Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жақсының жақсылығы сол болар
Жақсының жақсылығы сол болар -Жаманменен бас қосып,Сөйлемекке ар етер;Жаманның жамандығы сол болар -Сөйлесе, дәйім бетін қара етер;Бір жақсыға басың..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Би Темірді хаж сапарынан тоқтатуға айтқаны
Қара бас күспен шалдырып,Көк теңіздің үстіндеКөтеріп желкен аштырып,Жүк тиедің кемеге,Ниет еттің Тәңірінің үйі Кебеге!Жүк тиесең, кетерсің,Ниет..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Би Темірге айтқан бірінші толғауы
Аспанды бұлт құрсайды -Күн жауарға ұқсайды.Көлдерде қулар шулайды -Көкшіліден ол айуанСоққы жегенге ұқсайды.Көп ішінде бір жалғызКөп мұңайып жылайды..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Балпаң, балпаң басқан күн
Балпаң, балпаң басқан күн,Бай ұлынан асқан күн,Орманбет би өлген күн,Он сан ноғай бүлген күн.Жез қарғылы құба арланЖетіп түлкі шала алмай,Жалған аңын..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Арық хан!
Арық хан!Менім ием Темір іс етсе,Айналаңды берік етер,Жиған малың тәрік етер,Атың, тоның бұлды етер,Өз басынды олжа етер.Сенің емің қызыл шашпау..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Арғымақ ару атлар сескенсе
Арғымақ ару атлар сескенсе,Ақ тігердің қарсы алдында жусар ма?Ойда қазақ көп жортса,Беллерін күміспенен құрсар ма?Тәңірі жанын алмаса,Тау аралап жол..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Алаштан байтақ озбаса
Алаштан байтақ озбаса,Арабыдан атты сайлап мінбен-ді!Күлікке тастай болып тимесе,Үстіме көбе сайлап кимен-ді!Күмістен екі қолтық жоқ болса,Сыпайшылық..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Ағынды сулар, аймақ көл
Ағынды сулар, аймақ көл,Тасыса, төңбек келтірер.Дұспанға белінді шешіп инанба,Инантып тұрып өлтірер.Жақсы да келер бұ көпке,Жаман да келер бұ..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Жапырағы жасыл жаутерек
Жапырағы жасыл жаутерекЖайқалмағы желден-дүр,Шалулығы белден-дүр,Төренің кежігуі елден-дүр,Байлардың мақтанбағы малдан-дүр,Ақ киіктің шабар жері..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Күпшек санды тіл жалмаған күренді
Күпшек санды тіл жалмаған күрендіТілеген достан аяман!Тілекті бірге тілегенМалымды достан аяманТайғақ кешу, тар жерде,Менім достым бар-ды һәр..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Көктеп мінген еріңнің
Көктеп мінген еріңніңАстында көп жүгірер күлік бар,Көн садақтың ішіндеКөбе бұзар жебе бар.Көрінгеннің бәрін де кісі демеңіз:Күпе-күндіз тал..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Шағырмақ бұлт жай тастар
Шағырмақ бұлт жай тастар,Ағытқан қойды жол бастар,Ақ желкенді жел бастар,Ғадыл төре ел бастар,Батыр жігіт қол бастар,Шешен адам сөз бастар.Құсты..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Ор, ор қоян, ор қоян
Ор, ор қоян, ор қоян,Ор қоян атлы бір қоян,Он екі көжек атасы -Қаудырқұлақ шал қоянЖүйрікпін деп мақтанбас.Жүйрікпін деп мақтанса,Ұзын жолдың..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Жебелей жебе жүгірген
Жебелей жебе жүгіргенЕрлердің арғымақтан игі малы болар ма;Жағаласса, жыртылмас,Ерлердің жеңсізден игі тоны болар ма;Дулығалы бас кескенЕрлердің..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Көгерген көн сынулар жайқалса
Көгерген көн сынулар жайқалса,Жапырып, байлардан өзге қонар ма,Жау жолықса жазыда,Ерлерді өлмей тонар ма,Ерлер ерке сақтасып,Арқасына ауыр намыс іс..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Жалп-жалп ұшқан жапалақ
Жалп-жалп ұшқан жапалақ,Аттансаң, жазы түзде көрерсің,Жаман туған бар болса,Жаман жолдас көп болса,Жазаны содан көрерсің.
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Туырлықсыз қара үйге
Туырлықсыз қара үйгеТу байламақ не керек!Туғаны жоқ жалғызғаКөп ішінде суырылып,Жауға шаппақ не керек!
© Шалкиіз Тіленшіұлы
Жауынды күні көп жүрме
Жауынды күні көп жүрме,Жар жағасы тайғақ-ты.Жаманға жақыным деп сөз айтпа,Күндердің күні болғанда,Сол жаман өз басыңа айғақ-ты!Асау тулап..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
АТЫ ЖОҚ ӨЛЕҢ 3
Ата, кейін бұл өлеңді оқырсың,Оқыған соң, ойлан дағы өкін шын.Жас кезіңде жеті бала тудырып,Қартайғанда жалғыз өзің отырсың.Жалғыз қалу, әрине, ол..
© Аслан Қаженов
МУЛЬТФИЛЬМ
Дүкендегі әурешілік баяғы,Саудагер тұр білмей нені сатқанын.Ол 5 мыңды артығымен қайтарды,Ал, мен оның артықтығын айтпадым.Енді не болар екен?Осы..
© Аслан Қаженов
АЖАЛЧИК
Өлең неге басталады осылай?Сосын неге жалғасады осылай?Сосын неге жалғасады осылай?Сосын неге шумақ бітед осылай?Сосын неге болад шумақ екінші?Неге..
© Аслан Қаженов
Қатынасы биік көлдерден
Қатынасы биік көлдерденҚатар түзеп қу ұшар,Алға сап тіз оқ ата көрмеңіз,Қандыауыздан сыйлы жебе сайламайАтаның ұлы ер жігіткеАрту-арту бел..
© Шалкиіз Тіленшіұлы
ТУАЛЕТТЕГІ ТУЫНДЫ
Жанарыммен жанап өтіп жұқалы,Намысымның оты лезде тұтанды.Туысымның туалеті ішіндеЖатыр екен бір ақынның кітабы.Жатыр кітап. Бұл не деген сұмдық..
© Аслан Қаженов