meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қала сыртында
Шығып едім қаладан зауқым қашып,Сөйлейікші далада қауқылдасып.Күлейінші жапанды жаңғыртып бір,Жатайыншы армансыз мауқым басып.Шабыт шіркін бір..
©  Қадыр Мырза Әли
Ауыл және жұмақ
Тақпаймын астананың бағына мін,Тұрмыстың ағымына бағынамын.Әйтсе деКөкті сүзген мүйіз үйдіКөргендеКиіз үйді сағынамын.Асыққан уақыт бізбен..
©  Қадыр Мырза Әли
Жұмақ
Көк шалғынды жапырсаКиіз үйдің іргесі;Сұлу жеңгең сапырсаСары қымыздың бір месін;Ән-жырыңа елтісеӘулие жер,Асыл жер;Тотай болып желпінсеТаудан соққан..
©  Қадыр Мырза Әли
Сахара
О, қазақтың сәулетті сахарасы!Қайда мені жетектеп апарасың?!Қандай мықты береді ажыратыпҚұдірет пен Даланың екі арасын?!Шіркін, Дала әуен ғой тұнып..
©  Қадыр Мырза Әли
Көктем
Ақ күмбезді моласындаАруақтарды бір аунатып,Көне қазақ даласынаКелді көктем тыраулатып.Келді көктем бір ұл болып,Бір қыз болып..
©  Қадыр Мырза Әли
Көктем келіп қалыпты-ау
Көктем келіп қалыпты-ау!Көктем келіп,Алыпты жел бұлттарды көктен бөліп.Шымырлаған шуаққа шыдай алмай,Шыңылтыр мұз кешегі кеткен кеміп.Жатқан жота..
©  Қадыр Мырза Әли
Табиғатқа табыну
Табиғат,Көңілінде бар ма сынық?!Сен мені —Сахараның ардасын ұқ!Бұл жолы шөлмексіз-ақ,Қалбырсыз-ақ,Мен саған келіп тұрмын дорба асынып.Өзіңде..
©  Қадыр Мырза Әли
Табиғат тазалығы
Таза ауаға кешегі кім шанады?!.Түтін, тұман аспанды тұмшалады.Кір шалады қанатын аққулардың,Соны ойласаң көңілді кір шалады.Сексеуілдің орнында көмір..
©  Қадыр Мырза Әли
Бараққа
Туысқан бізде мықты ғойТарылған ниет-пейілден.Туған жер болып шықты ғойМақаншы саған кейіннен.Айналып ерте кесіргеАяусыз тағдыр көктемі,Жетектеп сені..
©  Қадыр Мырза Әли
Иттігін көріп жаққының
Иттігін көріп жаққының,Жүдейсің іштей,Жыласйсың.Айтқанын істеп ақылдың,Шыдайсың бірақ,Шыдайсың!Ортадан мынау біздің деОңбаған қылық..
©  Қадыр Мырза Әли
Бір әңгіме тыңдашы, ұлан, менен
Бір әңгіме тыңдашы, ұлан, менен.Жекжаттығым жоқ емес бұланменен.Тамырласпын,Тектеспін тарпаңменен,Тағдырласпын,Түздеспін құланменен.Кей кездерде..
©  Қадыр Мырза Әли
Бар дегенге сенбеймін ойдан да асыл
Бар дегенге сенбеймін ойдан да асыл.Өлең үшін табылар қайдан да сыр.Мына ғасыр, бауырым, байқайсың ба?Алау ғасыр,От ғасыр,Майдан ғасыр!Нұсқау алып..
©  Қадыр Мырза Әли
Өлген артық
Өлген артық,Тірлікте былыққанша!Былыққанша,Байлыққа құныққанша.Қызып тұрар тақымда күлік қанша!Қызықтырар көзіңді мүлік қанша!Әдемілік өмірдің сәні..
©  Қадыр Мырза Әли
Көзім жеткен көргенде-ақ оңбасыңа
Көзім жеткен көргенде-ақ оңбасыңа,Шын даңқтың басыңа қонбасына.Даңқ деген — мақала,БаяндамаЕмес, жолдас,Жаздырар жолдасыңа.Бұлай ойнау қауіпті..
©  Қадыр Мырза Әли
Неге керек жалған сөз
Неге керек жалған сөз,Өтірік сын!Қиындықты жолдағы опырыпсың.Абыройлы,ҚұрметтіҚолайлы даКреслоға сен бүгін отырыпсың.Болмағанмен дәл қазір өзіңде..
©  Қадыр Мырза Әли
Туыстық жайлы лепіріп
Туыстық жайлы лепіріп,Тұлпардан бетер желеді.Бәрі де соның өтірік,Бірақ та сенгің келеді.Болып сол елдің өкілі,Бауырыңа сенің енеді.Өкілдігі де..
©  Қадыр Мырза Әли
Сол сияқты іздегенің сенің де
Сол сияқты іздегенің сенің де.Солай ма еді?!Солай шығар тегінде!Көзді жұмып бір өтірік айтып ең,Сол арқылы кіріп алдың сенімге.Ұмыттың тез шындық..
©  Қадыр Мырза Әли
Адам мынау үйренген соң тұрмысқа
Адам мынау үйренген соң тұрмысқа,Алдына оның түсе алмайды құмырсқа,Ал бөлгенде сол еңбектің жемісін,Артық алсам дейді пенде бір мысқал.Алыспен..
©  Қадыр Мырза Әли
Сен тұрған үйдің тұрғыны
Сен тұрған үйдің тұрғыны —Көршіңе бәрін бересің.Оның да бірақ бір күніОңбағандығын көресің.Сергелдең өмір жолындаСөзіне достың ересің.Ойда жоқ..
©  Қадыр Мырза Әли
Барар жолда
Барар жолда,Жетер жолда мақсатқаИе болу оңай емес жақсы атқа.Шалды біреу, талай шалды аяқтан,Бірақ, бірақ көрген жоқпын кек сақтап.Бірі биік,Бірі..
©  Қадыр Мырза Әли
Жазираның жалғыз сәні жаздағы
Жазираның жалғыз сәні жаздағыЖиде гүлі қызыл шоқтай маздады.Бұтаға бір қонып алыпЖас бұлбұлЖырға айналып ағып кете жаздады.Аралардың үзілмей бір..
©  Қадыр Мырза Әли
Көңіл шіркін қамығар
Көңіл шіркін қамығар:Қанша өмірдің масылы!Адамның да аңы бар,Аңның да бар асылы.Шаттық үшін тудың ба,Шұқи көрме жараны!Шипасы бар удың да,Шөптің де..
©  Қадыр Мырза Әли
Өркештер асқақтап
Өркештер асқақтап,Арқаға қонжиды:Нар менен қоспақтарЖаз бойы қом жиды.Жалқаулар үйіндеЖатып ап шалжиды.Аралар гуілдеп,Жаз бойы бал жиды.Жүрекке нұр..
©  Қадыр Мырза Әли
Тегіс жерде жығылып
Тегіс жерде жығылып,Алып-ұшып жүремін.Ауызыма тығылып,Алқынады жүрегім.Шын Әділет хақындаСөйлеу керек қорғанбай.Өмір үшін лапылдапӨртенемін..
©  Қадыр Мырза Әли
Қариялар кеміп қалған сияқты
Қариялар кеміп қалған сияқты,Дәриялар кеуіп қалған сияқты.Арулардың құты қашқан сияқты,Аруананың сүті қашқан сияқты.Аспаныңның күні сөнген сияқты,Жас..
©  Қадыр Мырза Әли