meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жылқы жыр
Қыл шылбырын сүйретіп,Қай шумағың шашау жүр?Әбден сені үйретіпАлдық білем, асау жыр.Омақасып өлсең де,Осқырыну жоқ сенде.Сен дайынсың мінсем деСен..
©  Қадыр Мырза Әли
Түйін
Кім-кімге де бұл өнер қиын тиген.Біреуге атақ,Біреуге тиын тиген.Шын шеберлер темірден шілтер тоқып,Шын шеберлер ағаштан түйін түйген.Сезім сүті..
©  Қадыр Мырза Әли
Шабыт
Салауат деп,Дұға оқып өткендерге,Жасарады дүние көктемдерде.Шабыт керек сол кезде,Шабыт бірақӨз бетімен келмейді күткендерге.Бола бермей үнемі ми..
©  Қадыр Мырза Әли
Абдулхамид екіншінің жарлығы
Туды-өлдіТуды-өлді ұл тағы.Түнек тірлік.Атпай қойды құл таңы.Өзі түгіл,Сөзін қамап халықтыңЖарлық берді Түркияның сұлтаны.— Сақ болмасам..
©  Қадыр Мырза Әли
Ақын
Ойға туыс,Сезімге жақындардаКегің бар ма, тіршілік,Ақың бар ма?!О заман да бұ заман,Қарап тұрсаң,Бір тыныштық болмаған ақындарда!Берілмейсің кей..
©  Қадыр Мырза Әли
Милостық Венера
Кеңдігі ме өмірдің,Тарлығы ма?!Ойлы көзге дүние жарлы мына.Венераны көрген жан сене алмайдыБұдан басқа сұлудың барлығына.Бір құдірет сен одан, сірә..
©  Қадыр Мырза Әли
Революция рухы
Жоқ баяғы темір күшім,Қазірде мен шаршағам.Бірақ үлкен өмір үшінКүресерлік бар шамам.Алдыменен ақындаршаАйқасамын гүл үшін.СұлулықтыңБатырларшаСілтеп..
©  Қадыр Мырза Әли
SOS!
Естисің бе Таяу Шығыс солқылын?!Есер дауыл суырады жол құмын.Sos! Sos!— дейді Палестина күндіз-түн,Тыңдасаң да ауаның қай толқынын.Қасіретке..
©  Қадыр Мырза Әли
Екі сурет
Анасынан қасиетті сүт емгенАзаматтан тек жақсылық күтем мен...Қолдарына бір-бір шөлмек ұстағанЕкі жігіт атып шықты дүкеннен.Сырқатымның таппағандай..
©  Қадыр Мырза Әли
Қызыл күндер
Тудың екен — қызыл бесік.Өлдің екен — қызыл табыт.Өзің біліп.Өзің өсіп,Біздің істі көзің дамыт.Бұл өмірдіңКөктемдей бірБолып кетпе..
©  Қадыр Мырза Әли
Революция семсері
Революция бұлбұлдары сайраған«Марсельеза»— менің пірім,Байрақ ән.Қиындықтың шар қайрағы от шашқанФеликсті алдаспандай..
©  Қадыр Мырза Әли
Сарбаз
Бәрі, бәрі аяқ-қолы сау ұлдыңПерзенті боп октябрьдей дауылдың,ШайқасатынБір-бір қылыш жонып ап,Тақтайынан тақтай қоймай ауылдың.Қаптаған ұл..
©  Қадыр Мырза Әли
Менің әкем
Бұл өмірді кім саған оңай депті!Қайырасың тағдырдан қалай кекті?Менің әкемСияқты Адам атаҚалай келсе өміргеСолай кетті.Әкем жайлы енді-енді біліп..
©  Қадыр Мырза Әли
Революция дәуірі
Махаббатқа мас болған гүл айында,Жауқазын жас, санаңды сынайын ба?!Сен қалайсың?Бүгінде революционерКөмірің де,Газың да,Мұнайың да!Мәңкүр-мүңкір..
©  Қадыр Мырза Әли
Өзара түзету
Жар кейісе ерін әбден қинайды,Шайдың өзін бұрынғыдай құймайдыСен, әрине, іштей оны сүйесің,Ол да сені тірі жанға қимайды.Жылы суға қашан қолын..
©  Қадыр Мырза Әли
Балдыз бен жезде
Көргенменен кезінде далам азап,Анам азат бүгінде,Ағам азат.Балдызымен ойнаудыБіздер түгіл —Байқайсыз ба?—Біледі шала..
©  Қадыр Мырза Әли
Жеңге мен қайны
Анамыз сүтпен бірге наз емізген,Сондықтан сөзді жақсы сеземіз бе?!Баяғы қайнысы бопБір ағамызОйнайтын сексендегі әжемізбен!Кеш ұқтық өмірдің біз..
©  Қадыр Мырза Әли
Әз ана
Өзіңнен үлгі алғандайӨлеңге ғашық кең далам.Періште көрсем таңданбай,Көргенде сені таң қалам:Ертемен тұрып, Әз ана,Беліңді бекем буасың.Бір кезек..
©  Қадыр Мырза Әли
Демалыс күні
Малын баққан,Шөп шапқан,Нар әкеңніңТыныш көзін керетін бар екен күн.Дүрілдетіп «Шалқарың» беріп жатырЕлге әйгілі әндерін..
©  Қадыр Мырза Әли
Символ
Желі-желі,Көген-көген тел ұстарКез алдымда сонау көне қоныстар.Сәукеле боп,Бастарына қыздардыңҚона қалған үкілі бір конустар.Отан тыныш болса керек..
©  Қадыр Мырза Әли
Көз алдымда
Күн нұрына тоздырып асыл тысты,Күлгін тартты көктемім жасыл түсті.Көз алдымда өрім тал бүршік атып,Көз алдымда терекке жасын түсті.Бір алданса,Ғұмыры..
©  Қадыр Мырза Әли
Аңшылық
Бұл мылтық қашырғандай бір құтымды,Аң-құсы орман, көлдің үркітілді.Қырға мен шығар едім тұлпар мініп,Қондырып иығыма бүркітімді.Аңшыға қысы да..
©  Қадыр Мырза Әли
Күздің соңғы шуағы
Сабағынан жүзімдей үзіліп нұр,Нұр астында жатады қызынып қыр.Қайтып қара бұлтынан шықпайтындайҚарайды күн,Қарайды сүзіліп бір.Көгал қайда көк-жасыл..
©  Қадыр Мырза Әли
Қаздар қайтқанда
Жапырақ боп сары күз түсті, міне,Қайтты қаздар өзінің түстігіне.Қазағың мен қаздардың түбірі бірТүсінеді көшпелі ел құс тіліне.Артқа салып неше..
©  Қадыр Мырза Әли
Қапырық
Көк шалғынды шалғы орақтай жапырыпСоқпаған жел,Жаумаған бұлт — мәкүрік!Дүниені тастағандай тұмшалап,Бітеу қала,Бітеу көше —Қапырық.Есіне..
©  Қадыр Мырза Әли