meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
ТОЙЛАРЫҢ МӘҢГІ ЖАТСЫН ТОЙҒА ҰЛАСЫП
Ғасырдың көші бізді ілестіріп,
Дәуірдің асқақ үні түр естіліп.
Адам, адам келеді жер бетінде,
Мазасыз тіршілікпен күрес құрып.
Күн кешті..
©  Асаба (тамада)
ТАМАДА ТІЛЕГІ
Бір сәтке уайым мен мұң жырақ қалып,
Төрінен қуаныштың тұрақ тауып.
Жүрек шат, көңіл сергек, сезім шалқып,
Қонаққа отырасың сыр ақтарып.
Күш..
©  Асаба (тамада)
АСАБА СӨЗІ
Кезекпен сөз де тиеді,
Сөз тимей қалар демеңдер.
Айтылса тілек жүйелі,
Қалғыған қауым елеңдер.
Қолданғын мақал -мәтелді,
Танылсын..
©  Асаба (тамада)
ТОЙДЫҢ СӘНІ-ӘН
Бұл тойда үлкен-кіші, аға-женге,
Отыр ғой ақсақалдар дана кеуде.
Көңілін жұртшылықтың көтеріге,
Қарындас әуелетіп салады өнге,
Әсем ән әрбір..
©  Асаба (тамада)
СӨЗ БЕРУ
Ерекше қадірі де, бағасы да,
Ұқсайтын алтын тонның жағасына.
Тілегін жүрек жарды қалсын айтып,
Берейік сөз кезегін нағашыға.
Бұл тойға туыс..
©  Асаба (тамада)
АСАБАНЫҢ АЙТАРЫ
Тойдың сәні-арақ емес, күй мен ән,
Әдетке жат “ішіп қой”деп қинағын.
Несі абырой, тәлтіректеу, мас болып,
Өз орнын біледі ғой сыйлы адам.
Бос..
©  Асаба (тамада)
Есек пен ит
Есек итке жолықты,Әңгіме мынау болыпты:— Сені, әрине, ит дейді,(Басқаларға өйтпейді)Ал, мені есек дейді,Сырттан өсектейді.Бізді тек мазақ..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Шеге мен балға
Кім білген оның неге екенін,Балға шегенің шеге екенінБіле тұра сұрады:— Неге ылғи бір орнында тұрады?— Шегенің міндеті сол, —Деп..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Күдікті күңкіл
—Қатын,Есіттің бе сен?— Жоқ.— Тыңда, айтайын мен.Кеше ауылнайға жолықтым.— Не дейді?— Айтқанынан қорықтым.— Малды..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Ақпарға семірген атжалмандар
Қыстың суығында,Үйдің ығындаҚызыл қасқа баспақ тұр еді,Жүре алмай ақсап тұр еді.Оған атжалман кез болды,Жай-жағдай сөз болды.— Қолбыраған кәнің..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Мысық пен төбет
Мысыққа қара төбет бұрынғыдайАрс етпей жылы жүзбен бұрылды жай:— Кел, достым, қас болмайық, дос болайық,Сырласып іс істейік досқа..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Майлық пен сулық
Майлық пен сулық бірге өсті,Бірде жаңа, бірде ескі.Болып жүрген байғұстар,Бір күндері тілдесті.— Майлық! — деді сулық,Сөзінде жоқ қулық..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Терек пен алма
Терек тұр тәкаппар боп кекірейген,Жел қақса жапырағы желпең қағып,Иілсе алма ағаштар бүкірейген,Қарайды жемісіне ел таң қалып.Теректей тентек кеуде..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Түлкі мен көкқұтан
Көкқұтан көрші болып түлкіменен,Түндерде нөсерлі бұлт күркіреген,Достасып, балаларын бірге қорғап,Боп жүрді болашағын бір тілеген.Ауырлық түссе басқа..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Бала шымшық
Балапан, темір қанат, қызыл тұмсық,Қауырсын қатып болмай қара қылшық,Сайрағаны бір күндер сәтті шығып,Көп аузына ілінді бала шымшық.Қызғыш айтты:..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Орынды арыз
Колхоздың барып едік кеңсесіне,Екі елі шаң үйіліп желкесіне,Көп арыз қимылдамай жатыр екенОранып "Салақпайдың " көрпесіне.Арыздың бірі, алдымен шөп..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Тоқалдың назы
— Ей, немене қабағыңды түйіпКеткендей дүниең күйіп!Көп сандалмай бер жылдам,Көжең болса құйып!— Көрсеткен ұшпағың осы ма ?Қалап тигенде..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Күншілдің күңкілі
Қарға тыңдап бұлбұлды,Қатты қынжылды,Қабағы түйілді,Бұлбұлға бұлай бұйырды. —Немене сонша шырылдап,Көрінгеннен жыр ұрлап.Жылаудан басқа..
©  Асқар Тоқмағамбетов
МАҚАЛДЫ ШУМАҚТАР
"Қырық үйден тыйым болар қыздарға",
Сөз төркінін түсінген жан ескерер.
"Анасын көріп қызыл ал",- анасына,
Сөз келеді, қате басса қыз..
©  Жібек Ысқақова
Апама
Құтты болсын туылған күніңіз бүгінгі,Арнап жаздым,өзіңізге жырымды.Алпыс жастың асуын көр апатай,Қуанышпен алмастырып мұңыңды.Құтықтайын өзіңізді..
©  Маржан Әлімұхамед
Достарыма
Бір орнында тұрмайды,Құбылар күн.Кеттіңдер ғой жан-жаққа,Құрбыларым.Барған жерде баянды,Ғұмыр кешші.Арналады сендерге,Осы әнім.Ұққандаймын сендер..
©  Маржан Әлімұхамед
Әлди
Әлди әлди әлдиім,Көрме мүлде қайғы мұң.Ұйықтай қойшы періштемМенде аздап қалғиын.Әлди әлди әлдиім,Тілің қандай бал дейін.Аппақ бөпем асылым.Баға..
©  Маржан Әлімұхамед
Жеңгелеріме
Жеңгелерім бар менің егіздейін,Жүрген кезде жүрісі естілмейтін.Бір-бірінен көрікті көз тоймайтынТамағы да бір тәтті езілмейтін.Жеңгелерім бар менің..
©  Маржан Әлімұхамед
Сәби деген
Жүрегімнің ішіндегі жүрегімСенсіз қалай бақытты боп жүр едім.Сәби деген сәби деген періштеАнасының құрсағында өсетін.Өмірді де өзің үшін..
©  Маржан Әлімұхамед
Ананың лебізі
Жолдайын лебізімді өлең жырмен,Бара жатыр достары балам менен.Бітімгершілік миссиясын орындауға,Елдеріңе қайтыңдар аман-есен.Сарбассыңдар қорғаған..
©  Маржан Әлімұхамед