meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Өсекшілерге
— Ой, аллай жұрттың сақта өсегінен,Айтатын тұрмай жатып төсегінен,Үндемей құлағыңды түре берсең,Артатын бүгінгісі кешегіден.Сылп етіп сыртқы..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Мығымбай
Мығымбай десе мығымбай,Араққа тыққан тығындай.Қойып қалса түбіне,Ұшқалы тұрған шыбындай.Шығатын күнің бола ма,Жұмыс десе тығылмай,Тамақ көрсең..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Бет пен ет
(Бір жолдасқа)Кетеді есің шығып ет жегенде,Дәл мұндай болмас едің ептегенде,Аузыңнан ағып төмен майың жатыр,Осы етті ауыз жемей, бет жеген бе?
©  Асқар Тоқмағамбетов
Аванс
Емес сөзді іздесем көпке таныс,Аузыма кеп түседі, тек "аванс".Ондағы мәніс,Ертең дем алыс...
©  Асқар Тоқмағамбетов
Аптекеңе
Аптекеңе ешкім де түсінбейді,Жуан керсен ас келсе ішіп-жейді."Жұмыс" деген бір ауыз сөз айтылса,Ішім дейді, болмаса тісім дейді.Қапелімде дөңбекшіп..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Ешекеңе
Ешекеңді жұмсасаң,Түк те ебі жоқ ораққа.Қуырдақтап жұтқызсаң,Түк кемі жоқ араққа.
©  Асқар Тоқмағамбетов
Есіл жігіт
Бір жігітсің әйелден салуың жоқ,Береке жоқ, дүниені табуың көп.Бүтін көйлек үстіңе бір түспеді,Көйлек кисең ия жағаң, шабуың жоқ,Астыңдағы көрпеңнің..
©  Асқар Тоқмағамбетов
А...-ға
Еркелей ме немене шолжақ па өзі,Ақылды адам сонымен болмақ па өзі.Насыбайды ерніне қысып алып,Жәдігөйсіп, күлгірсіп сол жақ көзі...Күмпілдейді..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Н... келінге
Күнде үйіңнен шығасың ширатылып,Қалсын дүниең бәрі бір қиратылып.Қазаныңның қақпағын итің жалап,Қасықтарың, жатады қиға асылып...Алақандай бетіңді..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Ә...-ге
Мінезің бар одағай дүңк ететін,Өз пайдаңның таппасаң, бір төтесін...Опыр-топыр ұрда жық мінезіңнен,Бір күн әлі-ақ шойрылып дүрс етесің.
©  Асқар Тоқмағамбетов
Б... жолдасқа
Қою емес, шырағым сұйықсың-ау,Шындық жаққа келгенде тұйықсың-ау.Астаң-кестең етер ең "ә" дегенше,Бір демеушің бар болса иықтылау.
©  Асқар Тоқмағамбетов
Оң тірсекке соғып жүр сол тірсегі
Күйгенше ішіп арақты өндіршегі,Зор мәртебе деп жүр ғой ол бір тегі.Өндіршегін өртетіп, өле ішкеннен,Бір тиындық бір нәрсе өндірсе еді.Қырғыш құйрық..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Шіркін келін
Өтесің - ау, осылай шіркін келін,Бір күн басың ауырып, бір күн белің.Ши тірсегің сидиып шыбыртқыдай,Таусылмай-ақ бара жатыр зіркілдегің.Темір тарақ..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Совещание мен обещание
IКелгені жаңа ауданнан,Көргені жаңа кеңсесін.Хабарсыз әлі мал-жаннан,Жиған жоқ әлі еңсесін.Шыр...р ете түсті телефон,Зырр ете қалды хатшы қыз."Бұл да..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Ол чепуха — түк те емес
IҚұлеке колхоз бастығы,Дей алмас ешкім құнтты емес,Болып жүр бітік астығы,Жүз мыңдап жұмсау түк те емес.Шалқыған бай, дәулетті,Шалағай шатты-бұтты..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Быт көбейді,сыт көбейді
Жексенбі күн Шиеліге —Баруға атты, түйелі де,Арба жеккен келіншек те,Жалқау, қырсау, еріншек те,Бәрі базар барғалы тұр,"Коммунизм "..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Вот и все
— Тоқтаңдар!Жоқты соқпаңдар.Өзара сын дейсіңдер,Не болғанын білмейсіңдер.Сынға мәнді көп бермесем,Онда мен ескермес ем.Сыпатай мені сынады..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Құлады да сұлады
Кейбір маскүнемдер туралы)Құлан иек таң атты,Ертеңгі асқа отырды.Тауысты екі салатты,Бітірді бір литрді.Әне-міне дегенше,Түскі тамаққа..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Кейбір басшы жолдастар
Кейбір басшы жолдас бар,Қалтасы толған жөн - жоспар.Үйден шықса бөтенге,Ақыл айта келеді.Ежірейтіп көздерін,Бақырайта келеді:— Орындық пен..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Жиналыстан кім қалыс
* * *Абыл - құбыл Асанов келді,Жиналыс бітуге тақалып келді.Сырттың қызуы ма,Іштің қызуы ма?Беті қызарып жасарып келді,Асылған ас көп,Қойылған бас..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Манабайдың маймағы
Майпромға барды да,Манабайдың маймағы.Қолына түсті бар сүттіңЖылтыраған қаймағы.Ойдағы мен қырдағы,Бүкіл осы Сырдағы.Сүті ауданға жиылды,Бір қазанға..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Өзіміздікі дегенде
Баласы аға шопан Өскенбайдың,Біреуі жеке малы өскен байдың,Қойы бар жетпіс алты, бөрі бағлан,Ішінде көріп қайттық өткен айдың.Әр қойы жалқы тумай..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Мезгіл жетті сілкетін
IЖылтыр шеке молданың,Тырсылдайды десбісі.Маңырайды олжаныңБайлап берген ешкісі.Ешкі даусы қақылдап,Шыққан сайын молдекең:"Сонша байғұс қақылдап,Не..
©  Асқар Тоқмағамбетов
"Қыл көпір" аузында
Қызыл қасқа ту сиыр,Өкіреді алақтап,Жан-жағынан тұр бүгін,Жеті пышақ жалақтап.Қолын жайып молда тұр,Тұяқбаев Жәнетке:"Қабыл болсын құрбаның,Жайың..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Қылтың-сылтың
Жорыққа шықса жолда қалады,Жолда қалмаса сонда қалады.Болпаң жүріс, борсаң келеді,Мінезі томырық, торсаң келеді.Аяғын көтерсе ырсылдай..
©  Асқар Тоқмағамбетов