Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Әнші апама
Майра апай сіз бе едіңіз өресі асқан,Құмар ем әніңізге бала жастан.Сайраған үніңізді естігенде,Тіл қаттым жастығыма қарамастан!Мен де бір талаптанған..
© Ілияс Жансүгіров
Балама тілек. Балаға құттықтау
Алмастай жүзі өткір бол қайратты,Лайықты өз атыңа бол сымбатты.Мамаңның ақ сүтін ақтағаның,Ақылды боп өсіп сүйсең адалдықты.
Саған айтқан тілек..
Саған айтқан тілек..
Балаға тілек
.............. пен ........... қызығысыңИкемді боп әр нәрсеге өсе берсін.Рахатыңа бөленіп әке-шешең,Ата-әжең қызығыңды көре берсін.
Сен едің арманы..
Сен едің арманы..
Ұландағы ұласқан той
Қаламымның қадамы ұзынШолды тағы Ұланды бір.Өткен жылы айтылып еді,Болмаса да ұнамды жыр.Сонда атақты бір "серіміз"Елеукеннің Рүстемі еді.Онда Рүстем..
© Асқар Тоқмағамбетов
«Балық адам»
"Ертіс ГЭС-ның жүмысшыларды жабдықтау бөлімі алғаш рет балық аулауға шыққан күні өздерінің катерімен бірге баржасын суға көтеріп алды. Катермен бірге..
© Асқар Тоқмағамбетов
Көктемгі көріністер
Майдың майда лебін сүйіпЖаздың сұлу жапырағы,Гүлге бөлеп айналаңды,Бұлбұлы әнмен шақырады.Бір жағы тау, бір жағы бауӘсем үйлі астананыңКелбетінде..
© Асқар Тоқмағамбетов
Қалғандардың құлағына "қола сырға"
Кейде газың, кейде суың болмай,Кейде жылу берген буың болмай,Кейде жарығың лып етіп,Қараңғылық сып етіп,Үйіңе бірден кіріп келеді.Қысылатын жеріңді..
© Асқар Тоқмағамбетов
Байланысшылардың құлағына "күміс сырға"
Әлде біреумен танысқың келсе,Сөзбен біреуді шанышқың келсе,Эфир үстінде сөгіс есітіп,Көрмей - білмей алысқың келсе:Телефонды алып сөйлесіп..
© Асқар Тоқмағамбетов
Автобаздағылардың құлағына "алтын сырға"
Күлмес жерде күлгің келсе,Білмесіңді білгің келсе:Кемпірді аймалап,Келіншекті сүйгің келсе:Құлақшыныңды ұшырып,Біреудің бөркін кигің келсе,Жағаңды..
© Асқар Тоқмағамбетов
Дастарқан үстіндегі даңғаза
Самаурын әнге басса,Қазан қайнап бұрқылдайды.Құрық болған қу мекиен,Тыным таппай құрқылдайдыТөр алдында төсек тартып,Бастық жатып ыңқылдайды:—..
© Асқар Тоқмағамбетов
Жалтақбай
Қиынырақ жұмыс көрсе бұлт етіп,Жататындар қашатындар бар әлі,Көзге іліксе, қолға түссе гүрс етіп,Жығылғыш та, ауырғыш та болады.Соның бірі,Отыр..
© Асқар Тоқмағамбетов
Содырларға бір сойқан
— О, қайдасың, Бәти - ау,— Не боп қалды апырау?— Госконтроль — бақылау,Тексеретін болыпты.Соны айтамын, қатын - ау.—..
© Асқар Тоқмағамбетов
Қыс пен жалқау
— Кәрлі қыс: ұртында қар, мұртында мұз,Сұрапыл қан майданда бір тұрғанбыз.Арқау ғып аязыңды ашу - көкке,Ажалға қарсы бірге ұмтылғанбыз.Енді..
© Асқар Тоқмағамбетов
Дей-дей...
Сылтауы көп Сиқымбай,Шашылған желмен қиқымдай,Жүргені ылғи бобырап,Өз орнында бір тұрмай,Қыс түскенде қиналып:— Жетіспей қалдық жиналып,Қыстау..
© Асқар Тоқмағамбетов
Танаубай мен Балаубай
Біреу мал, біреу бал жесе,Біреу қазы мен қарта, жал жесе,Біздің Танаубай минут жейді.Балаубай оны былай суреттейді:— Танаубай кешігейін деп..
© Асқар Тоқмағамбетов
Кітапхананың арызы
— Ауданда біз шет тұрамыз,Кейде жым-жырт боп тұрамыз.Жел шамалы ызың етсе,"Бізге келеді" — деп тұрамыз.Есікті ашса - ақ дәлізі жоқ,Бар..
© Асқар Тоқмағамбетов
Бастық пен жастық
I. АзандаТаңертеңгі азанда,Қойдың еті шымырлапҚайнап жатыр қазанда.Серпе сипап жастықты,— Шай боп қалды, Майеке, —Деп оятты..
© Асқар Тоқмағамбетов
Перекатов қалды жатып
Біздің жолдас Перекатов,Қалғып кетті ойлап жатып.Көз алдында үш жүз бе екен,Комбайн тұр шаңға батып.Бірі көксау,бірі сырқау,Кесел бопты құдай..
© Асқар Тоқмағамбетов
Қағазбен орылған шөп
Қағазда жортып қаламы,Алмайды бір сәт дамылды.Ақпармен шарлап қаланы,Қағады күнде дабылды.Аттанып ылғи цифрлы ізТізеді қатар тіресіп.Хатшы бір сондай..
© Асқар Тоқмағамбетов
Қызыл тұмсық Қызылбай
Қызылбайды жұрт "қызыл тұмсық" дейді,Барып тұрған қырсық дейді.Үлкендігі бармақтай,Ілгірлігі қармақтай.Өзінің ішкі тәртібі күшті,Бір көзін ашып, бір..
© Асқар Тоқмағамбетов
"Мәйлі" — пускай
Директор бізде Дауылов болатын,Күн суық болса ауырып қалатын.Күні жылы, үй жылы, жұтатын болсаКүлімдеп, тіпті, сауығын қалатын.Сөзінің салты:Пускай..
© Асқар Тоқмағамбетов
Досыма хат
Бірге оқыған, бірге өскен жолдасым,Айтып қояр, бұл саған болмасын сын.Түзететін мініңді айтып тұрмын,Екіншілей қайталау болмас үшін.Барып едім үйіңе..
© Асқар Тоқмағамбетов
Баздағы бүркіт
Баз бастығы Бүркіт болды,Барып тұрған қырсық болды.Баздың барлық дүниесін,Тұмсығымен түртіп көрді.Ашығына ауыз салды,Бітеулерін жыртып көрді.Тірі..
© Асқар Тоқмағамбетов
Төкебай
I. Бір кездеҚара торы, сұлу жігіт Төкебай,Білімі бар, сөйлер сөзге өте бай.Жастың жайнап, жүрген жері тамаша,Жылдар жылжып, қызығымен өтеді ай.Әнге..
© Асқар Тоқмағамбетов
Қой — дай-дайын "қонағасы"
Кейбір колхоз басшылары қой басын өсіруде көтеріңкі міндеттеме алғанын ұмытып, "ішкі мұқтажға" деген сылтаумен малды сатып, союға жол беруде. (Тілші..
© Асқар Тоқмағамбетов