Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Москва сапары
1. Қарулар палатасындаҚ. Мұхамеджановқа...Кіріп келдім сонау өткен күнге мен,Ат делбесін, сабын ағаш найзаныңҰстады екен қай данышпан, қай..
© Жұмекен Нәжімеденов
Ән
Әдемі үннің әр тамшысын аулап ап,Әлдеқайдан тартады әнші саумалап.Бір жақ ұшы сайда жатыр бұл әннің,Бір жақ ұшы сонау асқар тауда қап;Үзілмейді, ән..
© Жұмекен Нәжімеденов
Көкжиекке қараймын
Көңіл шалқып кеткен шақта көкжиекке қараймын:Батып жатыр, шығып жатыр талай күн.Бір қуаныш болып тұрса – жарайдыОн бесінде әр айдың.Жалақы алар..
© Жұмекен Нәжімеденов
Заттар, сырлар, жырлар
(Цикл)1. ШегелерЕңбек!Әр күн сайын қағылады мың шегең,Мың шегеде – бір балғаның салмағы.Мен де өзімше бір балуан, бір шебер,Әкел, бермен дос..
© Жұмекен Нәжімеденов
Егіз шумақтар
Аяқ екеу,Ақыл жалғыз, қатем мың –Барлығын да өмірге өзім әкелдім.Жігіт болдым.Анам байғұс соған мәз,Шақ болғанға киімдері әкемнің.Қайдан..
© Жұмекен Нәжімеденов
Дымқыл жапырақ майыстырып талды иіп...
Дымқыл жапырақ майыстырып талды иіп,Жасыл бұта бір-бірінен сәл биік,Бөбектері секілді осы көктемнің,Көктем, көктем... тал басына қалды ұйып.Көктем..
© Жұмекен Нәжімеденов
Апрель таңы
IАпрельдің таңы арайлы –Күншығыс жақ тұрды күліп.Біздің қала қарағайлы,Таңғы ауада жүр қыдырып.Шыдам болып шық мөлдірепЖапыраққа қонады..
© Жұмекен Нәжімеденов
Ана
Бесікте – Ана, бесікте – бөбек:Бірі тербеледі, бірі тербетеді.Бал-бөбек былдыр, өсіп те келед,Анаға жалғыз, сол жетеді.Ана, Ана, қайран..
© Жұмекен Нәжімеденов
Тамшы
Құм – жалаңаш жатыр еді, обал-ақ:Қарауытып дір-дір етті дөң, алап.Тамшы, тамшы келеді әне домалап,Көк бұлтының бар сезімін тонап ап.Мөлдір..
© Жұмекен Нәжімеденов
Тауға қарай келемін, тауға қарай...
Тауға қарай келемін, тауға қарай,Желдің-дағы маңдайдан аумағаны-ай.Күндерім де алдағы тау сияқты,Тауға қарай беремін, тауға қарай.Алқынады қос өкпем..
© Жұмекен Нәжімеденов
Құрманғазы "Қызылқайың"
1Жұлдыздар тұр суық күліп,Суық, жылтыр жанарымен.Дүние тұр бұйықтырыпҚарауытқан қабағымен.Жас жапырақ қалады үркіп…Бірі үзіліп түсті..
© Жұмекен Нәжімеденов
Құрманғазы "Сарыарқа"
1Дауыл, дауыл! Күркіреп тұр;Қырдан қырға шаң шұбады.Бурыл бұлтты жыртып өттіНайзағайдың қамшылары.Атылады ақтаңдақ ат,Ер жорытса – қияда..
© Жұмекен Нәжімеденов
Сарыжайлау
Басталды күй бір ырғалып,Күйші отырды «кел де келге».Күлсе қыздар жымың қағып,Күй қайтеді жеңбегенде!Күй сөйледі – тынды бәрі,Соқты..
© Жұмекен Нәжімеденов
Партия жасасын
Думаншыл дүние дуылдап қызып дүркірепЖатқанда, адам шаттыққа бөгіп, жыр түлеп,Күлкіге толы көңлінде жұрттың бір тілек,«Бақыт пен өмір орнасын..
© Жұмекен Нәжімеденов
Коммунист
Қиялды қозғай берсең - сөз жауады,Сұлулық қарай берсең көзге ауады...Коммунист... тыңдамайды ол өзге жырды,Жұтпайды бұл ауадан өзге ауаны.Жай адам..
© Жұмекен Нәжімеденов
Партия
Ал, партия, сенің күнің бұл туған,Өз толқының өзенімде бұлқынған.Сүйемін мен, сүйемін мен өзіңдіАдам үшін – алға ғана ұмтылған.Таң атса егер..
© Жұмекен Нәжімеденов
Төбемде бұлттар жарысты...
Төбемде бұлттар жарысты,Төменде оттар жанады.Онан ұшқан әр ұшқынКөкірегіме қонады.Бұлақ-мезгіл сырғыса,Мен тамырға тараймын.Сынып түссе бір..
© Жұмекен Нәжімеденов
Түн. Тымырсық, тымық түн...
Түн. Тымырсық, тымық түн,Сыбдырға – сырына құнықтым.Шайқаған талдың жас бұтағын,Самалын, самалын жұтамын.О, менің көкірек-көздерім,Қанша ауа..
© Жұмекен Нәжімеденов
Туған жер туралы
Міне, міне тірі гүлдер, тірі гүлдер тұр өсіп,Бұл далада бақыт шақтың баяны үшін күресіп...Өткен күндер дауылымен құмдар толқып шайқалған,Сол бір..
© Жұмекен Нәжімеденов
Тоя ма екен бұл дүниеде сырға адам...
Тоя ма екен бұл дүниеде сырға адам,Адам сырды адамдардан ұрлаған.Шіркін тұрмыс үйретпекші барлығын,Үйретпекші баяғы сол бір надан.Тағдыр –..
© Жұмекен Нәжімеденов
Өткеріп сезімді күн, төзімді айды...
Өткеріп сезімді күн, төзімді айды,Іздесем табар едім сөз ыңғайлы;Сөзді емес, отырып-ақ өз төсіңде,Туған жер, ойланамын өзің жәйлі.Баяғы жұбатам деп..
© Жұмекен Нәжімеденов
Өмір
Өмір, өмір, өмір деген – бір ғажайып бәйтерек,Бәйтерекке түн де керек, күн де керек, ай керек.Сол теректі паналаған балапансың сары ауыз,Сол..
© Жұмекен Нәжімеденов
Өз мүлкімнің бар салмағын ұқса жан...
Өз мүлкімнің бар салмағын ұқса жан,Одан сайын ауырлата жүк салам.Ойхой, менің қанағатым тойымсызҚайыршының дорбасына ұқсаған.Алу керек, алу керек..
© Жұмекен Нәжімеденов
Құрдасыма
Жыр жазарсың – мықтасаң,Баурында туған төбенің,Өзіңді-өзің ұқпасаңСені кім ұғар деп едің!Өзіңе-өзің таң қалдың,Өзгені сөктің..
© Жұмекен Нәжімеденов
Қызығам:...
Қызығам: тау үстінен алтын арайТүскенде көлге сырғып қалтырады-ай.Көтеріп көк етегін күн келеді,Тау қары қалай жатсың жалтырамай!Қызығам: төзбесе тас..
© Жұмекен Нәжімеденов