meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Айдын
Айдын жатыр тыныс қып,Ақ толқынын жылжытпай.Көтерілсе күміс бұлт,Түсіреді бұлжытпай.Дей ме:«Бұлтты көшіріп,Өнеріңді..
©  Қадыр Мырза Әли
Түн
Құйып-құйып өткендеКөшпелі душ бұлт деген,Күндізгі аптап от демдеТүсе кетті кілт төмен.Бар тозаңды иықтанБасып қалды тамшылар.Күліседі..
©  Қадыр Мырза Әли
Шөлдегі жаңбыр
Жазықсыздан осы маңШегіп жатыр жазасын.Көңілшек бұлт осығанСығып алды көз жасын.Жаңбырдан соң тағы даҚұж-құж болған атырап:Қорасан көп дағы барБет..
©  Қадыр Мырза Әли
Құйын
Жолдың шаңын сипап ап,Жолсызбенен қашады.Шашылғанды жинап ап,Жиналғанды шашады.Бір жығылып, бір құлап,Бүлік салу — мұрады.Тақыр жерді..
©  Қадыр Мырза Әли
Құм
Қаталдық пен сараңдық. —Құмның ата мінезі.Көрсеткеннен қараңды,Қасарады ол өзі.Құла құмдар қозғалғанҚайнақ толқын сияқты.Қоламтадай..
©  Қадыр Мырза Әли
Аптап
Жасыл бояу азайып,Жапырақтан түс кетті.Аспан асты ғажайыпАлып тандыр іспетті.Көтерілген ертеменКүннен басқа жоқ тәңір.Табаныңды өртегенТопырақ та..
©  Қадыр Мырза Әли
Орман
Әлділері қорғанбай,Әлсіздері ышқынған.Тоғай түгел тұрғандайҚуғыншы мен қашқыннан.Жөні бөлек әр аңныңЫрылдасқан, таласқан.Ортасында орманныңАлақандай..
©  Қадыр Мырза Әли
Көк өpic
Бояуы мол табиғатБар өнерін төккен кеп.Көрген көзге, ақиқат,Көкпеңбек-ау, көкпеңбек!Шалғыны тұр желкілдеп,Шіркін мұндай көк қайда!Балапанның..
©  Қадыр Мырза Әли
Аласапыран
Мезгіл болса қарбалас,Мәз бола алмай біз жүрміз.Ыстық, суық аралас:Бір жер — батпақ, бір жер — мұз.Көксоқта қар, лайсаң,Көк бояуы —..
©  Қадыр Мырза Әли
Аяз
Көз байланды, түсті іңір,Жүргізді аяз қожалық.ШиқылдайдыҚыстың бірДөңгелегі қажалып.Зіл боп басып иықтан,Кеш қабағын тұр түйіп.Көк..
©  Қадыр Мырза Әли
Боран
Қыр жаққа көз салдың ба,Қар боп аққан ағыс бар.Қаһарлы жел алдындаЗар қағады қамыстар.Бірде боран тынады,Бірде қайта жыны ұстап,Үсті-үстіне ұрадыҚұм..
©  Қадыр Мырза Әли
Жапалақ қар
Жапалақ қар себелеп,Жердің бетін қаптаған:Секілді көп көбелекҚонарға жер таппаған.Жедеқабыл қыс түсті,Бола қалды дала әппақ.Қар лақтырып..
©  Қадыр Мырза Әли
Шөлдегі сағым
Теңіз боп көкжиек төнеді:Толқындар кұлайды еңкейіп.Алысың жақындап келеді,Кішкенең кетеді үлкейіп.Дегендей тіршілік бар тағы,Аңдардың жаралы..
©  Қадыр Мырза Әли
Таң
Күншығыстан нұр алып,Қалғып-мүлгіп жатты ну.Жусан желден ырғалып,Жасап кетті жаттығу.Қырат-жота жондарынКүнге төсей қалыпты.Шөп те беті-қолдарынШыққа..
©  Қадыр Мырза Әли
Ақыл
ӘкемдейӘдемі мұртым жоқ.ӘпкемдейӘп-әсем тұрқым жоқ.АтамдайШашымның ағы жоқ.АпамдайӘжімім тағы жоқ.Мейлі ғой!Оған кім қарайды?!Ақылды болсам..
©  Қадыр Мырза Әли
Мешкей қалта
Қаншама тырмысып керсем де,Терсем де,Қарақат бір қалта болмады,Толмады.Бар таңым,Жыртығы ойда жоқ қалтаның!
©  Қадыр Мырза Әли
Байлаулы лақ, бос ешкі
Салп-салп етіп құлағы,Байлаусыз жүр енесі.Бірақ, бірақ лағыАрқандаулы,О несі?!— Енесінің басынаСалып жіпті ондайда,Ал лағын қасынаБос жіберсе..
©  Қадыр Мырза Әли
Үйрек
Таксиді көргендеТауықтар сасады.Ал үйрек дегендерАсықпай басады,Қусаң да соңынан,Бір ұшып-қонбайды-ауМашина жолынан,Әй, өтіп болмайды-ау!Мойыны..
©  Қадыр Мырза Әли
Шабан ат — жаман ат
Бар қыршаңқы шабан ат,Болмас одан жаман ат!Кімдер оны жегеді,Сол азабын шегеді.Қамшы да оған батпайды,Аттайды да тоқтайды.Арпа бидай жегізгенАртық..
©  Қадыр Мырза Әли
Кімге не артық
Тәкәппарға көз артық —Көріп тұрып көрмейді.Жарымеске сөз артық —Жөн сөйлеуді білмейді.Не істесе де оңдырмас —Артық қолы..
©  Қадыр Мырза Әли
Әсем қала - Нұрсұлтан!
Жайнап, жайлап кең қазақтың даласын,Әлдилеуде бұл Нұрсұлтан болашақтың баласын.Әсемдікпен көз тартатын кереметтей сәулетін,Көргеніңде бір қуанып, бір..
©  Ержанқызы Назерке
Сіңіліме
Әр күнменен гүлденіп, өсіп келесің,Әлі талай алдыда ғой асулар мен белесің.Періштедей, ақ сезіммен бақыт сыйлап жандарға,Жарқыраған күндей болып..
©  Ержанқызы Назерке
Әкеме
Әкешім, өзің жайлы ойланамын,Ойлансам арманыма жүз барамын.Қабағын кір шалмасын әкемнің деп,Жаман күні ешқашан болмасын депҰл-қызыңды өсіріп көз..
©  Ержанқызы Назерке
Сіңіліме өлең жолдары
Туған күнің құтты болсын сіңілім,Ұзақ болсын өмір жасың, ғұмырың.Бақ тілеймін, гүлді бағың жайнасын,Түспесін еңсең, биік болып тұғырың…
Ұйқы
Мен ұйқыда,Жаным қаңғып.Күбір, күбір тілек етем.Қателесті арым қалғып.Дүрс-дүрс соққан жүрек екен.Мансап, байлық әлек тегі...Күйіп барам жалын..
©  Роза Сейілхан