауылында
Қарсы алып қалыңдықтай таң шапағын,Таулар тұр төгілдіріп ақ шапанын.Келеміз етектегі елден шығып,Ауылына жаяу тартып жақсы атаның.Бір тоқтап дем..
© Ғафу Қайырбеков
Ежелгі емендер
Өткенге іштей салауат айтып,Жұбатпақ болып өзгені мәз ғып,Оралдым туған үйіме қайтып,Жиюға тәтті көңілге азық.Бәрі де маған бір терең сырдай:Көмескі..
© Ғафу Қайырбеков
Көк иықтан асарда
(Ертайға)Шығарып салған, жан досым,Алғысымды ал да, аялда.Әрине, маған жол болсын,Жақсылық болсын саған да!«Көк иықтан асарда,Көзіңді жібер..
© Ғафу Қайырбеков
Дағыстанның гүлдері
Ел ырысын жинасқанЕгінім мол күндері,Сенің жаның бір дастан,Дағыстанның гүлдері.— Дән жинаумен ауылымдаДос жинадың қаншама!Біздің жақсы..
© Ғафу Қайырбеков
Аутком ағасы
(Файзулла Жақсылықовқа)Үйінде болдым біраз күнЖанымен жарқын туысып.Оңаша оймен жыр жаздым,Төңірек толы тыныштық.Қабақта қажу тұрса да,Көзінде ойнап..
© Ғафу Қайырбеков
Соңғы жорық
Аттанды соңғы жорыққа,Алты бірдей комбайн.Күн шықты көк иыққаҚызартып аспан таңдайын.Енді бір сәтте даланыңДір ете қалып денесі,Жаңғыртып егін..
© Ғафу Қайырбеков
Батыр да «атқа» отырды
(Социалистік Еңбек Ері Аманкелді Исақовқа)Сағымды түсте күн қызып,Көзіңе түссе комбайн.Көрінеді екен, бір қызық,Шөгеріп қойған нардайын.Сол «нардың»..
© Ғафу Қайырбеков
Құтсыз көбелек
(Сын ретінде)Көз жеткісіз көк алап,Келеміз біз аралап.Жел сабақты шайқаған,Сабақ желге айтады ән.Айырылдым деп дәнінен —Түсіндірер әнімен.Қайда..
© Ғафу Қайырбеков
Найзағай
Сен едің бір «құдірет»Зәресін алған талайдың.Жағасын ұстап, күбірлепҚарт әжем бұлтқа қарайтын.Сағынтқан, көкке қол жетпейСен екенсің..
© Ғафу Қайырбеков
Қарасу
«Қойбағар» көлден су ұрлап,Қашады өзен Қарасу.Тосатын оны құр-құрлапАрада неше бар асу.Өзі де суын ұрлатыпПысық, озбыр сайларға,Таңдайын..
© Ғафу Қайырбеков
Түн оттары
Күндізі ысып, түн мұздап,Қостанай желі құбыладан.Қарасу жолы тым ұзақ,Қарасу жолы бұралаң.Машина шамы үңгидіЖеті қат түннің, қойынын.Көрдім де..
© Ғафу Қайырбеков
Сарбай
Арасы қырық шақырым,Алыста Тобыл тулайтын.Арбамен жүріп ақырынЖолаушы кеште құлайтын.Қостанай көгі тарқатпайТұрғанда оның түтінін.Паровоз жолда дем..
© Ғафу Қайырбеков
Қала қақпасы
Қаланың күтіп қақпасынТұратын халық шұбалып.Жадағай көпір тақтасынОлжалап қашып, су алып.«Оп-оңай менен өтпес, — деп,Жолаушы келсе..
© Ғафу Қайырбеков
Салқын ауа, самал жел...
Қайран дала, туған жер,Қасиетің нендей - ді?!Сағымды сай, мұнар белКөз алдымда көлбейді!Екеу ме еді жүрегім,Сен сыйлаған кеудеме?Тұрсын, ба ұстап..
© Ғафу Қайырбеков
Би
Қыз тудың, атын Дили деп қойдым,Ержетті Дили, ұқсады саған.Дилижан қызым, мерекем, тойым,Екінші биыл класқа барған.Көрген жан оны тастамайды..
© Ғафу Қайырбеков
Қос өлең
(ХАМИД ГУЛЯМНАН)ДОСТЫҚ ГҮЛІЗеравшан дария жағасы жасыл,Көрдім бір жаздай қос қызды асыл,Агроном Гүлгүн — сол қыздың бірі,Атақты бағбан —..
© Ғафу Қайырбеков
Қосбасар
Тартшы, дос, «Қосбасарға» қолыңды ойнат,Секірсін шіркін саусақ перне бойлап.Көз жұмып, көрейін бір көңілімненЖас күнді өтіп кеткен желдей..
© Ғафу Қайырбеков
Түнде, көлдің үстінде
(Өлең - сурет)Түсіріп көктен сәулесінАй тұрды көлге үңіліп.Желпіп айдың кеудесінСамал өтті жүгіріп.Құлады көлге бір қияқЖағадағы қамыстан...Естілді..
© Ғафу Қайырбеков
Ана туралы жырлардан
1Сенен, ана, сегіз бала жаралған,Сенен, ана, сегіз сәби нәр алған.Балалығым ұстағанда, мен сеніҚызғанушы ем кенже туған балаңнан.Сонда маған..
© Ғафу Қайырбеков
Аққу
(Ф. Тютчевтен)Мейлі қыран бұлтты шалып,Жайдың оғын қарсы алсын.Мейлі күнге жақын барып,Нұрына оның көзі қансын.О, таза құс, сенің, аққу,Бар сыбағаң..
© Ғафу Қайырбеков
Ғалиға
Елуге келер көп кісіЕленбей елде бар, жоғы.Секілді дала шоқысыИықтан асқан саржолы.Қазылып жатыр қазақтың,Жырында сайрап іздерің.Өлеңнің отын..
© Ғафу Қайырбеков