meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Дауыл
Таздай сыйпап сортаң менен тақырды,Көк шалғынды ұйпа-тұйпа жапырды.Кір-қоқысын жағалауға лақтырып,Көк теңізді тай қазандай сапырды.Сай-саладан түк..
©  Қадыр Мырза Әли
Жаңбыр жауар алдында
Бір ыстық леп аспанда да,Таста да.Көлеңке де болмай қалды баспана.Күн батарда алай-дүлей құбылдыКүнұзаққа күйіп тұрған астана.Не болғанын үлгермедік..
©  Қадыр Мырза Әли
Өрік ағашы
Қыс құтылып мойнындағы міндеттен,Қашқан қарды күн сәулесі індеткен.Жылдағыдан ерте босап арқамыз,Жылдағыдан ерте келді бұл көктем.Бүршік атып өлеңнің..
©  Қадыр Мырза Әли
Сенбілік
Құрыстаған қыр-далаҚарын сілкіп тастады.Сыпырғыш пен тырмаларСенбілігін бастады.Күлімсіреп күн тұрды,Нұрға бөлеп үйімді.Жапырақтар былтырғыБір төбе..
©  Қадыр Мырза Әли
Табиғат тойы
Тағы келді,Тағы келді бір көктем.Сәби сәуір көтерілді жөргектен.Ертеменен безілдеді,Сайрады,Қараторғай орын таппай жер-көктен.Біз өкшелер тық-тық..
©  Қадыр Мырза Әли
Мамыр мен тамыр
Мамыр жайлы мен білетін көп кітап.Мықты болсаң,Айтылмаған жоқты тап.Өткен күзде кесіп алған еменніңТүбірінен көтерілді көк бұтақ.Көктемнің бұл..
©  Қадыр Мырза Әли
Көктем құдіреті
Арулармен тектес көктем қылығы.Алып ұшқан көңілдердің күлігі.Аузы берік тұйық жандар шешіліп,Ашылғандай құпиялар құлыбы.Мен де амалсыз сыбызғымды..
©  Қадыр Мырза Әли
Екі көктем
Қаңтарында мығым еді мығымы,Күннің ойын көзінен-ақ ұғынып,Мақтасындай көнелеу бір көрпеніңҚардың жүні қалды бірден жығылып.Айналаға тосқан алтын..
©  Қадыр Мырза Әли
Ақ әлем
Аспанында бұлт ауарАппақ дала, ақ тоғай.Жаңа жауған ұлпа қарКіршігі жоқ мақтадай.Қойған әлем әктеліп,Аппақ нұрмен қапталып.Бұтақ сайын ақ көбік,Бұтақ..
©  Қадыр Мырза Әли
Ақша қар
Ақ уыздай ақша қарды басқан кім?!Баспақ түгіл қарауға мен жасқандым.Ақ қыраудың ақ қылынан тоқылғанАқ шілтері селдірейді аспанның.Аяз сорған алқап..
©  Қадыр Мырза Әли
Көк тоғай
Дыбысынан қашып шулы көшенің,Бір-ақ қоржын дүние алып көшемінКөк тоғайға жеткен бойдаАлдыменШырт-шырт еткен нейлондарды шешемін.Күйбең тірлік..
©  Қадыр Мырза Әли
Табиғат және мен
Табиғаттан қол үзу де — бір қайғы.Күйбең тірлік қызығыңды ұрлайды,Банкеттегі хрустальдің сыңғырыЖапырақтың сыбдырына тұрмайды.Жырға құмар..
©  Қадыр Мырза Әли
Базына
Дарқан дала дәулет боп тасиды енді.Тасиды енді,Ешкімге бас имейді.Керегенің түбінде керілдің бе?Балкон емес ол саған тас үйдегі!Ақ көйлекті әдемі..
©  Қадыр Мырза Әли
Шопанға хат
Тірліктің науаты аз да,Тұзы басым.Ішінде миллионның жүзі масыл.Жайлауда жатып алып,Құр бекергеҚалада тұрғандарға қызығасың.Қосылып техника..
©  Қадыр Мырза Әли
Әлем және дала
Қорғаймын деп кең байтақ атырапты,Қырда талай ерттеген батыр атты.Мен көрермін олардың көрмегенін:Мен көрермін Везувий,Ефратты.Балалығым қып-қызыл..
©  Қадыр Мырза Әли
Көңіл
Әлем-далам мұнша неткен кең еді!Қозы-көктем күн емшегін емеді.Көк жайлауда құлын болып құйғытып,Көк аспанға құс боп ұшқың келеді.Неткен тұнық,Неткен..
©  Қадыр Мырза Әли
Шаруа
Мен үшін ауылымның әр күні өлең.Махаббат дейтін мәңгі бар бір емен.Ғажап қойАлай-дүлей бораннан соңАулаға шығып алып қар күреген!Көңілді шығып..
©  Қадыр Мырза Әли
Арманына жеткен ауыл
Таң қалмайсың заманға енді қайтіп!Ақиқат боп аңызың келді қайтып.Ауыл шалы бүгінде отырадыАмерика жайында әңгіме айтып.Дүние емес барқытың,Пүлішің..
©  Қадыр Мырза Әли
Ауылдағы алғашқы күн
Туған жерде бақыт деген бар құсың.Туған жерсіз — бейшарасың,Жарлысың.Аңсаудайын аңсап келдім алыстан.Ауыл-ана,Аманбысың,Армысың?!Білесіңдер..
©  Қадыр Мырза Әли
Ыстық
Мұнартады сағымды нөпір алап.Ақ бесікке асылып отыр ана...Ала бұзау құйрығын шаншып алып,Айдалаға безеді оқыралап.Мен өскенмін ат теуіп,Түйе..
©  Қадыр Мырза Әли
Туған жер
Тыртығы бар тарихтың денесіндеТуған жердің ырқына көнесің де.Көне етіктің ұлтанын жұлып аларКөктемдегі көк сазың әлі есімде.Ауылым-ай!Уақыттың..
©  Қадыр Мырза Әли
Қазақы қулық
Ойлауға әркім ерікті.Берілген бабам ойға мың.Құдайдан сосын көріптіБаласы тұрмай қойғанын.Қалған бір жандай қапыда,Қазекең іштен тыныпты.ҚұдайыңСәби..
©  Қадыр Мырза Әли
Тілдің туы
Тілсіз келген білімніңТүбі нағыз қиғылық.Кесегесін тілімніңКөтеремін ту қылып.Дәулет деген —Ұғыңдар!—Кеше болса, бүгін жоқ.Тілің болса..
©  Қадыр Мырза Әли
Ел және мен
Осы жерде тәңірменен теңелгем.Осы жерде қуанышқа кенелгем.Атомды да ажыратып аларсың,Алайда сен бөле алмайсың мені елден!Желтоқсанда аппақ қырау..
©  Қадыр Мырза Әли
Өзіміз туралы ода
Тарғындарға жүкті болып анамыз,Туған жерде айтылады көп аңыз.Түмен-түмен тұяқтардан кейін деҚызғалдаққа толып кеткен даламыз.Жүз қырылдық,Мың..
©  Қадыр Мырза Әли