Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қасқыр
Қарғысы ма қозы-лақтың ондаған,Қапылыста қолға түсті оңбаған.Құлыптаулы темір тордан — қапастанҚайтып шығу бола қоймас енді оған!Аузына алмас..
© Қадыр Мырза Әли
Сел жаңбыр
Қара жаңбыр қара селден аумай бір:Төгіп-төгіп,Төгіп-төгіп жауды-ай бір!Сияқтанып қозықұйрық алаңыҚолшатырлар қаптап кетті қаланы.Жатыр ма бұлт ыстық..
© Қадыр Мырза Әли
Жел
Өскен бірге даладаТаптырмай дос-адасы,Жүрді шулы қаладаЖаздың желі адасып.Жүрді ұзақ қаладаТұйықтардан өте алмай,Тынысы кең далағаТура шығып кете..
© Қадыр Мырза Әли
Қаңбақ
Кезіп ауыл арасын,Ұшқан шығар иманың.Қайда безіп барасың,Қу даланың қаңбағы!Бабаларың ілездеЖер түбіне жететін.Олар тіпті бір кездеАуған асып..
© Қадыр Мырза Әли
22 июнь және 9 май
Ер азамат ерте өлуге зәру ме?!Оған қызық өмір сүру арумен.Бүгін бізді қорқытуға мүмкін беНеше түрлі жан түршігер қарумен?!Бейбіт кезде, төрт құбылам..
© Қадыр Мырза Әли
Бейбіт күн бейнесі
Жылдағыдан жер биыл ерте көктеп,Жасыл бақты жасыл жел еркелетпек.Көк инесін көк жіппен сабақтайдыКөлеңкеде кәрі ана көрпе көктеп.Төсегінде жатқандай..
© Қадыр Мырза Әли
Түлеген түз
Бір кездегі аспанның алып тоны —Бұйра-бұйра ақ бұлттар қалыпты оңып.Мен кеткенде жол еді бұраң-бұраң,Сым темірдей түзетіп алыпты оны.Бала кезде..
© Қадыр Мырза Әли
Күншуақ
Қолдан келсе, шуақ болып кетер ем,Сосын мәңгі қабақ шытпай өтер ем.Сыздықтаған сәуле-душтың астындаТулақ жонын қыздырады көтерем.Күннің көзі тым..
© Қадыр Мырза Әли
Сәуір
Жоқ қой бізде махаббаттан басқа уайым.Жыр-көңілмен қалай ғана таспайын!Жасыл фонтан болып көкке атылдыЖапырағын бұрқыратып жас қайың.Найзағайдың..
© Қадыр Мырза Әли
Нышан
Көз ұшында тартып көктем кернейді,Кең даланы бір қуаныш кернейді.Көн даланың әжіміндейҚатқақ жолКүн көзіне алдыменен терлейді.БұтақтарданТұрған күнге..
© Қадыр Мырза Әли
Теңіз
Көкжиекте көгілдір мұнар-сағым аунайды.Тегіс теңіз теп-тегіс кең даламнан аумайды.Телегей ме, жазық па?—Шатыстырып аламын.Ақ кемесі теңіздің..
© Қадыр Мырза Әли
Кенже
Сіңген бе о бастан-ақ санасына,Ата-ана қарай ма әлде шамасына.Кенже деп,Кенжетай деп,Кенжегүл деп,Қазақтар ат қояды баласына.Болмыста толып жатыр..
© Қадыр Мырза Әли
Қылжақбас
Құрдас бізді ертіп келіп үйіне,Былай деді бибісіне, биіне:— Бізді қойып, ойла өзіңнің жайыңды,Бұлар ішпей жүр дейсің бе шайыңды.Айтып берем..
© Қадыр Мырза Әли
Қырымда кездескен қазақтар
ҚарауылбеккеҚырым жұрттың барлығына төр бөліп,Күн күлімдеп,Теңіз жатты тербеліп.Бір жасады,Мың жасады келгендерСуға түсіп,Құмға қызып,Жер көріп.Көп..
© Қадыр Мырза Әли
Қазақ пен қонақ
Жігіттің қапалысын,АзалысынЖырменен жұбатпасаң —Жазалысың.Қонақсыз,Той-думансыз өткен өмірӨмірге саналмайды қазақ үшін.Осындай қазақ інің,Қазақ..
© Қадыр Мырза Әли
Қазақ әйелі
Төзіміңді берсе сенің темірге,Темірдің де түгі кетпес көмірге.Қазақ қызы,Қайран қазақ әйелі,Не көрмедің,Не кермедің өмірде?!Қызды қатар қоймаса да..
© Қадыр Мырза Әли
Даналық пен балалық
Сәуір ғажап,Сәуірдегі гүл ғажап.Сыбыр-сыбыр,Күбір-күбір жылға жақ.Жасыл көктем,Сары күзден жаралғанӘрі бала,Әрі дана бұл қазақ.Күз алдындаКөктем..
© Қадыр Мырза Әли
Аңыз-ертегі
Келер ұрпақ ертегіңе жарыды-ау,Жарымаған рухынан арыды-ау.Аңыздағы адамдардың — байқасаң —Досы да — дәу,Қасы да — дәу,Бәрі..
© Қадыр Мырза Әли
Жыр ауылы
Жыр ауылы төре би ғып Абайды,Махамбетпен ата жауын сабайды.Сәкенменен толтырады қуысын,Ілияспен бір жыртығын жамайды.Дүрілдеген той боп жатыр..
© Қадыр Мырза Әли
Ата-ана және тұрмысқа шыққан қыз
Таныс емес тағдырдың әні кімге!Титықтайды тұрмыстан кәнігі де.Баласы бар,Байы бар келіншектіңАта-анасыз күні жоқ әлі күнге.«Қызық көріп бетінің..
© Қадыр Мырза Әли
Махаббат
Махаббаттың көп елге үлгі етері,Мұны ұқпайды кеткендер теңге теріп.Қара жерге тимейді кейде аяғың,Қолтығыңның астынан жел көтеріп.Бұл махаббат..
© Қадыр Мырза Әли
Айна алдындағы ару
Айнадағы ажарына арайлыАйдай ару ұзақ-ұзақ қарайды.Асқар таудан ақтарылған өзендейАғын шашын алдына алып тарайды.Жәрдем сұрап жырдың сырлы..
© Қадыр Мырза Әли
Қыз
Деп жатпайды жігіт еді,От еді.Үндемей-ақ түбіңе әбден жетеді.Көрмегісі келсе сеніКөшеде,Көре тұра,Көрмеген боп өтеді.Күрделірек төрт белгісіз..
© Қадыр Мырза Әли
Жағажайда
Қанша кісі,Қанша мүсін сен елер.Қутыңдайды келін түгіл енелер.ЖағажайдаЖез қоңырау сияқтыЖел қақтаған,Күн қақтаған денелер.Көз отынан кететіндей..
© Қадыр Мырза Әли
Жалғыз
Жалғыз түйір нәр болмайды тамырға,Жалғыздықпен қорқытады қабыр да.Жалғыз ішек жарытпайды күй тартып,Жалғыз кірпіш бола алмайды қабырға.Жылайтұғын..
© Қадыр Мырза Әли