meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Сүтпен бірге анаң мейір емізген
Сүтпен бірге анаң мейір емізген,Ақ ниетің кем болмасын теңізден.Өседі гүл күннің уыз нұрынан,Ал адамдар жылы-жылы лебізден.Кім-кімнің де енегелі бір..
©  Қадыр Мырза Әли
Білем, ыстық жас өмірдің құшағы
Білем, ыстық жас өмірдің құшағы,Сол құшақтың жетер бізге күші әлі.Сезіктенбе сәл ауырса бауырың,Ол тас бауыр еместіктің нышаны.Мәжнүннің махаббатын..
©  Қадыр Мырза Әли
Қаһарына әбден мінген Сара апай
Қаһарына әбден мінген Сара апай,Қамшы болып осқылады қалақай.Кімді сабап,Кімнен таяқ жегенінАйтпай қойды,Айтпай қойды, балақай.Орындалмай шешесінің..
©  Қадыр Мырза Әли
Әрине, сен қолдамайсың мұнымды
Әрине, сен қолдамайсың мұнымды,Әйтсе де мен айтып тынам шынымды:Өксіп-өксіп,Өксіп-өксіп жыласаң,Көздің жасы шаяр еді мұңыңды.Қытығыңа тиген кезде..
©  Қадыр Мырза Әли
Жаман емес былтырдан биыл күтім
Жаман емес былтырдан биыл күтім,Жұлдыз-қыз боп жігітке қиылды түнРенжитін түк те жоқ, бір қарасаң,Ішіп-жейтін тамақ көп,Киім бүтін.Сәбилердей тіл..
©  Қадыр Мырза Әли
Адасатын, орман түгіл, картада
Адасатын, орман түгіл, картадаБар керемет ақыл-ойға «мәрт» аға.Ол қарсы емес күнде сабақ беругеПлатонды отырғызып партаға.Сәл-сәл тізгін..
©  Қадыр Мырза Әли
Қырық-елу жыл өмір сүрдім, мекенім
Қырық-елу жыл өмір сүрдім, мекенім.Енді қанша шақырады көкегің?!Дәмін таттым абыройдың,Бірақ таРақаттың біле алмадым не екенін!Айтар болсам, жаяр..
©  Қадыр Мырза Әли
Ширек ғасыр тарамайтын мастығы
Ширек ғасыр тарамайтын мастығыДүниенің бір ғажабы — жастығың.Жүген-құрық салдырмаса — сол жаман,Тұмар болған анаң менен атаңаДүниенің бір..
©  Қадыр Мырза Әли
О замандас
О замандас,Қан құйылып қой көзге,Жұдырығың қышымай ма кей кезде?Өзге жанның табысына сыздап іш,Өзегіңді өртемей ме қызғаныш?!Қытығыңа тиген кезде ел..
©  Қадыр Мырза Әли
Бұл тірліктің сәттері бар сондай сұм
Бұл тірліктің сәттері бар сондай сұм.Атар таңым, әдемірек болғайсың!Тастап бәрін қылтың-сылтың мінездің,Тура жолмен жүрейін деп ойлайсың.Тәулік бойы..
©  Қадыр Мырза Әли
Пенделік
Пенделік-ай, пенделік-ай, пенделік!Он жыл бойы жатса сырқат емделіп,Көтере алмай тұмауды да,Дейміз-ауОсы саулық саулық па екен мендегі!Пенделік-ай!..
©  Қадыр Мырза Әли
Хайроллаға
Өмірдегі не бір жайсаң,Қасқаның,Қарап тұрсаң,Ғұмырлары қас қағым.Бәрі өткінші,Бәрі, бәрі баянсыз,Азды-көпті ақылыңнан басқаның...Қарап қалған заман..
©  Қадыр Мырза Әли
Қажығалиға
Өзің айтшы, сыншым менің қырағы,Суға тойған қашан шөлдің мұрабы?!Он қызы бар ата-анаға, білесің,Қай кезде де бір ұл жетпей тұрады.Байи беру болса..
©  Қадыр Мырза Әли
Бұл өмірдің асылы бар ардақтар
Бұл өмірдің асылы бар ардақтар.Пасығы бар,Тарайды одан тармақтар.Сырлы көлде жем жетеді сазанға,Сол жемдердің біреуінде қармақ бар.Сәл дыбысты байқап..
©  Қадыр Мырза Әли
Ескерткіштің емес ол тас құндағы
Ескерткіштің емес ол тас құндағы,Орындығың тулап ед астыңдағы,Аударылып түстің де ағып бердіңТөңкерілген қайықтай тасқындағы.Жігіт едің түгің жоқ..
©  Қадыр Мырза Әли
Кеудең кейде құса-мұңға толады
Кеудең кейде құса-мұңға толады,Толады да қызыл гүлің солады.Үйің сенің болса болар бірнешеу,Молаң бірақ біреу ғана болады.Мәңгі бақи ата бермес таң..
©  Қадыр Мырза Әли
Тағдыр бұлты аспаныңда жүр шұбап
Тағдыр бұлты аспаныңда жүр шұбап,Сарғаяды сүмбіледе жыршы бақ.Өмір деген— бірде көктем, бірде қыс,Өмір деген — бір көлеңке, бір..
©  Қадыр Мырза Әли
Оятып ертеменен шымшық әні
Оятып ертеменен шымшық әні,Ой-арман келешекке құлшынады.Сен іске кіріскенше — ымырт түсіп,Бір мызғып оянғанша — күн шығады.Жоғалса..
©  Қадыр Мырза Әли
Қызық кезде ойлайды өлімді кім
Қызық кезде ойлайды өлімді кім!Уыз нұрын сауады желінді күн.Жұмысыңның басында жайдарымын,Дастарқанның басында көңілдімін.Сілтеп алып сыраңды..
©  Қадыр Мырза Әли
Желпінетін
Желпінетін,Серпілетін ой бар ма?!Желікпелер табылады ойнарғаТөрт құбылам тегіс жандайМен өзімКөп күлемін,Көп күлемін тойларда.Пенделерді,Ойлайтын тек..
©  Қадыр Мырза Әли
Қайсарлардың өзі талай қаусаған
Қайсарлардың өзі талай қаусаған,Қиын тірлік, қалай тура жол салам?!Кеп арудың біреуін-ақ сүйесің,Пысқырып та қарамайды ол саған!Пәле кейде, алыста..
©  Қадыр Мырза Әли
Өмір қиын
Өмір қиын!Біреу жанып,Біреулер малын бағар.Тұлпар мінсең,Ериді жалында қар.Өзіңді-өзің алдама,Алдарқатпа —Өмір барда, ағайын, өлім де..
©  Қадыр Мырза Әли
Тіршіліктің тыңдап көр қоңыр күйін
Тіршіліктің тыңдап көр қоңыр күйін:Адам түгіл,Тозады темір бұйым.Тұрмыс пенен өмірді шатыстырма,Тұрмыс жеңіл болғанмен,Өмір қиын!Көзімізді тіккенмен..
©  Қадыр Мырза Әли
Қараша
Құстар да жоқ күні кеше шуласқан,Қара бұлттан көрінбейді дулы аспан.Ақ тұманға оранғанда хауыздар,Алып айна сияқты екен бу басқан.Жыр оқысаң бәрі де..
©  Қадыр Мырза Әли
Жаңбырсыз жаз
Бұрынғыдай Жайық емес Жайық та,Жағалауда қаңсып жатыр қайықтар.Көрмедім деп болмай-ақ қой күдікті,Көңілі де орта түскен құдықтың.Бір тамшы су бере..
©  Қадыр Мырза Әли