Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Мінез
Талай досты жинап көрген қасына,Талай сынақ түскен ғазиз басына,Мінез жайлы ой қозғапты қария,Профессор Әбдірахман досыма:«Көнбістерді жинау..
© Кендебай Ахат
Өкінішті
Өкінішті. Оһ, қандай өкінішті,Нарық салған сойқанның беті күшті.Кіріптар боп қажыған қайран жүрек,Бұлқынады бұза алмай бекіністі.Өкінішті. Оһ, қандай..
© Кендебай Ахат
Балапаным-ау
Балақаным-ау,Балапаным-ау,Алайыншы өзіңді алақаныма-ау.Қанаттарың қатайып, бекігенше,Несібеңді қолымнан жалатамын-ау.Балақыным-ау,Балапаным-ау.Тылсым..
© Кендебай Ахат
Қоштасу
(Әлиакбар ақынның рухына)
Дәруін іздеп жүректің көптен,Көктем боп көңіл жырларын төккен.Мұраттың ізгі жолында жүріп,Тал түсте ақты жұлдызың..
© Кендебай Ахат
Дәруін іздеп жүректің көптен,Көктем боп көңіл жырларын төккен.Мұраттың ізгі жолында жүріп,Тал түсте ақты жұлдызың..
Көңіл
Қарадан қалған хан-көңіл,Тарқатып шерді басыларТүнерген аспан - қамкөңіл,Нөсер боп жауып, ашылар.Көңіл бір хошын тапқанда,Шабыттың буы..
© Кендебай Ахат
Ұлылықты қазақша мойындау
(Шәмші Қалдаяқовтың рухына)
Дарын туып, өгейсіту - қазақ үшін сол сөз бе?Қазақ болып туылғанға қамығасың кей кезде.Әсіреден ажыратар тылсым күші..
© Кендебай Ахат
Дарын туып, өгейсіту - қазақ үшін сол сөз бе?Қазақ болып туылғанға қамығасың кей кезде.Әсіреден ажыратар тылсым күші..
Базарлар кешені
Ару қала айналып қан базарға,Жер де қалмай барады бой жазарға.Төр босатты саялы саябақтар,Тас қамалды казино, сауналарға.Даңқой ағам шалқиды қыр..
© Кендебай Ахат
Мейлі, мені мойында, мойындама...
Мейлі, мені мойында, мойындама,Шыжық-ойды шыжғырар шойын таба.Үзілместей көрінген қыл-ғұмырың,Бір актілі сахнада ойын ғана.Мейлі, мені мойында..
© Кендебай Ахат
Шаншылып көкке ұшқым келеді
Шаншылып көкке ұшқым келеді,Қалқыған қыран түске енеді.Елеусіз ғана жүр едім, бейқам,Беймаза жүрек не дей береді?..Тылсымын көктің ашқым..
© Кендебай Ахат
Бостандық
Бостандық алдық, бодандық кетті қазақтан,Құрсауды бұзып, жарыққа шықтық, тозақтан.Ойымыз еркін, ғасырлар бойы шектелген,Түзедік бойды, бүгілген белді..
© Кендебай Ахат
Ешкім
Ешкімге ұқсамаған кем-кетістігімменен,Ешкімге бұлдамаған жөн-жетістігімменен,Інгеннің сүтін емген жырларым желіндеді,(Ойларым ішке симай сыртына..
© Кендебай Ахат
1992 ЖЫЛ. КӨКЕМНІҢ КҮРСІНІСІ.
«Тебірлерге қалғандаТеңселер сойды ауыр ноғай жұртыңыз...»(Шалкиіз)
Бұлың, бұлың, бұлыңғыр,Бұлтты күннің құнын біл.Бұлыңғырдың..
© Алдияр Бақытжан
Бұлың, бұлың, бұлыңғыр,Бұлтты күннің құнын біл.Бұлыңғырдың..
