Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Оянып ап ақ таңнан, қыбырлаймыз
Оянып ап ақ таңнан, қыбырлаймыз,Сыр ұрлаймыз күндерден, жыр ұрлаймыз.Барлығына уақыт жоқ жететұғын,Күн көзіне отырып жылынбаймыз.Қаппаса да қармақты..
© Тұманбай Молдағалиев
Досым Жанысбекке ескерткіш
Кетіп қапсың, Жанысбек, жылды күтпей,Тұлпарыңды соңғы рет бір жүгіртпей.Жазды күнгі теңіздей толқып, шалқып,Өмір кешіп жүруші ең бір жігіттей.Бала..
© Тұманбай Молдағалиев
Қырланады, сұрланады
Қырланады, сұрланады,Өңің кейде бұзып дала.Келіп қарттық бір хабары,Соқпай көңілің қызыққа да,Жүретін бір күндерің барАтқа мінбей, жаяу қалып.Көңіл..
© Тұманбай Молдағалиев
Бақытты бол, қазағым
Бақытты бол, қазағым, қайда жүрме,Бара алмадық көбінде тойға бірге.Үлестіріп әркімге беретіндей,Біздің туған өлкеміз бай ма гүлге?!Біз бітпейміз, жат..
© Тұманбай Молдағалиев
Борыш
Лыпылдап түскеніммен жылдам көзге,Мен жолдас таба алмадым жырдан өзге.Қайғыны шабу керек қылышпенен,Ай-күнің сені аялап тұрған кезде.Арала дүниені..
© Тұманбай Молдағалиев
Тарыққанда табынарым - өлеңім
Тарыққанда табынарым - өлеңім,Жабыққанда жалынарым - өлеңім.Барлығы да өлеңімде сақтаулы -Ақын болып нені айттым мен, не дедім.Жүрегіме сүйенемін күй..
© Тұманбай Молдағалиев
Таң атты, біраздан соң күн шығады
Таң атты, біраздан соң күн шығады,Жаяды бар әлемге нұр шұғаны.Тағы ерте оянып ап ой қуалап,Көңілім бір жақтарға құлшынады.Көңілім дәметеді..
© Тұманбай Молдағалиев
Өлең жазбасам
Өлең жазбасам,бірдеңем жоғалғандай,Мазам кетіп жүремін оңала алмай.Әлсіздік пен мәнсіздік, мазасыздық,Соңымнан бір ереді олар қалмай.Өзімді өзімді..
© Тұманбай Молдағалиев
Құстар қайтып барады
Жаз өмірін, мәз өмірін қысқартып,Бара жатыр, бара жатыр құс қайтып.Зымырайды менің бала кезімдей,Бір жалт етіп өте шыққан сезімдей.Құстар, құстар..
© Тұманбай Молдағалиев
Өмір маған...
Өмір маған кейде тау сияқты,Шыңына шыққым келеді.Өмір маған кейде бір жау сияқты,Аяққа жыққым келеді.Өмір маған кейде бір бел сияқты,Гүлдерін тергім..
© Тұманбай Молдағалиев
Махамбет
Екі жүз жыл. Сен туғалы, Махамбет,Екі жүз жыл жұлдыздарға ұмтылғалы, Махамбет.Дұшпаның да, зымыраған жылдар даКелмеді ғой сені мәңгі құртуға әлі..
© Тұманбай Молдағалиев
Өткен күндерге хат жаздым
Өткен күндерге хат жаздым,Өшіп қалмасын оты деп.Іздейді, мүмкін, хат жаздыАрманға толы көкірек.Тағдырым, мені жүдетпе,Биіктеп ұшсын нар..
© Тұманбай Молдағалиев
Әйел - сенің ақылшың
Сенікі ме, менікі ме сонау гүл,Арман үшін жүрміз жазып алау жыр.Жат біреуге бақыт болып туатын,Әйелдерді еркелеткен жөн-ау бір.Әйелді ылғи еркелеткен..
© Тұманбай Молдағалиев
Сыбызғының сыры
(Шоқан Уәлихановтың арманы)Сыбызғының сарыны,Қайғылы елдің зар-үні,Кетер ол үн алысқа!..Болашақ бір уақытта,Ел де жетер бақытқа,—Қол артып, ұлы..
© Сәбит Мұқанов
Туған еліме
Әкемнің құты, Шешемнің сүті,Сіңірген тұла бойыма.Бар асылын халықтың,Лениндік ұлы тарихтыңҚұйған сана-ойыма,—Туған, тілім, өркенде!Бола бер..
© Сәбит Мұқанов
Мұғалім
Ел ісін басқаратын көсем бол, сен,Бал тамған таңдайыңнан шешен бол, сенБатыр бол қол бастаған, тағы сондайСалада қанша биік өсе бер, сен;Жаса сен..
© Сәбит Мұқанов
Қазақ вальсі
Май туса, гүлдер шешек атса жазда,Тоғайда бұлбұл, көлде аққу, қаз да.Сайраса, біз жастар да нақ солардай,Бақытқа бөленеміз, сауық назға.Бақыт..
© Сәбит Мұқанов
Хаулау /1-нұсқа/
Үш жүзге болған мағлұм атым Мұса,Жігіттер, шешен болсаң маған ұқса.Сыртымнан мені қазақ қашқын дейді,Көрер ем қашқындықты күнім туса.Мен міндім майда..
© Жаяу Мұса
Ақ сиса /2-нұсқа/
Ақ сиса, қызыл сиса, сиса-сиса,Қалмайды кімдер жаяу зорлық қылса.Шорманның Мұстафасы атымды алып,Атандым сол себептен Жаяу Мұса.Ақ сиса, қызыл сиса..
© Жаяу Мұса
Қабір басында
Жатырмысың, ей, Сапар,Топырақпен барабар.Қара шымды жамылып,Қалғаныңба, қайран жар!!Қазір келдім басыңа,Жалғыз Садық қасымдаТопырақ астында..
© Жаяу Мұса
Сәулем қыздар
Барады үркер ауып жазға таман,Жүгірдім мылтық алып қазға таман.Буылып қол-аяғым жатсам дағы,Домалап бара жатам қызға таман.Қаршыға қыран болса, тырна..
© Жаяу Мұса