meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қисық арба жол бұзар
Қаламым менің желді аяқ,Желе жортты, көр енді!Алатаудан әрі өтіп,Қаратауға жөнелді!Бір соқты да Шымкентке,Көп кетпеді ұзаққа,Түстенді де..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Үш орындық, екі тақта
С. ауданының Батырбайдағы "Жас қайрат" мектебінің жайын жазған алдымызда бір хат жатыр. Хатты оқып көріп таңғалдық. Хатта мына секілді "арыз"..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Қым-қиғаш
Желбір жеңді, қынама бел,Шайы көйлек, жібек шәлі,Жел желпісе судырады,Кейбіреуі пудралы,Жеңгейлердің бұл желігіҮлкен күдік тудырады.Тай тұяқты..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Есенбергеновтың еркелігі
Есбергенов мақтана келеді.Ішіндегі сырын ақтара келеді."Министрдің путевкасыменКелдім!" — деп сөзі бастала береді, —Жағрапияның барлық..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Честное слово
Бетіңе қарай, күлімдей келеді,Күле қарасаң, күлімдей береді,Майпаздап жүріп, мәпелеп сөйлеп,Жыландай жылжып, білінбей келеді.Жаныңа жайлап, жағына..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Ауановтың намысқойлығы
Апар - топыр Ауанов келеді,Күнде бір қиқу "жау " алып келеді.Мысқылдап күліп, кекете сөйлеп,Өзімен бірге дау алып келеді.Сөзінің бәрі кекесін..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Төрешілдік
Арыз түссе алдына,Бір оқуға ерініп,Алқымынан қиғаштап,"Тәртіп" салады керіліп.Тастай беріп хатшыға:— Орында! — дейді, тебініп.Әйел келсе..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Қуанышты күңкіл
— Қатын,— Есіттің бе сен?— Немене?— Тыңда, айтайын мен.Бүгін,Бір жалшыға жолықтым.— Не айтты?— Қуанышқа..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Алимент
Қиылған қиғаш қас қандай,Қап-қара шаш қандай.Келісті жігіт, тым кербез,Мінезі жұмсақ мақпалдай.Қайқита шашын таранып,Сиқырлы көзбен қаранып,Маң-маң..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Мылжыңның бет-аузы
— Сіз колхоздың кімі боласыз?— Бастығының бірі боламыз!— Егіске қалайсыз?— Несін сұрайсыз?— Дайындығыңыз қандай?—..
©  Асқар Тоқмағамбетов
«Дейді екендер» дейді екен
"Дейді, дейді" дегенге,Дейділер не дейді екен ? —Десек кейбір дейділерМынадай да дейді екен:"Елге шыққан бір уәкіл,Бір үйден қой жейді..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Шағын мысалдар
Бас тұрды балағаттап екі аяғын:— Жоғарымын, бәріңді бастайтын мен.Сенсіз де өмір, рахат сүре аламын! —Деді де бас қойған жоқ, босқа..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Аю мен қасқыр
Дос болыпты бір аю қасқырменен,Арасында сөз жүріп: "тақсыр!" деген.Қонаққа досын қасқыр шақырыпты,Жылы жүз, меймандостық жақсы үнменен.Аю досқа..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Сексеуіл мен тораңғыл
Сексеуіл тораңғылмен қатар өсті,Өткізді нелер жазбен, нелер кешті.Тораңғыл жапырағын жайып тұрып,Мақтанып сексеуілге былай бөсті:— Мен, міне..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Түйе мен маса
Мың маса бір түйені ортаға алып,Жан-жақтан тұмсық қадап, ауыз салып,Таудай боп ортасында жатыр түйе,Масаның тұмсығымен бауыздалып.Құр қалған бәрінен..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Сыныққа сылтау
Жүгіре жұлқынып тауық келді,Қуанғаннан шауып келді.Не болды — деді қаз жайлап,Сұрауға ұялды қазбалап.— Мен бәйге алатын болыппын,Жаңа..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Құлақ пен тымақ
— Ау тымақпысың?— Тымақпын.— Сен кімсің?— Құлақпын.Тымақ құлаққа қарады,Құлақ тымаққа қарады.Ақырында тымақ,Құлақтан..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Ит "достығы"
Екі төбет кездесіп,Жер ошақтың басында,Отырысты тілдесіп,Ешбір жан жоқ қасында:"Нәсіліміз бір еді,Кел таласты тастайық,Мәңгі достық, бұл тегі..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Тау мен төбе
Аспанмен тілдескен,Жермен бірге өскен,Биік тауға,Төбе тіл қатты,Тау оны тыңдапты:— Сен биік таусың,Маған қарағанда дәусің,Мен болсам..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Жаңыл мен қамыр
Бір күні Жаңылға қамыр(Көргендей - ақ забыр)Мұңын шаға бастады.Көпіре, тасын,Тегешінен асып,Арыз айта бастады:— Әділдік пе, Жаңыл? —Деп..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Қағаз бен қалам
Қағазы бір ақынныңАйтып тұр арыз қаламға:— Ақ бетімді боямай,Тыныштық берші маған да,Тыныштық болсын саған да,Дегенде қалам қағазға,Жауап берді..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Бұлбұлдың аты — бұлбұл
Бір биік талға,Қонып алып қарға,Қанатын сілкіді,Қарқылдай - қарқылдайӨңеші жыртылды.Айналаға көз салды,Бұлбұл құсқа сөз салды:— Ей, мүсәпір..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Шляпа мен иесі
Болмаса да жел күшті,Шляпа бастан желге ұшты.Шляпаға иесі, —Сөз айтып тұр тиесі:— Өйтіп ұшып-қонба, шляпа!Аяқ асты болма, шляпа.Леп тисе..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Тырна мен көгершін
Тырна көгершінмен көрші қонды,Ісінің көбісі ерсі болды.Тырнаның "тырауы " таусылмады,Мезгілсіз жүріп-тұруы басылмады.Сәл тамағы аш болса да,Сәл..
©  Асқар Тоқмағамбетов