Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
"Сияқтылар" сияқты
Жиын,Дауыс,Уда шу.Қарсы алды жұрт Тұяқты.Тұяқ шықты мінбеге,Отырғандар құлақтыТүре қалды, өйткеніЖұлып тастап тымақтыТұяқ бөсіп кеткелі,Дайын тұрған..
© Асқар Тоқмағамбетов
«Қу мұрт»
Жүзі шырайлы,Сөзі райлы,Председатель Жұмайды,"Қу мұрт" Жұмай деп,Жұрттың бәрі сынайды.Неге олай сынайды?Неге өйтіп атайды?Неге жұрт ЖұмайғаОсынша..
© Асқар Тоқмағамбетов
Сүт бар, бұзау жоқ
Есіткен де боларсыздар,Совхозымыз "Қазалы" еді.Сиыр баққан, аты шыққан,Мал өсіргіш қазақ еді.Жүрген ізі иір-шиыр,Қысыр қапты биыл сиыр.Жасы..
© Асқар Тоқмағамбетов
Алла-әкпардың аяғы
Қойдың семіз бағыланы —Сойылса тек болғаны.Алаяқ жауыздың да,Айтатыны бір-ақ сөз:Түйе жұтқан түгімен ауыздың да,Айтатыны бір-ақ сөз,Ол баяғы:..
© Асқар Тоқмағамбетов
Мәмбет пен манжет
— Апрельдің басында,Екі адам бар қасында,Директор бір күніТракторға келді,Мәмбетті көрді.— Кімсің сен?— Тракторшымын.— Жөндеу..
© Асқар Тоқмағамбетов
Баяндамашы, оның баяндамасы
Баяндамашы Ызық болды,Баяндамасы қызық болды.Өйткені ол бір кеңсеге бастық қой,Біреуі жамылғы, біреуі жастық қой,Сонан ба,Баяндама салиқалы..
© Асқар Тоқмағамбетов
Сұлтекеңнің соры
Кең балақ,Тар тізе,Жалаңбас,Ақ нейлон көйлекті, бұйра шаш.Шым қара костюмді,Жып-жылтыр галстук,Үстінде балонды көк плащ.Филтрлі аузында ВТ-сы,Босаған..
© Асқар Тоқмағамбетов
Құрдастың сиқы
Құрмаш дейтін құрдасым бар,Егер мазақ қылмасаңдар,Бар сырын ақтарып айтайын,Құлақ қойып тыңдасаңдар:Қарны бар қарындай лақаның,Көзі бар көзіндей..
© Асқар Тоқмағамбетов
Қамырбаев пен қара шыбын
Денсаулық бөлім бастығы Қамырбаев,Қағазын күндегіден қалың жайып,Отырған бір кезі еді,Жалғыз ғана өзі еді,Түгінен майы шығып қанатының,Түксиіп..
© Асқар Тоқмағамбетов
Біреу жара — пара
Біреудің қойының басы боп,Біреудің көзінің жасы боп,Көрмеген құқайы жоқ,Ұтылмаған ұпайы жоқ.Азған-тозған пара,Жарылмаған жара,Көз бола қалса..
© Асқар Тоқмағамбетов
Ақпаршыларға ашық хат
Өтірік айтқыш кейбіреуӨтірік айтар кезінде,Үстін-үстін жөтеліп,Жарты құшақ ақпарды,Әкеледі көтеріп.Өтірікке кеткендей,Айта-айта еті өліп,Шылп..
© Асқар Тоқмағамбетов
Сиқыршы цифр
Дән көрген тауықтай,Бас бухгалтер Сауытбай.Астық қоймасын тапты да,Есігін мықтап жапты да,Цифрдан "сиқыр" жасады,Дәнді емес, цифрды асады.Цифрлар..
© Асқар Тоқмағамбетов
Айтуған кім
Сақалды қырып, мұртын қойсаңЖаңалықтың жолын қуған,Жарамды-ақ туған Айтуған,Дейтін менің танысым бар,Соның өмірімен танысыңдар:Тілі майда..
© Асқар Тоқмағамбетов
Бөсербай
Жастағы аты — Өсербай,Ендігі аты — Бөсербай,Бөлесі ме, жиені ме,Әйтеуір сол сүйеді де...Бір ауданға бастық болды,Біреуге төсек,Біреуге..
© Асқар Тоқмағамбетов
Шолақбай
Аты шулы Шолақбай,Бұрқырап жүр таң атпай.Қырықтың" күші құтыртып,Жан-жағына қаратпай.Үстін итке талатпай,Күшікке аузын жалатпай,Аман-сау жетсе жарар..
© Асқар Тоқмағамбетов
Құлқында жатқан құпия
Қиыр сонау алыстан,Ауданда бір таныстан,Жақында маған хат келді,Арнаулы кісі ап келді,"А"— деген бас қарыпты,Сөз алдына қойған хат,Былайша..
© Асқар Тоқмағамбетов
Есекеңе десе екен
Біз отырған көшедеКөзге түсер көп үй бар.Ала-бөле ішіндеКөк күмбезді көк үй бар.Сол үйдегі көршіміз,Көзге түсер кісі емес.Қырма сақал қыңыр төс,Жасы..
© Асқар Тоқмағамбетов
Өткенін өксіген адвокат
Ақаң байғұс қартайып қалыпты,Тірсегі майысып талтайып қалыпты.Бұрынғы сұлу құрықтай мойын,Сүмбідей түзу, шыбықтай бойынЖаза алмай түзу, құрысып..
© Асқар Тоқмағамбетов
Беттескенде
"Б "сиырға завферма,Сөзге келсе шап берме.Тілінің де уы бар,Кейде арақтың буы бар.Сөйлеп тыным таппайды,Кейде орынсыз даттайды:"— Кеуіп қалған..
© Асқар Тоқмағамбетов
Епшілер
Мақтанышпен бәрі атайдыӘлжанова Қамзетайды."Ең атақты сауыншымыз, —Білеміз, — деп, — ол апайды".Қамзетайды бір кәрия:—..
© Асқар Тоқмағамбетов
Көкала ат
Бәрекелді, ат бақсаң осындай бақ,Жіп құйысқан байла да қоңырау тақ!Сүйектері ән салсын салдыр-күлдір,Құр тулағын қалдырып мін дағы шап!Қуламайды...
© Асқар Тоқмағамбетов
Екі нөл
Қағазда жортып қаламы,Алмайды бір сәт дамылды.Ақпармен шарлап қаланы,Қағады күнде дабылды.Аттанып ылғи цифрлы ізТізеді қатар тіресіп.Хатшы бір сондай..
© Асқар Тоқмағамбетов
Кенжетай мен Жеңгетай
— Кенжетай! — деді Жеңгетай, —Сен, осы бойдақсың ба?— Бойдақпын.— Қызын көрдің бе Қой бақтың?— Жоқ! — деді..
© Асқар Тоқмағамбетов
Анкет адамы
— Кімсің?— Асылбай! —Анығын айтқанда,Баяғыдан осындай,Бүгін бар, ертең жоқтарға —Қалады ылғи қосылмай.Ішетіні де, бөсетіні де..
© Асқар Тоқмағамбетов
Құлду-сұлду
Шәлдірбайға МәлдірбайАйтып отыр қалдырмай:"Тоест "... дей қалса Шәлдірбай,Түсінбей қалып Мәлдірбай:— "Той істе " десең істейін,Жалғыз капель..
© Асқар Тоқмағамбетов