БАЛА КЕЗГІ КӨКТЕМНІҢ БІР КҮНІ
Жағадағы жалбызға бас идіріп,Таудан аққан тентек су тасиды ұлып.Жабыға кім білсін, жыртық аспан,Жанарына қалыпты жас үйіріліп.Көндіге алмай көктемнің..
© Алдияр Бақытжан
Ж – ға
Әдемісің, сұлусың һәм ғажапсың,Әлем ішін кезген мұңнан азатсың.Көк көйлекті көгенкөзім, сен барсың,Көркемдік пе?... Көре алмаса көзі..
© Алдияр Бақытжан
Дала
«Сенің барың, сенің бұлай туғаның Қандай ғажап, Құдай-ау...»
(Жұматай)
Ен даланың еркін өскен елігі ең,Бір жоғалтып, қайта таптым сені..
© Алдияр Бақытжан
(Жұматай)
Ен даланың еркін өскен елігі ең,Бір жоғалтып, қайта таптым сені..
Тәтті ерінді...
Тәтті ерінді тәбәрігім сен едің,Сәттерімді саған қидым не керім.Жақсы болған біздің үйге енбегенің,Жақсы болған саған үйленбегенім.Сен туралы..
© Алдияр Бақытжан
Өлеңім-ай...
Өлеңім-ай, өлеңім, өлеңім-ай,Өгейленіп барамыз неге бұлай?Адаммен де сиыспай, қоғаммен де,Ауыл жаққа аттанғым келеді ұдай.Ару бұлттар қайтқанда ауыл..
© Алдияр Бақытжан
АЛА МЫСЫҚ
Көңілдегі ысырып нала, мұңды,Өмір менің ұштауда талабымды.Мысық көрсем болғаны, көз алдымаБір оқиға келеді бала күнгі.Жиі алдырып әкенің ауыр..
© Алдияр Бақытжан
Өлең жаздым...
Өлең жаздым - өртендім,Көгенде аздым, дерт емдім.Көз жасымды тиеп ап,Көш түзеді көркем күн.Жанымды ұқсын қай міскін?Жанарымнан тайды ұшқын.Шым..
© Алдияр Бақытжан
Тұман
Түссіз тұман тұмшалады қаланы,Түсініксіз ойға батқан сынды әлем.Тіршілік те түксиіп ап қабағы,Тілсіз ғана салады бір мұңды әуен.Тұра қашып..
© Алдияр Бақытжан
Найза-кірпік, Ай-қабақ, Көктем-келбет
Найза-кірпік, Ай-қабақ, Көктем-келбет,Сезімімнің сарайын өткен тербеп.Жұлдызымдай жұмбағым, жанды өртедің,Үр қызындай көгенкөз көктен..
© Алдияр Бақытжан
Жаным
Мен сені, жаным, күткенмін,Қарамай жауын, дауылға.Жалғанда ғашық біткенніңОсылай жолы ауыр ма?!Күткенмін сені ақпанда –Ақ қардан соққан..
© Алдияр Бақытжан
Кінәлай көрме...
Кінәлай көрме,Көңліңнен кеттім жырақ тым,Меңіреу шөлдеМен деген жалғыз бұлақпын.Сүйетін сеніСәт келмес, білем... сонда даКешірші, Күнім,Келмейді сені..
© Алдияр Бақытжан
Жалғыз
Жалғыз сәні сен едің санатымның.Қапасында қалдым мен қара түннің.О, мен қанша ұйқысыз таң атырдым,Қайғыға ара тұрдым?!Бірақ, бірақ, сөнгем жоқ..
© Алдияр Бақытжан
Жұмбақтамай айтсам
Жұмбақтамай айтсам сөздің шындығын,Жұрт көзіне көп түсу де мін бүгін.Кей ағайын кейіп-ақ жүр ауылданҰзай алмай қойды ғой деп кіндігің.Ұзар едім..
© Алдияр Бақытжан