Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Көнтері
Ағайындар,Құлақтарың тосыңдар.Жырыма жыр,Сырыма сыр қосыңдар...Мінез-құлқы ақша бұлттан жаралғанҮлбіреген жаны нәзік досым бар.Барлық пәле..
© Қадыр Мырза Әли
Ашу
КәрібайғаӘу бастан-ақ үлесіне тиген бе,Әдемі қыз ақмақ жанды сүйгенде;Дұрыс сөздің дұрыстығын дәлелдепӨткізе алмай,Жаның әбден күйгенде;Жүлде тимей..
© Қадыр Мырза Әли
Жарық
Қадіріңді білмейді екем, нұрлы күн,Қараң қалып мұхиттарым,Құрлығым,Жатып едім бір күн көзім ауырып,Түнек болып шыға келді тірлігім.О, табиғат!Кім..
© Қадыр Мырза Әли
Ащы
Түз желіне желбіреткен тұлымын,Тұзды жердің, тұзды судың ұлымын.Өтіріктің алдында мен патшамын,Ал бірақ та ақиқаттың құлымын.Түгім де жоқ тындырған..
© Қадыр Мырза Әли
Жалғыз ағаш
Долы желмен жағаласып дауылда,Дүр сілкініп алатын бір жауында —Орман емес,Тоғай емес,—Бір ағаш,Бір ғана ағаш болатұғын ауылда.Туған..
© Қадыр Мырза Әли
Автопортрет
Аты мәшһүр адамға елінде тымАударады назарын келім-кетім.Аварлардың жеріндейНегізіненТау-мұрыннан тұрады менің бетім.Қырық жасым — көктегі..
© Қадыр Мырза Әли
Арыстан
Бұрқыраған жалы қандай!Бас қандай!Оның пысы басады тау басқандай.Кімге деме,Шақырайған күнге деТесіледі кірпік қақпай,Жасқанбай!Бар даусымен бір..
© Қадыр Мырза Әли
Құлжа
Тағдыр жазса —Талайлардың олжасы.Тайып кетсе,Тасқа тамар мол жасы.Төрт тұяғын түйме тасқа сыйғызып,Тау басында тұр арқардың құлжасы.Қой емес ол..
© Қадыр Мырза Әли
Орман
О, табиғат!Хауанадай кәрі анам!Орманыңа өзге көзбен қарағам:Зәулім-зәулім перзенттерің болмаса,Орта бойлы ұлдарыңның бәрі аман.Менің өзім зордан..
© Қадыр Мырза Әли
Қызыл кітап
Қам көңілдің көк тұманы, тез айық!Өмір үшін күреспеудің өзі айып.Динозавр құрып кетсе бір кезде,Енді, міне, қалды піл де азайып.Ауру қазір табиғаттың..
© Қадыр Мырза Әли
Ақын ана
Жастық кезде жарасады сән ойлау.Жарасады,Керек бірақ абайлау.Қарап тұрсаң,Нардың жүгін көтеруЖардың жүгін көтеруден оңайлау.Жарқылдатып алтын алқа..
© Қадыр Мырза Әли
Юбилей
ӘзілАқиқат-шал ақырыЖасын мыңға жеткізді.Төңірегін шақырып,Туған күнін өткізді.Қимастары елдегіҚиды тойға сенбісін.Ардақталып еңбегіАлды Құрмет..
© Қадыр Мырза Әли
Даңқ
Даңқ! Даңқ!Таң қаламын мен саған.Жастар мынау,Қарттар анау қаусаған.Бір жалт еткен ұшқыныңнан тұтанып,Бәрінің де жанары оттай самсаған.Сен сондасың..
© Қадыр Мырза Әли
Менделеев кестесі
Балалықпен байқамаппын, ол кездерде аңғалмын.Менделеев кестесіне қарап кеше таң қалдым.Таң қалдым да ойға шомдым, жасырамын несіне,Химия емес, осы..
© Қадыр Мырза Әли
Көктебель және Волошин зираты
IҚазына емес, сұлулықпен бай халықКете алмайды, осы араға байланып.Дара тау боп қол бұлғайды Қара тау,Сағынышы сары алтынға айналып.Көкжиекке жетем..
© Қадыр Мырза Әли
Гейне және оның төрт иті
Айқастар мен айтыстарда батса керек тіс қатты,Заманында Гейнеңіздің өзі төрт ит ұстапты.Ашулы ақынЖыр майданда талай көрген шатақтыТөрт итін де төрт..
© Қадыр Мырза Әли
Белгісіз Бальзак
Жастығы мен арманы қатар жанғанЖігіт кезде жарлылық батар жанға.Әлі әлемге белгісіз бала БальзакМансарда да тұрады пәтер жалдап.Қасы..
© Қадыр Мырза Әли
Мықтылар
Қамыс болар күн келеді құраққа.Қар түседі кешегі көк қыратқа.ГАИліктің таяғындай леп белгіАйналады бүктетілген сұраққа.Адам байғұс шөжейін деп шөже..
© Қадыр Мырза Әли
Үш ғасырдан кейін мойындалған шындық
ШорағаАлдағыңнан жеңіл емес арттағың,Азабым деп ұқпа өмірдің артқанын...Көзін,Сөзін,Өзін қиды ақыры —Бәрін қиды шындық үшін қарт ғалым.Бұл..
© Қадыр Мырза Әли
Явалықтар көтерілісі
Ашу мен кек іркіліп,Бойға қуат құя ма?!Джунгли боп бір күніБас көтерді Ява.Ұран тастап әр үйгеҚару алды ер кіндік.Өмір қымбат, әрине,Одан гөрі..
© Қадыр Мырза Әли
Дүрегей
Қуанғаннан көкірегі нұр құшып,Қиял құсы қырандармен бірге ұшып,Болады деп бөрі басар қасқыр ит,Балам менің асырады бір күшік.Ыдыс-аяқ,Ошақ басын..
© Қадыр Мырза Әли
Көз бен көңіл
Көктемеде қандай сұлу құм-шағыл!Қол бұлғай ма шешек атқан гүл шағың?Кім ойлағанҚысы суық, жазы ыстықҚұм-шағылда өседі деп мұнша гүл!Талай-талай таң..
© Қадыр Мырза Әли
Жақ
Әлі есімде:Он үш-он төрт жастамын,Шиден үшкір жебе жасай бастадым.Жасыл талды иіп-иіп,Екі ұшынТарамыспен тартып байлап тастадым.Таң қалдырып..
© Қадыр Мырза Әли
Хикая
— Амансың ба, Омаржан?— Амансың ба, Құмаржан?Деп бір арық, бір семізКөріскенін көрсеңіз!Бірі тұрса балпиып,Бірі тұрар қалқиып.Құмарменен..
© Қадыр Мырза Әли
Әйгерімнің қоштасу әні
Асыл әкем, бағаң жетпес бағаңа,
Сендей әке бұл ғаламда бола ма?
Өрлігімді, ерлігімді мадақтап,
Шық жуытпай жүруші едің балаңа.
Сендей жанды бұл..
© Гүлтас Құрманбай
Сендей әке бұл ғаламда бола ма?
Өрлігімді, ерлігімді мадақтап,
Шық жуытпай жүруші едің балаңа.
Сендей жанды бұл..